Giáo án Lịch sử 9 - Tiết 1, Bài 1: Liên Xô và các nước Đông Âu từ năm 1945 đến giữa những năm 70 của thế kỉ XX - Năm học 2023-2024

Ngày soạn: 4/9/2023 
 LỊCH SỬ THẾ GIỚI HIỆN ĐẠI TỪ NĂM 1945 ĐẾN NAY 
 CHƯƠNG 1. LIÊN XÔ VÀ CÁC NƯỚC ĐÔNG ÂU SAU CHIẾN 
 TRANH THẾ GIỚI THỨ HAI 
 TIẾT 1. BÀI 1. LIÊN XÔ VÀ CÁC NƯỚC ĐÔNG ÂU TỪ NĂM 1945 
 ĐẾN GIỮA NHỮNG NĂM 70 CỦA THẾ KỈ XX. 
I. Môc tiªu bµi häc 
1. VÒ kiÕn thøc 
 - N¾m được nh÷ng thành tựu trong c«ng cuéc kh«i phôc kinh tÕ cña Liªn X« sau 
ChiÕn tranh thÕ giíi thø hai tõ n¨m 1945 ®Õn n¨m 1950, qua ®ã thÊy được nh÷ng tæn thÊt 
nÆng nÒ cña Liªn X« trong chiÕn tranh vµ tinh thÇn lao ®éng s¸ng t¹o, quªn m×nh cña nh©n 
d©n Liªn X« nh»m kh«i phôc ®Êt nước 
 - Học sinh nắm được quá trình thành lập nhà nước dân chủ nhân dân ở Đông Âu 
2. VÒ phẩm chất 
 - Gi¸o dôc lßng tù hµo vÒ nh÷ng thµnh tùu x©y dùng CNXH ë Liªn X«, thÊy được 
tÝnh ưu việt cña CNXH vµ vai trß l·nh ®¹o to lín cña §¶ng céng s¶n vµ nhµ nước X« ViÐt. 
 - BiÕt ¬n sù gióp ®ì cña nh©n d©n Liªn X« víi sù nghiÖp c¸ch m¹ng cña nh©n d©n ta. 
3. VÒ năng lực 
 - BiÕt khai th¸c tư liÖu, tranh ¶nh lÞch sö ®Ó hiÓu thªm nh÷ng vÊn ®Ò kinh tÕ - x· héi 
cña Liªn X« vµ c¸c nước §«ng ¢u. 
 - BiÕt so s¸nh søc m¹nh cña Liªn X« víi c¸c nước tư bản nh÷ng n¨m sau ChiÕn tranh 
thÕ giíi thø hai. 
- Năng lực chung: Năng lực giao tiếp và hợp tác; tự học; giải quyết vấn đề. 
- Năng lực chuyên biệt 
 + Tái hiện kiến thức lịch sử, xác định mối quan hệ giữa các sự kiện, hiện tượng lịch sử. 
 + Rút ra bài học kinh nghiệm qua công cuộc khôi phục kinh tế sau chiến tranh và những 
thành tựu chủ yếu trong công cuộc xây dựng CNXH ở LX từ năm 1950 đến đầu những 
năm 70 của TK XX. Nhận xét về thành tựu KH – KT của LX. 
II. ThiÕt bÞ, tµi liÖu cho bµi gi¶ng 
 1/ Giáo viên 
 - B¶n ®å Liªn X« vµ c¸c nước §«ng ¢u (hoÆc ch©u ¢u); 
 - Mét sè tranh ¶nh tiêu biÓu vÒ Liªn X«, c¸c nước §«ng ¢u trong giai ®o¹n tõ sau 
n¨m 1945 ®Õn n¨m 1970. 
 2/ Học sinh: SGK 
III. TiÕn tr×nh tæ chøc d¹y häc 
1. Ổn định và tổ chức các hoạt động dạy học 
 Kiểm tra việc chuẩn bị SGK, đồ dùng của HS 
2. Dạy và học bài mới 
 Ho¹t ®éng cña thÇy vµ trß Néi dung kiÕn thøc cÇn ®¹t 
Ho¹t ®éng 1: T×m hiÓu c«ng cuéc kh«i phôc kinh tÕ I. Liªn x« 
cña LX sau chiÕn tranh 1. C«ng cuéc kh«i phôc kinh 
- GV : Hướng dÉn HS ®äc ®o¹n ch÷ nhá trang 3 - SGK. tÕ sau chiÕn tranh (1945-
HS : §äc vµ trao ®æi nhãm. 1950) 
❖ Giáo viên nªu c©u hái: Em cã nhËn xÐt g× vÒ sù thiÖt 
h¹i cña Liªn X« trong chiÕn tranh thÕ giíi thø hai? 
- HS: Dùa vµo c¸c sè liÖu vÒ sù thiÖt h¹i cña Liªn X« - §Êt nước X« ViÕt bÞ chiÕn 
trong CTTG thø hai ®Ó tr¶ lêi c©u hái. tranh tµn ph¸ hÕt sùc nÆng nÒ: 
❖ Giáo viên: NhËn xÐt, bæ sung vµ kÕt luËn: §©y lµ sù h¬n 27 triÖu người chÕt, 1.710 
thiÖt h¹i to lín vÒ người vµ cña cña nh©n d©n Liªn X«, thµnh phè, h¬n 70.000 lµng 
®Êt nước gÆp mu«n vµ khã kh¨n tưởng chõng như m¹c bÞ ph¸ huû, 
kh«ng thÓ vượt qua næi - §¶ng vµ nhµ nước X« ViÕt ®Ò 
- GV: So s¸nh nh÷ng thiÖt h¹i to lín cña Liªn X« víi ra kÕ ho¹ch kh«i phôc kinh tÕ. 
c¸c nước §ång minh kh¸c ®Ó thÊy râ h¬n sù thiÖt h¹i - KÕt qu¶: 
cña Liªn X« lµ v« cïng to lín (cßn c¸c nước ®ång minh + Nh©n d©n Liªn X« thùc hiÖn 
lµ kh«ng ®¸ng kÓ). vµ hoµn thµnh th¾ng lîi kÕ 
- GV nhÊn m¹nh: NhiÖm vô to lín cña nh©n d©n Liªn ho¹ch 5 n¨m lÇn thø tư (1946 - 
X« lµ kh«i phôc kinh tÕ. 1950) trước thêi h¹n. 
Ho¹t ®éng 2: Thµnh tùu Liªn X« trong x©y dùng + C«ng nghiÖp t¨ng 73 %, mét 
CNXH sè ngµnh n«ng nghiÖp vượt 
- GV : Ph©n tÝch sù quyÕt t©m cña §¶ng vµ nhµ n•íc møc trước chiÕn tranh, 
Liªn X« trong viÖc ®Ò ra vµ thùc hiÖn kÕ ho¹ch kh«i + N¨m 1949, Liªn X« chÕ t¹o 
phôc kinh tÕ. QuyÕt t©m nµy được sù ñng hé cña nh©n thµnh c«ng bom nguyªn tö, 
d©n nªn ®· hoµn thµnh kÕ ho¹ch 5 n¨m trước thêi h¹n 4 2. Liªn X« tiÕp tôc x©y dùng 
n¨m 3 th¸ng. c¬ së vËt chÊt - kü thuËt cña 
❖ GV nªu c©u hái th¶o luËn : Em cã nhËn xÐt g× vÒ tèc CNXH (tõ n¨m 1950 ®Õn ®Çu 
®é t¨ng trưởng kinh tÕ cña Liªn X« trong thêi kú kh«i nh÷ng n¨m 70 cña thÕ kû XX) 
phôc kinh tÕ, nguyªn nh©n cña sù ph¸t triÓn ®ã? - Hoµn c¶nh lÞch sö: 
- HS : Dùa vµo néi dung SGK ®Ó trao ®æi th¶o luËn. + Lu«n bÞ c¸c nước TB phương 
- GV : Hướng dÉn HS trao ®æi th¶o luËn theo néi dung : T©y chèng ph¸ vÒ kinh tÕ, 
+ Tèc ®é kh«i phôc kinh tÕ trong thêi kú nµy t¨ng lªn chÝnh trÞ, qu©n sù. 
nhanh chãng. + Ph¶i chi phÝ lín cho quèc 
+ Nguyªn nh©n: Sù thèng nhÊt vÒ tư tưởng, chÝnh trÞ phßng ®Ó b¶o vÖ nÒn an ninh vµ 
 thµnh qu¶ cña c«ng cuéc x©y 
cña x· héi Liªn X«, tinh thÇn tù lËp, t , tinh thÇn 
 ự cường dùng CNXH. 
chÞu ®ùng gian khæ, lao ®éng cÇn cï, quªn m×nh cña - Thµnh tùu: 
nh©n d©n Liªn X«. 
 + Kinh tÕ: Liªn X« lµ cường 
- GV: Gi¶i thÝch râ kh¸i niÖm thÕ nµo lµ :X©y dùng c¬ së 
 quèc c«ng nghiÖp ®øng thø hai 
vËt chÊt - kü thuËt cña CNXH”: §ã lµ nÒn s¶n xuÊt ®¹i thÕ giíi (sau MÜ), Gi÷a thËp 
c¬ khÝ víi c«ng n«ng nghiÖp hiÖn ®¹i, khoa häc - kü niªn 70 chiÕm gÇn 20% tæng 
thuËt tiªn tiÕn. 
 s¶n lượng c«ng nghiÖp thÕ giíi. 
❖ GV nªu c©u hái th¶o luËn nhãm: Liªn X« x©y dùng c¬ 
 + Khoa häc - kü thuËt: ChiÕm 
së vËt chÊt - kü thuËt trong hoµn c¶nh nµo? lÜnh nhiÒu ®Ønh cao cña KH - 
- HS: Dùa vµo néi dung SGK ®Ó th¶o luËn vµ đưa ra ý KT thÕ giíi, ®Æc biÖt lµ ngµnh 
kiÕn. - GV: NhËn xÐt, bæ sung hoµn thiÖn néi dung. khoa häc vò trô, 
❖ GV nªu c©u hái: Hoµn c¶nh ®ã ảnh hưởng g× ®Õn + §èi ngo¹i: Liªn X« chñ 
c«ng cuéc x©y dùng CNXH ë Liªn X«? tr•¬ng duy tr× hoµ b×nh thÕ giíi, 
- GV gîi ý: ảnh hưởng trùc tiÕp ®Õn x©y dùng c¬ së vËt quan hÖ h÷u nghÞ víi c¸c nước 
chÊt - kü thuËt, lµm gi¶m tèc ®é cña c«ng cuéc x©y dùng vµ ñng hé cuéc ®Êu tranh gi¶i 
CNXH ë Liªn X«. phãng cña c¸c d©n téc. 
- GV : Yªu cÇu HS ®äc c¸c sè liÖu SGK vÒ thµnh tùu 
cña Liªn X« trong viÖc thùc hiÖn kÕ ho¹ch 5 n¨m vµ 7 
n¨m nh»m x©y dùng c¬ së vËt chÊt - kü thuËt cña CNXH. 
- GV nhÊn m¹nh c¸c néi dung c¬ b¶n. 
- GV : Giíi thiÖu mét sè tranh ¶nh vÒ nh÷ng thµnh tùu 
trong c«ng cuéc x©y dùng CNXH ë Liªn X«. 
- GV cho HS lÊy vÝ dô vÒ sù gióp ®ì cña Liªn X« ®èi II. Đông Âu: 
víi c¸c nước trªn thÕ giíi (trong ®ã cã ViÖt Nam). 1. Sự ra đời của các nước dân 
 chủ nhân dân Đông Âu 
❖ GV nªu c©u hái : H·y cho biÕt ý nghÜa cña nh÷ng 
 - Khi HQ LX truy kích PX 
thµnh tùu mµ Liªn X« ®· đạt được? 
 Đức, nhân dân Đông Âu khởi 
- HS: Dùa vµo néi dung SGK ®Ó đưa ra ý kiÕn. 
 nghĩa vũ trang giành chính 
- GV: NhËn xÐt, bæ sung hoµn thiÖn néi dung vµ nhÊn 
 quyền thành lập nhà nước dân 
m¹nh : 
 chủ nhân dân: Ba lan (1944), 
+ Uy tÝn chÝnh trÞ vµ ®Þa vÞ cña Liªn X« được đề cao 
+ Liªn X« trë thµnh chç dùa cho hoµ b×nh thÕ giíi. Hung ga ri (1945), Nam Tư 
- GV nhÊn m¹nh : Sau CTTG thø hai, CNXH trë thµnh (1945), Bun ga ri (1946) ... 
 - Nước Đức bị chia tách làm 
hệ thèng thÕ giíi. 
 hai nửa với hai thể chế chính 
Hoạt động 3: 
 trị khác nhau. 
? Các nước dân chủ nhân dân Đông Âu ra đời trong 
 - 1945 – 1949 các nước Đông 
hoàn cảnh nào? 
 Âu đã hoàn thành thắng lợi 
- Trước chiến tranh thế giới thứ 2 hầu hết các nước 
 xây dựng chính quyền dân chủ 
Đông Âu đều bị lệ thuộc vào các nước tư bản Tây Âu. 
 nhân dân, cải cách ruộng đất, 
- Trong thời kỳ chiến tranh họ lại bị Phát xít Đức 
 quốc hữu hoá xí nghiệp, cải 
chiếm đóng và nô dịch tàn bạo. 
 thiện đời sống... 
- Cuối 1949 đầu năm 1945 Hồng quân Liên Xô đã truy 2. Tiến hành xây dựng CNXH 
đuổi Phát xít Đức (từ năm 1950 đến đầu những 
? Quá trình thành lập nhà nước Cộng hòa dân chủ Đức năm 70 của thế kỷ XX). 
có gì khác biệt? 
- H/s đọc dòng in nghiêng SGK. ( Đọc thêm) 
- GV dùng lược đồ các nước dân chủ nhân dân Đông III. Sự hình thành hệ thống 
Âu. 
 xã hội chủ nghĩa ( Thực 
? Hãy xác định trên lược đồ các nước dân chủ nhân 
dân Đông Âu? hiện sau khi hoàn thành CT 
GV đọc tư liệu tham khảo SGV. cốt lõi) 
? Để hoàn thành cuộc CM dân chủ nhân dân các nước 
Đông Âu đã thực hiện những nhiệm vụ gì? 
? Kết quả mà nhân dân Đông Âu giành được có ý 
nghĩa gì? 4. Tæng kÕt bµi häc vµ hướng dÉn häc tËp 
 * GV Tæng kÕt bµi häc vµ hướng dÉn häc tËp theo nh÷ng néi dung c¬ b¶n ®· tr×nh 
 bµy: 
 - C«ng cuéc kh«i phôc kinh tÕ sau chiÕn tranh (1945 - 1950). 
 - Nh÷ng thµnh tùu x©y dùng chñ nghÜa x· héi. 
 - HS häc bµi cò, ®äc trước bµi míi. 
 - Yªu cÇu HS tr¶ lêi c¸c c©u hái cuèi bµi.