Giáo án Lịch sử 6 (Kết nối tri thức) - Bài 19: Vương quốc Chăm-pa từ thế kỉ II đến thế kỉ X (Tiết 1) - Năm học 2023-2024

 Ngày soạn: 6/4/2024 
Ngày dạy: 
 BÀI 19. VƯƠNG QUỐC CHĂM-PA TỪ THẾ KỈ II ĐẾN THẾ KỈ X 
 Môn học/Hoạt động giáo dục: Lịch sửvà địa lí lớp 6 
 Thời gian thực hiện (3 tiết) 
Tiết 1( PPCT: 42) 
 I. MỤC TIÊU 
 1. Về kiến thức: 
 - Xác định được vị trí của Vương quốc Chăm-pa trên lược đổ Việt Nam. 
 - Mô tả được sự thành lập, quá trình ra đời và bước đầu phát triển của Vương quốc 
Chăm-pa. 
 - Trình bày được những nét chính về tổ chức xã hội và kinh tế của Chăm pa. 
 - Quá trình thành lập và phát triển của nước Chăm Pa, từ nước Lâm ấp của huyện 
Tượng Lâm đến một quóc gia lớn mạnh, sau này dám tấn công cả quốc gia Đại Việt. 
 - Nhận biết được một số thành tựu nổi bật về kinh tế và văn hoá của Chăm Pa từ 
thế kỷ II ->X. 
2. Về năng lực: 
 - Biết khai thác và phân tích được thông tin của một số tư liệu lịch sử trong bài 
học dưới sự hướng dẫn của GV. 
 - Biết tìm kiếm, sưu tầm được tư liệu để phục vụ cho bài học và thực hiện các 
hoạt động thực hành, vận dụng. 
 - Biết trình bày, suy luận, phản biện, tranh luận về một số vấn đề lịch sử, rèn luyện 
kĩ năng nhận thức và tư duy lịch sử. 
 3. Về phẩm chất: 
 Bồi dưỡng tinh thần quý trọng, có ý thức bảo vệ đối với những thành tựu và di 
sản văn hoá của Chăm-pa để lại trong lịch sử. 
 II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU 
 1. Giáo viên 
 + Giáo án biên soạn theo định hướng phát triển phẩm chất và năng lực cho HS, 
phiếu học tập. 
 + Lược đồ Vương quốc Chăm-pa (phóng to). 
 + Phiếu học tập 
 + Tranh ảnh về các hoạt động kinh tế của cư dân Chăm-pa 
 + Sơ đồ tổ chức xã hội Chăm-pa 
 + Phim tư liệu: Giới thiệu Vương quốc Champa 
 + Một số video về những thành tựu văn hóa Chăm pa. 
 + Tranh ảnh về đền tháp Chăm, những thành tựu văn hóa Chăm pa. 
 +Máy tính, máy chiếu (nếu có). 
 2.Học sinh 
 + SGK. 
 + Đổ dùng học tập theo yêu cầu của GV. + Sưu tầm tranh ảnh, tư liệu liên quan đến bài học. 
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC 
 1. Hoạt động 1: Mở đầu (8p) 
 a. Mục tiêu: Tạo hứng thú học tập cho học sinh và xác định được vấn đề cần giải 
quyết liên quan đến bài học. 
 b. Nội dung: HS đưa ra ý kiến cá nhân về trong đoạn phim tư liệu vương quốc 
Champa. 
 ?Hình điêu khắc trên đài thờ Trà Kiệu miêu tả những gì? Từ đó, em có suy nghĩ 
gì về trình độ kĩ thuật cũng như đời sống văn hoá tinh thẩn của người Chăm xưa? 
 c. Sản phẩm: Các ý kiến của HS về các câu hỏi trên. 
 d. Tổ chức thực hiện: 
 - Bước 1: GV yêu cầu HS quan sát hình đài thờ Trà Kiệu (Quảng Nam), ( 
Cho HS xem 1 đoạn phim tư liệu về vương quốc Champa) 
 - Bước 2: GV đặt câu hỏi, yêu cầu HS suy nghĩ và trả lời: Hình điêu khắc trên đài 
thờ Trà Kiệu miêu tả những gì? Từ đó, em có suy nghĩ gì về trình độ kĩ thuật cũng 
như đời sống văn hoá tinh thẩn của người Chăm xưa? 
 GV có thể linh hoạt tổ chức hoạt động khởi động tuỳ theo cách tiếp cận riêng 
như kiểm tra vốn hiểu biết của HS như quan sát quần thể tháp Chăm ở Thánh địa Mĩ 
Sơn và cho biết đây là di tích gì, giới thiệu vài điều về di tích đó. Cũng có thể cho 
HS nghe bài hát Tiếng trống Pa-ra-nưng, Mưa bay tháp cổ,... rồi dẫn dắt các em tìm 
hiểu về Vương quốc Chăm-pa xưa. 
 2. Hoạt động 2: Hình thành kiến thức 
 Hoạt động 2.1.Quá trình hình thành bước đầu phát trieenr của vương quốc 
Chăm-Pa. 
 2.1.1 Vương quốc Chăm –pa ra đời (17p) 
 a. Mục tiêu. 
 Trình bày được sự ra đời của Vương quốc Chăm –pa 
 b. Nội dung. 
 HS đọc thông tin trong SGK mục “Vương quốc Chăm- pa ra đời” kết hợp với 
lược đồ hình 2-tr91 
 ? Vương quốc Chăm- pa được hình thành ở đâu và từ khi nào? 
 c. Sản phẩm: 
 Năm 192, dưới sự lãnh đạo của Khu Liên, người dân Tượng Lâm ( huyện xa nhất 
của quận Nhật Nam) đã nổi dậy lật đổ ách thống trị ngoại bang, lập nên nước Lâm 
Ấp (tên gọi ban đầu của Nhà nước Chăm-pa). 
 d. Tổ chức thực hiện: 
 Bước 1: GV tổ chức cho học sinh cả lớp hoạt động cá nhân để thực hiện các nhiệm 
vụ sau. 
 Nhiệm vụ 1.Quan sát lược đồ em hãy xác định vị trí của Chăm-pa? nêu một số 
điếu kiện tự nhiên nổi bật của vùng miền Trung nước ta? 
 Nhiệm vụ 2. Dựa vào mục Em có biết nêu cội nguồn của cư dân Chăm –pa? Tượng 
Lâm là tên địa danh nằm ở đâu? Vỉ sao nhân dân Tượng Lâm nổi dậy khởi nghĩa? Nhiệm vụ 3. Kể tên các cuộc khởi nghĩa tiêu biểu giành độc lập trước thế kỉ X mà 
em đã học? So sánh với nhà nước Văn Lang 
 Bước 2: GV yêu cầu HS tìm hiểu và chỉ ra một số điếu kiện tự nhiên nổi bật của 
vùng miền Trung nước ta. 
 - HS thấy được những nét nổi bật về điều kiện tự nhiên của dải đất miền Trung: dải 
đất dài và hẹp, khí hậu khô nóng, ít mưa, đất đai không màu mỡ nhưng lại có bờ biển 
dài với nhiều vịnh kín gió, nhiều rừng nhiệt đới.Điều này sẽ chi phối đến dời sống 
kinh tế- xã hội của cư dân cổ nơi đây, do đó sẽ tạo điều kiên cho nghề đi biển trong 
cư dân và các hoạt động giao thương kinh tế biển phát triển 
 Bước 3: GV gợi ý HS đọc thêm nội dung mục Em có biết giúp HS hiểu được cội 
nguồn bản địa của cư dân Chăm-pa cổ trên dải đất miền Trung Việt Nam (người Sa 
Huỳnh với nền văn hoá Sa Huỳnh thuộc thời đại đồ sắt). 
- Để làm rõ sự ra đời của Vương quốc Chăm-pa, GV có thể cho HS thảo luận và trả 
lời những câu hỏi gợi ý sau: Tượng Lâm là tên địa danh nằm ở đâu? Vỉ sao nhân dân 
Tượng Lâm nổi dậy khởi nghĩa? 
 Bước 4: HS biết được Tượng Lâm là huyện xa nhất thuộc quận Nhật Nam (ngày 
nay là các tỉnh Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định). HS biết liên hệ với kiến thức 
đã học ở bài 16. Các cuộc khởi nghĩa tiêu biểu giành độc lập trước thế kỉ X: Chính 
sách đô hộ và vơ vét tàn bạo cũng như tham vọng bành trướng lãnh thổ về phía nam 
của các triều đại phong kiến phương Bắc đã làm bùng nên ngọn lửa đấu tranh giành 
độc lập của nhân dân ta ở khắp các miền với nhiều cuộc khởi nghĩa nổ ra liên tục. 
Trong đó, cuộc nổi dậy của nhân dần Tượng Lâm dưới sự lãnh đạo của Khu Liên, đã 
lật đổ ách thống trị của nhà Hán, lập nên nước Lâm Ấp - tên gọi ban đầu của Nhà 
nước Chăm-pa). 
 Bước 5: GV có thể liên hệ, so sánh với thời gian và hoàn cảnh ra đời của Nhà 
nước Văn Lang (ra đời sớm hơn, không gắn với cuộc đấu tranh chống lại ách đô hộ 
của người Hán như Lâm Ấp). 
- GV đánh giá kết quả hoạt động của HS và chốt các kiến thức đã hình thành cho học 
sinh. 
 NỘI DUNG HỌC TẬP 
 a. Vương quốc Chăm Pa ra đời 
 Năm 192, nhân dân huyện Tượng Lâm (quận Nhật Nam) đã nổi dậy lật đổ ách 
 thống trị của nhà Hán, giành độc lập, lập nước Lâm Ấp (sau gọi là Chăm-pa). 
 2.1.2 Chặng đường mười thế kỉ đầu tiên (13p) 
 a. Mục tiêu. 
 - Mô tả được sự thành lập, quá trình ra đời và phát triển của Vương quốc Chăm- 
pa. 
 b. Nội dung. HS đọc thông tin trong SGK mục “Chặng đường mười thế kỉ đầu tiên” kết hợp 
với lược đồ hình 2-tr91 trả lời câu hỏi : 
? Trình bày khái quát các giai đoạn phát triển của Vương quốc Chăm-pa? 
 c. Sản phẩm: 
 - Trước thế kỉ VIII: Người Chăm phát triển Vương quốc hùng mạnh ở ven sông 
Thu Bồn, với kinh đô Sư Tử (Sin-ha-pu-ra) ở Trà Kiệu, thương cảng quốc tế ở Hội 
An(đều thuộc tỉnh Quảng Nam ngày nay) 
 - Thế kỉ VIII: Trung tâm quyền lực của Chăm-pa dịch chuyển về phía Nam với 
kinh đô Vi-ra-pu-ra ở vùng đất Phan Rang ngày nay 
 -Thế kỉ IX: Người Chăm lại chuyển kinh đô về Đồng Dương(Quảng Nam ngày 
nay) mang tên mới là In-đra-pu-ra. 
 d. Tổ chức thực hiện: 
 Bước 1. GV hướng dẫn HS quan sát hình 2. Lược đồ Vương quốc Chăm-pa và 
khai thác thông tin trong mục b 
 Bước 2: Yêu cầu HS kết hợp chỉ trên lược đổ giới hạn lãnh thổ của Vương quốc 
Chăm-pa và xác định các giai đoạn phát triển của vương quốc này từ thế kỉ II đến 
thế kỉ X (đã tích hợp trên lược đồ các mốc phát triển của Vương quốc gắn với các 
địa danh, vùng địa lí khác nhau). 
 Bước 3: HS xác định được trên lược đồ không gian sinh tồn của cư dân Chăm-pa, 
hiểu được các giai đoạn phát triển của Vương quốc gắn với vai trò của các vùng địa 
lí khác nhau 
 Bước 4: GV đánh giá kết quả hoạt động của HS . Chuẩn hóa các kiến thức đã hình 
thành cho học sinh. 
 NỘI DUNG HỌC TẬP 
 b. Chặng đường hơn 8 thế kỉ đầu tiên 
 Vương quốc Chăm-pa phát triển qua nhiều giai đoạn, gắn liền với việc di chuyển 
 kinh đô, lãnh thổ dần được mở rộng và thống nhất, trải dài từ phía nam dãy Hoành 
 Sơn đến vùng Quảng Ngãi, Bình Định ngày nay. 
 3. Hoạt động 3: Luyện tập (5 phút) 
 a. Mục tiêu: 
 - HS củng cố được kiến thức liên quan đến tiết học 
 b. Nội dung: 
 1. Vương quốc Chăm- pa được hình thành ở đâu và từ khi nào? 
 2. Trình bày các giai đoạn phát triển của Vương quốc Chăm-pa? 
 c. Sản phẩm: 
 1. Năm 192, dưới sự lãnh đạo của Khu Liên, người dân Tượng Lâm ( huyện xa 
nhất của quận Nhật Nam) đã nổi dậy lật đổ ách thống trị ngoại bang, lập nên nước 
Lâm Ấp (tên gọi ban đầu của Nhà nước Chăm-pa). 
 2. Trước thế kỉ VIII: Người Chăm phát triển Vương quốc hùng mạnh ở ven sông 
Thu Bồn, với kinh đô Sư Tử (Sin-ha-pu-ra) ở Trà Kiệu, thương cảng quốc tế ở Hội 
An (đều thuộc tỉnh Quảng Nam ngày nay) - Thế kỉ VIII: Trung tâm quyền lực của Chăm-pa dịch chuyển về phía Nam với 
kinh đô Vi-ra-pu-ra ở vùng đất Phan Rang ngày nay. 
 -Thế kỉ IX: Người Chăm lại chuyển kinh đô về Đồng Dương(Quảng Nam ngày 
nay) mang tên mới là In-đra-pu-ra. 
 d. Tổ chức thực hiện: 
 - Bước 1: Gv tổ chức cho HS làm việc theo cặp đôi hoàn thành bài tập. 
 - Bước 2: GV gọi đại diện một số cặp đôi trình bày, các HS khác nhận xét hoặc 
đưa ra các phương án khác. 
 - Bước 3: GV nhận xét bài làm của HS và chính xác hóa các phương án trả lời. 
 - Bước 4: GV củng cố và nhắc lại các yêu cầu cần đạt của bài học cho HS. 
 4. Hoạt động 4: Vận dụng (2 phút) 
 a. Mục tiêu: 
 Vận dụng, kết nối được kiến thức, kĩ năng đã học để giải quyết tình huống 
trong thực tiễn liên quan đến bài học. 
 b. Nội dung: 
 - GV hướng dẫn HS học ở nhà tìm hiểu về những hoạt động kinh tế và tổ chức xã 
hội của Vương quốc Chăm-pa 
 `c. Sản phẩm: 
 - Bài làm của HS 
 d. Tổ chức thực hiện: 
 - Bước 1: GV giao nhiệm vụ cho HS: Về nhà tìm hiểu và trả lời câu hỏi 
 - Bước 2: GV gợi ý cách sưu tầm, cách trả lời câu hỏi 
 - Bước 3: HS về nhà tìm hiểu, sưu tầm tài liệu trên sách báo, internet 
 - Bước 4: GV nhận xét tiết học.