Giáo án Lịch sử 9 - Tiết 2, Bài 3: Quá trình phát triển của phong trào giải phóng dân tộc và sự tan rã của hệ thống thuộc địa

 TIẾT 2. BÀI 3: QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN CỦA PHONG TRÀO GIẢI 
PHÓNG DÂN TỘC VÀ SỰ TAN RÃ CỦA HỆ THỐNG THUỘC ĐỊA 
I. Mục tiêu bài học 
1. Kiến thức 
 Sau khi học xong bài, học sinh 
 - Biết được một số nét chính về quá trình giành độc lập ở các nước Á, Phi, Mĩ 
 La-tinh từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai đến những năm 60 của thế kỉ XX. 
 - Biết được một số nét chính về quá trình giành độc lập ở các nước Á, Phi, Mĩ 
 La-tinh từ những năm 60 đến giữa những năm 70 của thế kỉ XX. 
 - Biết được nét chính về phong trào giành độc lập của các nước Á, Phi, Mĩ La-
 tinh từ giữa những năm 70 đến giữa những năm 90 của thế kỉ XX. 
 - Xác định trên lược đồ ví trí của một số nước Á, Phi, Mĩ La-tinh giành được độc 
 lập. 
 - Lập bảng niên biểu về quá trình giành độc lập của một số nước Á, Phi, Mĩ La-
 tinh. 
2. Phẩm chất 
 - Tăng cường tình đoàn kết hữu ngị với các nước Châu Á, Phi, Mĩ la tinh 
 - Nâng cao lòng tự hào dân tộc vì nhân dân đã giàng được những thắng lợi to 
 lớn trong đấu tranh giải phóng dân tộc 
3. Năng lực 
 - Rèn luyện phương pháp tư duy, khái quát, tổng hợp, kĩ năng sử dụng bản đồ. 
- Định hướng phát triển năng lực 
 - Năng lực chung: Năng lực giao tiếp và hợp tác; tự học; giải quyết vấn đề. 
 - Năng lực chuyên biệt + Tái hiện kiến thức lịch sử, xác định mối quan hệ giữa các sự kiện, hiện tượng 
 lịch sử. 
 + Biết xác định trên lược đồ ví trí của một số nước Á, Phi, Mĩ La-tinh giành 
 được độc lập. Lập bảng niên biểu về quá trình giành độc lập của một số nước 
 Á, Phi, Mĩ La-tinh. 
II. Thiết bị, tài liệu cho bài giảng 
 * GV: Tranh ảnh về các nước Á, Phi, Mĩ La tinh. Bản đồ thế giới và các nước Á, 
 Phi, Mĩ La tinh. 
* Học sinh: 
 - Đọc trước sách giáo khoa và hoàn thành các nhiệm vụ được giao. 
 - Sưu tầm tư liệu, tranh ảnh các nước Á, Phi, Mĩ La tinh. 
III. Tiến trình tổ chức dạy học 
 1. Ổn định HS. 
 2. Kiểm tra bài cũ: Nêu thành tựu đã đạt được của Liên Xô sau chiến tranh thế 
 giới thứ hai và ý nghĩa của những thành tựu đó? 
 3. Dạy bài mới 
 HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRÒ NỘI DUNG KIẾN THỨC 
 CẦN ĐẠT 
 Hoạt động 1: Cả lớp I. Giai đoạn từ năm 1945 
 đến giữa những năm 60 
 -
 GV giới thiệu khái quát về khu vực Á, Phi, Mĩ La của thế kỷ XX 
 tinh. 
 - Phong trào đấu tranh 
 + Là những khu vực đông dân, lãnh thổ rộng 
 được khởi đầu từ Đông 
 lớn, giàu tài nguyên. 
 Nam Á với những thắng 
 + Trước 1945, hầu hết là thuộc địa hoặc nửa lợi trong các cuộc khởi 
 thuộc địa của Anh, Pháp, Mỹ, Nhật, Hà Lan, BĐN... nghĩa giành chính quyền 
 và tuyên bố độc lập ở các 
 nước như In-đô-nê-xi-a HS đọc SGK và thực hiện yêu cầu. GV khuyến (17 - 8 - 1945), Việt Nam 
khích học sinh hợp tác với nhau khi thực khi thực (2 - 9 - 1945) và Lào (12 - 
hiện nhiệm vụ học tập, GV theo dõi, hỗ trợ HS 10 - 1945). 
làm việc những bằng hệ thống câu hỏi gợi mở: 
 - Phong trào tiếp tục lan 
? Chiến tranh thế giới thứ hai tác động như thế sang Nam Á, Bắc Phi như 
nào tới các nước Á, Phi, Mỹ La Tinh? ở Ấn Độ, Ai Cập và An-
 giê-ri,... 
- Lôi kéo các nước Á, Phi, Mỹ La Tinh vào vòng 
xoáy của chiến tranh -> tác động tới phong trào - Năm 1960 là "Năm châu 
đấu tranh giải phóng dân tộc của các nước Á, Phi, Phi" với 17 nước ở lục địa 
Mỹ La Tinh. Đặc biệt khi Nhật đầu hàng đồng này tuyên bố độc lập. 
minh chiến tranh kết thúc -> hàng loạt các nước 
lần lượt đứng lên giành độc lập. - Ngày 1 – 1 - 1959 cuộc 
 cách mạng nhân dân 
? Từ sau CTTG thứ hai đến giữa những năm 60 thắng lợi ở Cu-ba. 
của TK XX, PTGPDT ở châu Á có gì nổi bật? 
 -> Tới giữa những năm 
- Phát xít Nhật đầu hàng tạo cơ hội các nước 60 của thế kỉ XX, hệ 
Đông Nam Á giành thắng lợi trong cuộc đấu thống thuộc địa của chủ 
tranh vũ trang, lật đổ thực dân, tuyên bố độc lập nghĩa đế quốc về cơ bản 
(ví dụ cụ thể) - PTGĐL cũng diến ra mạnh mẽ ở đã bị sụp đổ. 
Ấn Độ. 
? Phong trào tiêu biểu là những nước nào ở 
ĐNÁ? 
- Xác định vị trí các nước trên bản đồ. 
? Phong trào đấu tranh các nước Nam Á và Bắc 
Phi ntn? 
GV: Tới giữa những năm 60 của thế kỉ XX, hệ II. Giai đoạn từ giữa 
thống thuộc địa của chủ nghĩa đế quốc về cơ bản những năm 60 đến giữa 
đã bị sụp đổ (năm 1967 chỉ còn 5,2 triệu km2 với những năm 70 của thế 
3 
 5 triệu dân, tập trung chủ yếu ở Nam châu Phi). kỷ XX 
Hoạt động 2: Cả lớp Thắng lợi của phong trào 
- HS đọc mục II SGK, và trả lời câu hỏi: đấu tranh lật đổ ách 
 thống trị của thực dân Bồ ? Nêu một số nét chính về quá trình giành độc Đào Nha, giành độc lập ở 
lập ở các nước Á, Phi, Mĩ La-tinh từ những năm ba nước Ăng-gô-la, Mô-
60 đến giữa những năm 70 của thế kỉ XX. Xác dăm-bích và Ghi-nê Bít-
định trên bản đồ vị trí Ăng-g-la, M-dă-bích, Ghi- xao vào những năm 1974 
nê Bít-xao. – 1975. 
GV: Sự tan rã hệ thống thuộc địa BĐN là một 
thắng lợi quan trọng trong phong trào đấu tranh 
giải phóng dân tộc. III. Giai đoạn từ giữa 
 những năm 70 đến giữa 
 những năm 90 của thế 
 kỷ XX 
Hoạt động 3: Cả lớp 
 - Cuộc đấu tranh xoá bỏ 
 . GV giúp hs 
HS đọc SGK hỏi các câu hỏi gợi mở chế độ phân biệt chủng 
nắm bắt nội dung chính. tộc (A-pac-thai), tập 
? Từ cuối những năm 70 chủ nghĩa thực dân tồn trung ở 3 nước miền 
 Nam châu Phi là: Rô- -
tại dưới hình thức nào? đê
 di-a, Tây Nam Phi và 
- GV giải thích: chế độ phân biệt chủng tộc Apac Cộng hoà Nam Phi. 
thai: Là chính sách phân biệt chủng tộc cực đoan 
 - 
và tàn bạo của Đảng quốc dân, chíng Đảng của Cộng hoà Nam Phi –
thiểu số da trắng cầm quyền ở Nam Phi chủ sào huyệt lớn nhất và 
 -
trương tước đoạt mọi quyền lợi cơ bản về chính cuối cùng của chế độ A
 pac-thai. N. Man- -la 
trị, kinh tế, xã hội của người da đen. Ban bố hơn đê
70 đạo luật phân biệt đối xử. Là tội ác chống được bầu là Tổng thống 
nhân loại người da đen đầu tiên ở 
 Cộng hoà Nam Phi năm 
Giáo viên: Gọi học sinh chỉ 3 nước trên bản đồ 1994. 
Châu Phi. 
? Sau nhiều năm đấu tranh bền bỉ người da đen 
đã giành được thắng lợi gì? 
? Ý nghĩa của phong trào? 
? Em có nhận xét gì về hệ thống thuộc địa của 
chủ nghĩa đế quốc trong giai đoạn từ 1945 đến 
giữa những năm 90 của thế kỷ XX? GV: Từ 1945-1990 hệ thống thuộc địa của chủ 
 nghĩa đế quốc bị sụp đổ hoàn toàn. 
 ? Sau khi giành được độc lập nhân dân các nước 
 này đã làm gì? 
4. Tổng kết và hướng dẫn học tập 
- GV tổng kết lại kiến thức bài học thông qua hệ thống câu hỏi trắc nghiệm 
 Câu 1. Từ cuối những năm 70 của thế kỉ XX chế độ phân biệt chủng tộc (A-pác-
 thai) tồn tại ở ba nước nào sau đây? 
 A. Rô-đê-ni-a, Ghi-nê Bit-xao và Cộng hòa Nam Phi. 
 B. Rô-đê-ni-a, Mô-dăm-bich và Cộng hòa Nam Phi. 
 C. Rô-đê-đi-a, Ăng-gô-la và Cộng hòa Nam Phi. 
 D. Rô-đê-đi-a, Tây Nam Phi và Cộng hòa Nam Phi. 
 Câu 2. Sự kiện phát xít Nhật đầu hàng Đồng minh đã tạo thời cơ cho các dân 
 tộc ở khu vực nào đứng lên đấu tranh giành độc lập? 
 A. Đông Nam Á. 
 B. Nam Phi. 
 C. Đông Bắc Á. 
 D. Mĩ La tinh. 
 Câu 3. Cho đến năm 1967, hệ thống thuộc địa của chủ nghĩa thực dân chỉ còn 
 tập trung chủ yếu ở khu vực nào? 
 A. Đông Nam Á. 
 B. Nam Mĩ. 
 C. Nam châu Phi. D. Mĩ La tinh. 
Câu 4. Ngày 2 – 9 – 1945, quốc gia nào ở Đông Nam Á đã đứng lên đấu tranh 
giành độc lập? 
A. In-đô-nê-xi-a. 
B. Việt Nam. 
C. Ma-lai-xi-a. 
D. Lào. 
Câu 5. Ngay sau khi Chiến tranh thế giới thứ hai kết thúc phong trào giải phóng 
dân tộc đã nổ ra mạnh mẽ nhất ở các nước nào? 
A. In-đô-nê-xi-a, Việt Nam, Lào. 
B. Việt Nam, Mi-an-ma, Lào. 
C. In-đô-nê-xi-a, Xin-ga-po, Thái Lan. 
D. Phi-lip-pin, Việt Nam, Ma-lai-xi-a. 
Câu 6. Năm 1960 đã đi vào lịch sử với tên gọi là “Năm châu Phi”, vì sao? 
A. Có nhiều nước ở châu Phi được trao trả độc lập. 
B. Có phong trào giải phóng dân tộc phát triển sớm nhất, mạnh nhất. 
C. Có 17 nước ở châu Phi tuyên bố độc lập. 
D. Châu Phi là “Lục địa mới trỗi dậy”. 
Câu 7. Phong trào đấu tranh giành độc lập của Ăng-gô-la, Mô-dăm-bich, Ghi-
nê Bit-Xao nhằm đánh đổ ách thống trị của: 
A. phát xít Nhật. 
B. phát xít l-ta-li-a. 
C. thực dân Tây Ban Nha. 
D. thực dân Bồ Đào Nha. Câu 8. Từ cuối những năm 70 của thế kỉ XX, chủ nghĩa thực dân chỉ còn tồn tại 
 dưới hình thức nào? 
 A. Chủ nghĩa thực dân kiểu cũ. 
 B. Chủ nghĩa thực dân kiểu mới. 
 C. Chế độ phân biệt chủng tộc. 
 D. Chế độ thực dân. 
- GV nhắc HS học bài cũ, chuẩn bị trước bài mới bài 4 : Các nước Châu Á.