Giáo án Giáo dục địa phương 7 - Tiết 17, Bài 7: Thực hành Tìm hiểu từ ngữ địa phương Bắc Giang - Năm học 2023-2024

 Ngày soạn: 14/01/2024 
 Tiết 17: 
 CHỦ ĐỀ NGỮ VĂN BẮC GIANG 
 BÀI 7 – THỰC HÀNH 
 TÌM HIỂU TỪ NGỮ ĐỊA PHƯƠNG BẮC GIANG 
 I. Mục tiêu 
 1. Năng lực: 
 - Nhận diện được một số từ ngữ địa phương Bắc Giang và đặc điểm cơ bản của 
từ ngữ địa phương Bắc Giang trong tương quan với ngôn ngữ toàn dân. 
 - Biết sử dụng từ ngữ địa phương Bắc Giang một cách phù hợp linh hoạt trong 
các hoàn cảnh giao tiếp. 
 - Có ý thức giữ gìn sự trong sáng, giàu đẹp của tiếng Việt 
 - Nhận diện, phân tích và khắc phục được lỗi ngữ âm Bắc Giang trong giao tiếp 
hàng ngày 
 2. Phẩm chất: 
 - Yêu mến ngôn ngữ của dân tộc. 
 - Biết trân trọng, tự hào và có ý thức giữ gìn, phát huy những vẻ đẹp của mảnh 
đất và con người Bắc Giang. 
 - Chăm chỉ, tự giác học tập. 
 II. Thiết bị dạy học và học liệu 
 1. Giáo viên: 
 - Sưu tầm tài liệu, lập kế hoạch dạy học. 
 - Thiết kế bài giảng điện tử. 
 2. Học sinh:- Chuẩn bị bài theo các câu hỏi trong SGK. 
 III. Tiến trình dạy học 
 1. Hoạt động 1: Khởi động 
 1.1. Mục tiêu: Tạo hứng thú cho học sinh, thu hút sự chú ý của học sinh vào 
việc thực hiện nhiệm vụ học tập. HS kết nối kiến thức trong cuộc sống vào nội dung 
của bài học. 
 1.2. Tổ chức thực hiện: 
 Thành phố Bắc Giang 
 Hoạt động của GV và HS Dự kiến sản phẩm 
 GV giới thiệu ND vấn đề: Từ ngữ địa phương Bắc Giang. I. Giới thiệu bài: 
 - So với ngôn ngữ các tỉnh lân cận, ngôn ngữ Bắc Giang không 
 có nhiều khác biệt về mặt ngữ âm, từ vựng, ngữ pháp, ngữ 
 nghĩa, phong cách. Tuy nhiên, do các nguyên nhân về địa lý, 
 lịch sử hoặc do đặc thù lối sống, phong tục, tập quán trong 
 giao tiếp đời sống vẫn nảy sinh một số từ ngữ được sử dụng hạn 
 chế ở một hay một vài địa phương trên khắp địa bàn tỉnh Bắc 
 Giang, các từ ngữ này được gọi chung là từ ngữ địa phương Bắc 
 Giang. 
 - Từ ngữ địa phương Bắc Giang một mặt tạo ra lớp từ đồng 
 nghĩa với từ toàn dân làm phong phú kho từ ngữ của dân tộc; 
 mặt khác thể hiện sự độc đáo bản sắc riêng trong lời ăn tiếng 
 nói hằng ngày của nhân dân Bắc Giang. Việc tìm hiểu từ ngữ II. Thực hành 
 địa phương Bắc Giang sẽ giúp chúng ta không chỉ hiểu về ngôn Bài 1: 
 ngữ của địa phương mình mà còn sử dụng các từ ngữ ấy một 
 cách phù hợp linh hoạt trong các hoàn cảnh giao tiếp nhất định. 
Bài 1: Xác định hoặc dự đoán từ ngữ toàn dân tương ứng với các từ ngữ địa 
phương sau: 
STT Từ địa phương Bắc Địa phương đang sử Từ toàn dân 
 Giang dụng 
1 Ông cậu/bà Các huyện trong tỉnh 
 cậu Từ chỉ Ông chú/bà Các huyện trong tỉnh 
 quan hệ chú 
 gia đình Bá Các huyện trong tỉnh 
 Già Việt Yên, Yên Dũng, 
 Hiệp Hòa 
2 Từ gọi (Dây) củ Các huyện trong tỉnh 
 tên sự vật, Cá chuối Các huyện trong tỉnh 
 hiện Cá nhõn/cá Yên Dũng 
 tượng chõn 
 Khau Yên Dũng, Lục Nam 
 giai/khau 
 đôi/khau 
 dây/gầu dai 
 Khau Yên Dũng, Lạng Giang 
 sông/khau 
 giảng/gàu 
 sòng 
 Đạng (nước Hiệp Hòa 
 Lải (nước) Lục Nam 
 Gạo giò/gạo Lạng Giang 
 chục 
 Nủ cua Tân Yên 
 Quả (bòng) Lục Ngạn, Sơn Động, 
 Yên Thế 
 Cây mủa Lục Nam, Yên Dũng 
 Dao vọ Hiệp Hòa, Yên Dũng 
3 Cách nói, (Cái) cun Việt Yên 
 cách viết (Quả) bửi Việt Yên 
 khác Bẩu Yên Dũng, Lạng 
 (biến âm) Giang 
 Nhau (VD: Thành phố Bắc Giang 
 Tôi nhau bạn) (Làng Thành, Làng Vẽ) 
 Đương (VD: Các huyện trong tỉnh 
 Tôi đương làm 
 việc) 
 3. HOẠT ĐỘNG 3: LUYỆN TẬP 
 a. Mục tiêu: Giúp học sinh tìm thêm các từ địa phương khác. 
 b. Nội dung: HS hoạt động cá nhân, hoạt động nhóm để trả lời câu hỏi. Bổ sung các từ ngữ địa phương khác của Bắc Giang mà em biết (nếu có) vào 
bảng thống kê trong bài tập 1 trên. 
 4. HOẠT ĐỘNG 4: VẬN DỤNG 
 a. Mục tiêu: Học sinh sưu tầm các từ ngữ địa phương Bắc Giang nơi em ở. 
 b. Nội dung: HS hoạt động cá nhân để trả lời câu hỏi.