Giáo án Lịch sử 6 (Kết nối tri thức) - Bài 20: Vương quốc Phù Nam (Tiết 3) - Năm học 2023-2024

 Ngày soạn: 12/5/2024 
Ngày dạy: 
 BÀI 20.VƯƠNG QUỐC PHÙ NAM 
 Thời gian thực hiện: (3tiết) 
Tiết 3( PPCT: 47) 
 I. Mục tiêu 
 1. Về kiến thức 
 - Xác định được vị trí của Vương quốc Phù Nam xưa trên lược đồ Việt Nam. 
 - Mô tả được sự thành lập, quá trình phát triển và suy vong của Vương quốc Phù Nam. 
 - Trình bày được những nét chính vẽ tổ chức xã hội và kinh tế của Phù Nam. 
 - Nhận biết được một số thành tựu văn hoá tiêu biểu của Vương quốc Phù Nam. 
 2.Về năng lực 
 - Biết khai thác và phân tích được thông tin của một số tư liệu lịch sử trong bài học dưới 
sự hướng dẫn của GV. 
 - Biết trình bày suy luận, tranh luận về một số vấn đề lịch sử, rèn kĩ năng nhận thức và 
tư duy lịch sử. 
 - Biết tìm kiếm, sưu tầm được tư liệu để phục vụ cho bài học và thực hiện các hoạt động 
thực hành, vận dụng. 
 3.Về phẩm chất 
 - Bồi dưỡng tinh thần yêu quê hưong, đất nước, quý trọng những giá trị văn hoá của 
Vương quốc Phù Nam còn để lại trong lịch sử. 
 - Nhận thức về chủ quyền ở vùng đất Nam Bộ của đất nước Việt Nam hiện nay có nguồn 
gốc lâu đời, bản địa từ xa xưa. 
 II. Thiết bị dạy học và học liệu 
 1. Giáo viên: 
 - Giáo án biên soạn theo định hướng phát triển năng lực. 
 - Lược đồ Vương quốc Phù Nam trong khu vực Đông Nam Á, Lược đồ khu vực Đông 
Nam Á ngày nay. 
 - Một số tranh ảnh về thành tựu văn hoá Phù Nam, Chăm-pa 
 - Máy tính, máy chiếu (nếu có). 
 2. Học sinh: 
 - Tranh ảnh, tư liệu sưu tầm liên quan đến bài học và dụng cụ học tập theo yêu cầu của 
giáo viên. 
 III. Tiến trình dạy học 
1. Hoạt động 1: Mở đầu (5 phút) 
 a) Mục tiêu: 
 - Tạo hứng thú học tập cho học sinh và xác định được vấn đề cần giải quyết liên quan đến 
bài học. 
 b) Nội dung: - HS đưa ra ý kiến cá nhân về những hình ảnh và câu hỏi có liên quan đến thành tựu văn 
hóa Chăm Pa và văn hóa Phù Nam: 
 - H1: Lựa chọn các hình ảnh tiêu biểu cho thành tựu văn hóa Chăm Pa. 
 - H2: Các sản phẩm đặc trưng cho văn hóa Phù Nam chứng tỏ điều gì về nền văn hóa cổ 
này ? 
 c) Sản phẩm: 
 - Ý kiến của học sinh vể câu hỏi trên 
 d) Tổ chức thực hiện: 
 - Bước 1: GV đưa các hình ảnh về bia, tượng phật, đồ gốm, đồ trang sức, công trình kiến 
trúc của văn hóa Chăm Pa và văn hóa Phù Nam sau đó đặt câu hỏi Lựa chọn các hình ảnh 
tiêu biểu cho thành tựu văn hóa Chăm Pa. 
 *Gợi ý: HS chọn các hình 5- (Trang 89), thánh địa Mỹ Sơn,cột đá Linga (hay còn gọi 
là lingam) , đồ gốm cổ Chăm Pa các hình ảnh còn lại đặc trưng cho văn hóa Phù Nam là 
đồ tượng thần vis-nu,tượng thần Ganesa, tượng phật bằng đá, tháp Chót Mạt.. 
 ? Các sản phẩm đặc trưng cho văn hóa Phù Nam chứng tỏ điều gì về nền văn hóa cổ này 
? 
 - Bước 2: HS làm việc cá nhân, trao đổi với bạn cùng bàn để trả lời câu hỏi trên. 
 - Bước 3: GV gọi một số HS phát biểu ý kiến. 
 - Bước 4: GV tổng hợp ý kiến của học sinh và kết nối vào bài học. 
 Trong khi văn hóa Chăm Pa dặc trưng nổi bật với các công trình kiến trúc đền tháp thì 
văn hóa Phù Nam đặc trưng nổi bật hơn cả là đồ gốm và tượng thần, phật bằng gỗ đá với 
kĩ thuật chế tác cực kì tinh xảo, sắc nét. Vậy các thành tựu văn hóa Phù Nam có gì đặc sắc 
và mang phong cách riêng của mình cô trò chúng ta sẽ được tìm hiểu qua bài học hôm nay. 
 2. Hoạt động 2: Hình thành kiến thức 
 Hoạt động 2.1. (25phút) 
 a) Mục tiêu: 
 - Trình bày được các thành tựu văn hóa tiêu biểu của văn hóa Phù Nam 
 - Thấy rõ được sự đặc sắc của văn hóa Phù Nam so với các nền văn hóa khác. 
 b) Nội dung: 
 - HS đọc thông tin trong SGK mục thành tựu văn hóa Phù Nam kết hợp với hình 6,7- 
trang 93 (trao đổi với bạn, hoạt động nhóm bằng kĩ thuật các mảnh ghép) trả lời câu hỏi 1: 
 + H1: Thành tựu văn hóa của cư dân Phù Nam? 
 c) Sản phẩm: 
 - Câu trả lời cho H1 
 d) Tổ chức thực hiện: 
 - GV sử dụng kĩ thuật các mảnh ghép để tổ chức cho HS hoạt động cho học sinh. 
 Vòng 1 (Nhóm chuyên gia): GV chia lớp thành 3 nhóm, mỗi thành viên trong nhóm được 
phát một thẻ cùng màu, mỗi nhóm thực hiện một nhiệm vụ cụ thể trong vòng 5 phút như 
sau: Nhóm Thẻ Nhiệm vụ 
 màu 
 1 Xanh Quan sát hình 6,7 trang 93 trả lời câu hỏi: Em có nhận xét gì về hoạt 
 động tín ngưỡng tôn giáo của cư dân Phù Nam ? Hoạt động tín 
 ngưỡng, tôn giáo nổi bật nhất của cư dân Phù Nam là gì ? 
 2 Đỏ Dựa vào hình 6,7 (SGK –Tr 93?) Hãy mô tả sơ lược bức tượng(chất 
 liệu, tư thế, hình dáng, cách trang trí..) Qua đó em có nhận xét gì về 
 nghệ thuật điêu khắc của cư dân Phù Nam. 
 3 Vàng Quan sát ảnh lược đồ vương quốc Nam từ thế kỉ I-VII mục em có 
 biết Cư dân đã thích với điều kiện tự nhiên như thế nào? Hình 8- 
 SGK trang 94 cho thấy Đời sống vật chất của cư dân ra sao? 
 Vòng 2 (Nhóm mảnh ghép): 
 - Bước 1: Hình thành các nhóm mới có đủ các thành viên đến từ các nhóm chuyên gia 
 - Bước 2: GV giao nhiệm vụ và yêu cầu cho nhóm mới trong 5 phút. 
 Nhiệm vụ 1: Thành viên của nhóm chuyên gia trình bày và trao đổi vấn đề đã tìm hiểu 
cho các bạn trong nhóm mới một cách lần lượt. Các thành viên khác có thể đặt câu hỏi để 
làm rõ vấn đề. 
 Nhiệm vụ 2: Thảo luận nhóm để hệ thống hóa nội dung Văn hóa của cư dân Phù Nam có 
điểm gì đặc sắc so với nền văn hóa Ấn Độ trên giấy A0 
 - Bước 3: Đại diện nhóm báo cáo- nhóm khác bổ sung kiến thức 
 - Bước 4: GV chuẩn xác, nhận xét, bổ sung kiến thức về nét đặc sắc văn hóa Phù Nam 
(chữ viết nghệ thuật tạc tượng gỗ, đá, đời sống văn hóa: ăn mặc, ở, táng người chết) qua 
thuyết trình cùng việc trình chiếu hình ảnh,chốt kiến thức bằng sơ đồ hóa 
 NỘI DUNG HỌC TẬP 
a, Tín ngưỡng, tôn giáo: 
+ Thờ đa thần tiêu biểu là thần mặt trời 
+ Tiếp nhận tôn giáo từ Ấn Độ(Ấn Độ giáo, Phật giáo.) 
b, Nghệ thuật tạc tượng(gỗ , đá) đạt đến đỉnh cao mang phong cách riêng. 
c, Đời sống vật chất, tinh thần: sử dụng ghe, thuyền đi lại, làm nhà sàn bằng gỗ trên mặt 
nước. 
 3. Hoạt động 3: Luyện tập ( 10 phút) 
 a) Mục tiêu: 
 - HS củng cố được kiến thức liên quan đến bài học Thành tựu văn hóa của Vương Quốc 
Phù Nam. 
 b) Nội dung: 
 - Tổ chức cho HS tham gia trò chơi: Thử làm Hướng dẫn viên du lịch với chủ đề: “ Cội 
nguồn dân tộc văn hóa Phù Nam”. - Đại diện các nhóm trình bày ý kiến giới thiệu về sản phẩm điều khắc, di chỉ, công trình 
kiến trúc của Văn hóa Phù Nam. 
 c) Sản phẩm: 
 - Phần trình bày của các nhóm (video, tranh ảnh, thuyết trình) 
 d) Tổ chức thực hiện: 
 - Bước 1: GV yêu cầu HS nhắc lại các nhiệm vụ được giao 
 - Bước 2: Các nhóm thống nhất ý kiến cử đại diện trình bày 
 - Bước 3: Đại diện nhóm trình bày sản phẩm của nhóm 
 - Bước 4: Nhấn xét, chốt lại kiến thức 
 4. Hoạt động 4: Vận dụng (5 phút) 
 a) Mục tiêu: 
 - Vận dụng, kết nối được kiến thức, kĩ năng đã học để giải quyết tình huống trong thực 
tiễn liên quan đến bài học. 
 b) Nội dung: 
 - GV hướng dẫn HS học ở nhà tìm hiểu và trả lời bài tập 2 sách giáo khoa 
Cho biết nét văn hóa nào của cư dân Phù Nam còn được lưu giữ trong đời sống của cư dân 
Nam Bộ hiện nay (liên hệ tôn giáo, tín ngưỡng. ăn mặc, ở, lễ hội ) 
 c) Sản phẩm: 
 - Bài làm của HS 
 d) Tổ chức thực hiện: 
 – Bước 1: GV giao nhiệm vụ cho HS: Về nhà tìm hiểu và trả lời câu hỏi 2 (SGK) 
Cho biết nét văn hóa nào của cư dân Phù Nam còn được lưu giữ trong đời sống của cư dân 
Nam Bộ hiện nay (liên hệ tôn giáo, tín ngưỡng. ăn mặc, ở, lễ hội ) 
 – Bước 2: HS về nhà tìm hiểu, sưu tầm tài liệu trên sách báo, internet... 
 – Bước 3: GV gợi ý cách sưu tầm, cách trả lời câu hỏi. Thời hạn nộp bài buổi học lần 
sau nộp sản phẩm. 
 – Bước 4: GV chốt yêu cầu và nhận xét về tiết học. 
 IV,Phụ lục 
 Phụ lục 1: phiếu học tập 1- thảo luận vòng 1(nhóm chuyên gia) 
-Nhóm 1- Thẻ Xanh 
Quan sát hình 6,7 trang 93 trả lời câu hỏi: Em có nhận xét gì về hoạt động tín ngưỡng tôn 
giáo của cư dân Phù Nam? Hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo nổi bật nhất của cư dân Phù 
Nam là gì? 
-Nhóm 2- Thẻ Đỏ 
Dựa vào hình 6,7 (SGK –Tr 93?) Hãy mô tả sơ lược bức tượng (chất liệu, tư thế, hình dáng, 
cách trang trí..) Qua đó em có nhận xét gì về nghệ thuật tạc tượng của cư dân Phù Nam. 
- Nhóm 3- Thẻ Vàng Quan sát ảnh lược đồ vương quốc Nam từ thế kỉ I-VII mục em có biết :Cho biết Cư dân đã 
thích với điều kiện tự nhiên như thế nào? Hình 8- SGK trang 94 cho thấy Đời sống vật chất 
của cư dân ra sao? 
 Đáp án của Phụ Lục 1: 
*Nhóm 1: Hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo rất đa dạng, phát triển nhất là phật giáo. Các 
hoạt động này tồn tại phát triển hài hòa . 
* Nhóm 2: 
+Tượng thần visu bằng đồng tượng trong tư thế dứng, đầu đội mũ hình trụ, có 4 cánh tay 
cầm khác vật khác nhau vỏ ốc, nụ sen 
+ Tượng phật bằng đá: tư thế ngồi, tượng phật ngồi trên đài sen hai chân, hai tay xếp bằng 
nhau về phía trước. 
-Hoa văn, đường nét trang trí tinh tế sắc nét, Hình dáng, khuôn mặt thể hiện hài hòa, rõ nét. 
Chứng tỏ nghệ thuật tạc tượng (đá, gỗ) tinh tế, sắc xảo,mang dấu ấn của văn hóa Ấn Độ 
nhưng chứa đựng phong cách riêng. 
*Nhóm 3: 
+ Sử dụng ghe, thuyền đi lại, làm nhà sàn bằng gỗ trên mặt nước. 
+ Đời sống vật chất khá sung túc thể hiện qua đồ trang sức đẹp mắt tinh tế qua bàn tay khéo 
léo của cư dân 
 Phụ lục 2: thảo luận vòng 2 (mảnh ghép) 
Phiếu học tập 2: 
Văn hóa của cư dân Phù Nam có điểm gì đặc sắc so với nền văn hóa Ấn Độ 
Gợi ý: Nét đặc sắc của Văn hóa Phù Nam: 
+ Tín ngưỡng tôn giáo đa dạng, tiếp nhận tôn giáo từ Ấn Độ(Ấn Độ giáo, Phật giáo) nhưng 
tồn tại, phát triển hài hòa đặc biệt là phật giáo cùng có chứa yếu tố bản địa(thờ đá, thờ sinh 
thực khí). 
-Nghệ thuật điều khắc vừa có tính kế thừa nền văn hoa Ấn Độ vừa mang tính bản địa ( 
tượng phật đứng, tượng visu: đầu đội mũ, chất liệu tạc tượng đá nhiều hơn gỗ) tạo ra phong 
cách riêng. 
- Sự thích nghi rất cao của cư dân Phù Nam với đời sống trên sông nước. 
 CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM 
Câu 1. Vương quốc Phù Nam ra đời khoảng thế kỉ 
 A. I B. II C. III D. IV 
Câu 2. Thế kỉ III-IV là giai đoạn nào của Vương quốc Phù Nam? 
 A. Giai đoạn hình thành B. Giai đoạn khủng hoảng 
 C. Giai đoạn hùng mạnh D. Giai đoạn suy yếu 
Câu 3. Trung tâm chính trị kinh tế quan trọng hình thành ban đầu của Vương quốc Phù 
Nam là 
 A. Ăng-co Bo- rây B. Óc Eo C. Sa Huỳnh D. Đông Sơn 
Câu 4. Vương quốc Phù Nam suy yếu vào đầu thế kỉ 
 A. IV. B. V. C. VI. D. VII. 
Câu 5. Vương quốc Phù Nam bị người Chân Lạp xâm chiếm vào đầu thế kỉ 
 A. IV B. V C. VI D. VII 
Câu 6: Hoạt động kinh tế phổ biến của cư dân Phù Nam là 
 A. sản xuất nông nghiệp, kết hợp đánh cá, săn bắn và khai thác hải sản 
 B. nghề nông trồng lúa, thủ công nghiệp, ngoại thương đường biển 
 C. thủ công nghiệp, buôn bán 
 D. thủ công nghiệp, khai thác hải sản, ngoại thương đường biển 
Câu 7: Các tầng lớp chính trong xã hội Phù Nam là 
 A. quý tộc, địa chủ, nông dân 
 B. quý tộc, bình dân, nô lệ 
 C. quý tộc, tăng lữ, nông dân, nô tì 
 D. thủ lĩnh quân sự, quý tộc tăng lữ, bình dân, nô tì 
Câu 8: Điểm giống trong đời sống kinh tế của cư dân Văn Lang - Âu Lạc và Champa, Phù 
Nam là 
 A. làm nông nghiệp trồng lúa, kết hợp với một số nghề thủ công 
 B. chăn nuôi rất phát triển 
 C. đẩy mạnh giao lưu buôn bán với bên ngoài 
 D. nghề khai thác lâm thổ sản khá phát triển 
Câu 9: Điểm nổi bật về đời sống kinh tế của vương quốc Phù Nam so với các quốc gia 
khác trên đất nước Việt Nam là gì? 
 A. Kinh tế phồn thịnh, trở thành một vương quốc, giàu mạnh nhất khu vực Đông Nam 
Á 
 B. Ngoại thương đường biển rất phát triển 
 C. Đã từng làm chủ một khu vực rộng lớn ở Đông Nam Á 
 D. Thể chế quân chủ đạt đến trình độ điển hình 
Câu 10: Thể chế chính trị tồn tại ở vương quốc Phù Nam là gì? 
 A. Thể chế chiếm hữu nô lệ 
 B. Thể chế quân chủ 
 C. Thể chế quân chủ chuyên chế 
 D. Thể chế quân chủ lập hiến 
Câu 11 : Có sự phân hoá giàu nghèo thành các tầng lớp quý tộc, bình dân và nô lệ, đó là 
biểu hiện về mặt xã hội của nhà nước nào? 
 A. Văn Lang - Âu Lạc B. Chăm- pa 
 C. Phù Nam D. Lâm Ấp 
Câu 12: Nghề thủ công rất phát triển ở Phù Nam và còn nhiều dấu tích để lại đến ngày nay 
là nghề gì? A. Nghề xây dựng B. Nghề làm giấy 
 C. Nghề rèn sắt, chế tạo vũ khí D. Nghề làm đồ trang sức 
Câu 13: Đời sống vật chất của cư dân Phù Nam mang đặc điểm gì? 
 A. Dùng thuyền bè di chuyển trên sông ngòi, kênh rạch 
 B. Ăn lúa gạo. 
 C. Làm nhà sàn bằng gỗ trên mặt nước. 
 D. Tất cả đều đúng. 
Câu 14: Nghề thủ công rất phát triển và đạt đến đỉnh cao của cư dân Phù Nam là gì? 
 A. Làm Gốm B. Làm đồ trang 
 C. Tạc Tượng D. Dệt Vải. 
Câu 15: Tục táng người chết của cư dân Phù Nam chủ yếu dưới hình thức 
 A. thủy táng B. hỏa táng C. điểu táng D. thổ táng 
 Câu 16: Chất liệu chủ yếu được sử dụng trong nghệ thuật tạc tượng của cư dân Phù Nam 
là gì? 
A. Gỗ B. Đá C.Đồng D.Sắt 
Câu 17: Hoạt động tín ngưỡng,tôn giáo trong văn hóa tín ngưõng của cư dân Phù Nam là 
gì? 
A. Ấn Độ giáo B.Tín ngưỡng bản địa 
B. Phật giáo C. Tất cả đều đúng 
Câu 18: Nếp sống đặc trưng nhất trong đời sống vật chất của người dân Phù Nam là gì? 
A. Tục ăn trầu B.Hỏa táng 
B. Làm nhà sàn bằng gỗ trên mặt nước D.Cởi trần 
 ĐÁP ÁN 
 Câu 1 2 3 4 5 6 7 8 9 
Đáp án A C B C D B B A B 
 Câu 10 11 12 13 14 15 16 17 18 
Đáp án C C D D C B B C C