Giáo án Lịch sử 6 (Kết nối tri thức) - Bài 18: Bước ngoặt lịch sử đầu thế kỉ X - Năm học 2023-2024

 Ngày soạn: 16/03/2024 
Ngày dạy: 
 Bài 18 BƯỚC NGOẶT LỊCH SỬ ĐẦU THẾ KỈ X 
 ( 5 tiết) 
Tiết 1( PPCT 37) 
I. MỤC TIÊU 
 1.Về kiến thức 
 -Trinh bày được những nét chính (nội dung, kết quả) về các cuộc vận động giành 
quyền tự chủ của nhân dân Việt Nam dưới sự lãnh đạo của họ Khúc và họ Dương. 
 -Mô tả được những nét chính trận chiến Bạch Đằng lịch sử năm 938 và những 
điểm độc đáo trong tổ chức đánh giặc của Ngô Quyền. 
 - Nêu được ý nghĩa lịch sử của chiến thắng Bạch Đằng năm 938. 
 2.Về kĩ năng, năng lực 
 - Biết khai thác và sử dụng được thông tin của một sổ tư liệu lịch sử trong bài học 
dưới sự hướng dẫn của GV. 
 - Biết tìm kiếm, sưu tầm được tư liệu đề phục vụ cho bài học và thực hiện các 
hoạt động thực hành, vận dụng. 
 3.Về phẩm chất 
 -Chăm chỉ: Thực hiện đầy đủ các hoạt động học tập một cách tự giác, tích cực. 
 -Trung thực: Thật thà, thẳng thắn trong báo cáo kết quả hoạt động của cá nhân và 
theo nhóm, trong đánh giá và tự đánh giá. 
 -Trách nhiệm: Hoàn thành đầy đủ có chất lượng các nhiệm vụ học tập 
 -Yêu nước: Biết ơn các anh hùng dân tộc trong bài học đã có công giành lại nền 
độc lập, tự chủ cho dân tộc. 
 II. Thết bị và học liệu 
 -Máy tính, máy chiếu. 
 -Phiếu học tập 
 -Tranh ảnh, sưu tầm tư liệu liên quan đến bài học và dụng cụ học tập theo yêu 
cầu của GV. 
 III. Tiến trình dạy học 
 1.Hoạt động 1: Mở đầu 
 a. Mục tiêu: Giúp học sinh định hướng được các nội dung cơ bản cần đạt được 
của bài học, tạo tâm thế cho học sinh tìm hiểu bài mới. 
 b. Nội dung: HS dưới sự hướng dẫn của GV HS xem tranh ảnh, suy nghĩ để trả 
lời các câu hỏi theo yêu cầu của giáo viên. 
 + Những hình ảnh trên gợi cho em nhớ đến giai đoạn lịch sử nào của dân tộc? 
+ Những cuộc đấu tranh trên có giành lại nền độc lập tự chủ, đưa dân tộc thoát khỏi 
ách đô hộ của giặc phương Bắc không? 
 + Cuối cùng ai là người đã thực hiện được ước nguyện độc lập của dân tộc, và 
thực hiện thông qua sự kiện nào? 
 c. Sản phẩm học tập: Các ý kiến của học sinh: - Những hình ảnh gợi nhớ thời kì dân tộc bị các triều đại phong kiến Phương 
Bắc đô hộ (thời kì Bác thuộc). 
 - Các cuộc khởi nghĩa của Hai Bà Trưng, Bà Triệu, Lí Bí... đều chưa giành được 
nền độc lập tự chủ cho dân tộc. 
 - Năm 905 Khúc Thừa Dụ đã giành lại quyền tự chủ của dân tộc; năm 938 Ngô 
Quyền đã đánh bại quân Nam Hán, chấm dứt vĩnh viễn thời kì Bắc thuộc, mở ra 
thời kì độc lập của dân tộc. 
 d. Tổ chức thực hiện: 
 *Bước 1: GV tổ chức cho học sinh xem những hình ảnh về những nhân vật Hai 
Bà Trưng, Bà triệu, Lí Bí... 
 *Bước 2: GV tổ chức cho học sinh trao đổi nhanh theo cặp câu hỏi 1, 2 
 + Những hình ảnh trên gợi cho em nhớ đến giai đoạn lịch sử nào của dân tộc? 
 + Những cuộc đấu tranh trên có giành lại nền độc lập tự chủ, đưa dân tộc thoát khỏi 
ách đô hộ của giặc phương Bắc không? 
 + Cuối cùng ai là người đã thực hiện được ước nguyện độc lập của dân tộc, và thực 
hiện thông qua sự kiện nào? 
 GV tổ chức cho học sinh quan sát Hình 1 và đặt câu hỏi: Bức tranh hình 1 
gợi cho em nhớ đén nhân vật và sự kiện lịch sử nào mà em đã biết? 
 *Bước 3: Đại diện học sinh phát biểu ý kiến, nhận xét, bổ sung lẫn nhau 
 *Bước 4: GV tổng hợp, nhận xét, kết luận và kết nối vào bài học 
 - Ngay từ khi giặc phương Bắc đặt ách thống trị nhân dân ta đã không ngừng 
nổi dậy đấu tranh giành lại quyền tự chủ. Nhưng những cuộc khởi nghĩa của Hai Bà 
Trưng, Bà Triệu... và các cuộc khởi nghĩa khác cho tới thế kỉ IX đều chưa giành lại 
được nền độc lập tự chủ cho dân tộc. Sang thế kỉ X đã có bước ngặt lịch sử, vậy bước 
ngặt Lịch sử đã được tạo nên từ những sự kiện nào? Ý nghĩa ra sao chúng ta sẽ cùng 
tìm hiểu trong bài hôm nay. 
 2: Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới 
 Hoạt động 2.1. Họ Khúc và họ Dương dựng quyền tự chủ 
 a. Mục tiêu: Những nét chính (nội dung, kết quả) về các cuộc vận động giành 
quyền tự chủ của nhân dân Việt Nam dưới sự lãnh đạo của họ Khúc và họ Dương. 
 b. Nội dung: 
 - Tìm hiểu hoàn cảnh lịch sử, diễn biến sự kiện Khúc Thừa Dụ giành quyền tự 
chủ 
 - Tìm hiểu những cải cách của Khúc Hạo để củng cố nền tự chủ, độc lập (khai thác 
hình 2, xem phim hoạt hình “Khúc Hạo và cải cách hành chính”) 
 - GV cho HS khai thác lược đồ hình 4, kết hợp với sơ đồ khái lược diễn biến cuộc 
kháng chiến chống quân Nam Hán lần thứ nhất (năm 931) để trình bày (ngắn gọn) 
diễn biến, kết quả cuộc kháng chiến trên lược đổ. 
 c. Sản phẩm học tập: Trả lời được các câu hỏi của giáo viên, trình bày ngắn gọn diễn biến, kết quả của cuộc kháng chiến của Dương Đình Nghệ. 
 d. Tổ chức thực hiện: 
 (1.a). Cuộc nổi dậy của Khúc Thừa Dụ và cải cách của Khúc Hạo 
 Bước 1: Tổ chức cho HS hoạt động cá nhân, cặp đôi, tìm hiểu SGK, xem phim 
hoạt hình (Khúc Thừa Dụ dựng lại chủ quyền, Khúc Hạo và cải cách hành chính)tìm 
hiểu hoàn cảnh, diễn biến các sự việc qua hệ thống câu hỏi sau: 
 ? Hãy cho biết hoàn cảnh lịch sử Khúc Thừa Dụ giành quyền tự chủ? 
 ? Em biết gì về nhân vật Khúc Thừa Dụ? 
 ? Khúc Thừa Dụ đã giành quyền tự chủ như thế nào? 
 HS xem phim hoạt hình (3 phút) “Khúc Thừa Dụ dựng lại chủ quyền” 
 HS xem phim hoạt hình (3 phút) “ Khúc Hạo và cải cách hành chính” 
 ? Khúc Hạo đã tiến hành cải cách như thế nào? 
 ? Những việc làm của cha con Khúc Thừa Dụ có ý nghĩa như thế nào? 
 Bước 2: Học sinh suy nghĩ, theo dõi tài liệu hoàn thành nhiệm vụ 
 Bước 3: Cá nhân học sinh (1 em) trả lời , học sinh khác nhận xét, bổ sung 
 Bước 4: GV nhận xét kết luận kiến thức 
 NỘI DUNG HỌC TẬP 
 a. Cuộc nổi dậy của Khúc Thừa Dụ và cải cách của Khúc Hạo 
 * Hoàn cảnh: 
 - Từ cuối thế kỉ IX, nhà Đường suy yếu nên khó kiểm soát được tình hình ở An Nam. 
 - Viên tiết độ sứ được nhà Đường giao nhiệm vụ cai trị nước ta bị giáng chức. 
 * Diễn biến: 
 - Giữa năm 905, Khúc Thừa Dụ đã nổi dậy đánh chiếm thành Tống Bình, lật đổ 
 chính quyền đô hộ rồi tự xưng là tiết độ sứ, xây dựng chính quyền tự chủ 
 * Cải cách của Khúc Hạo (năm 907) 
 - Chủ trương: Chính sự cốt chuộng khoan dung, giản dị, nhân dân đều dược yên vui. 
 - Nội dung cải cách: 
 + Định lại mức thuế cho công bằng 
 + Lập lại sổ hộ khẩu 
 + Tha bỏ lực dịch cho dân 
 - Ý nghĩa: Xây dựng chính quyền tự chủ của người Việt độc lập với phong kiến 
 phương Bắc. 
 3. Hoạt động luyện tập 
 a.Mục tiêu: Nhằm củng cố, khắc sâu kiến thức bài học (mục 1a) 
 b. Nội dung: GV giao nhiệm vụ cho cá nhân HS. Trong quá trình làm việc HS có thể trao đổi với bạn hoặc thầy, cô giáo. 
 ? Hãy kể những việc làm của cha con Khúc Thừa Dụ và Khúc Hạo? Những việc 
làm ấy có ý nghĩa như thế nào? 
 c. Sản phẩm: Câu trả lời; 
 d. Tiến trình hoạt động 
 Bước 1: Tổ chức cho học sinh luyện tập cá nhân: 
 Bước 2: Học sinh suy nghĩ, thực hiện nhiệm vụ 
 Bước 3: Giáo viên nhận xét, chuẩn hóa kiến thức 
 Bước 4: GV củng cố và nhắc lại các yêu cầu cần đạt của bài học cho HS. 
 4. Hoạt động vận dụng 
 a. Mục tiêu: Vận dụng kiến thức mới mà HS đã được lĩnh hội để giải quyết những 
vấn đề mới trong học tập. 
 b. Nội dung: GV hướng dẫn HS viết đoạn văn (5 đến 7) câu nói lên suy nghĩ và 
tình cảm của mình về công lao của họ Khúc 
 c. Sản phẩm: Viết đoạn văn khoảng (5 đến 7 câu) nói lên suy nghĩ, tình cảm của 
HS đối với công lao của họ Khúc 
 d. Tổ chức thực hiện 
 - Bước 1: GV nêu yêu cầu 
 - Bước 2: Học sinh nhận nhiệm vụ. 
 Tiết 2( PPCT 38) 
 III. Tiến trình dạy học 
1. Khởi động: Kiểm tra bài cũ 
- Nêu nội dung của cách Khúc Hạo? 
- Công lao của họ Khúc với lịch sử dân tộc? 
2. Hình thành kiến thức mới 
1.b) Dương Đình Nghệ chống quân Nam Hán, củng cố nền tự chủ 
 Bước 1: Tổ chức cho học sinh làm việc theo cặp đôi 
 - Tìm hiểu thông tin về Dương Đình Nghệ qua kiến thức sưu tầm 
 - Tìm hiểu nguyên nhân, diễn biến của cuộc kháng chiến năm 931, tường thuật 
diễn biến cuộc kháng chiến dựa trên thông tin và lược đồ hình 4. 
 Bước 2: Học sinh theo dõi tài liệu, suy nghĩ, hoạt động cặp đôi, hoàn thành nhiệm 
vụ 
 Bước 3: Đại diện HS trả lời câu hỏi, tường thuật diễn biến, nhóm khác nhận xét, 
bổ sung 
 Bước 4: GV nhận xét kết luận kiến thức 
 NỘI DUNG HỌC TẬP 
 b. Dương Đình Nghệ chống quân Nam Hán, củng cố nền tự chủ 
 *Nguyên nhân 
 - Mùa thu năm 930, quân Nam Hán đánh sang nước ta, lập lại chính quyền cai trị. 
 * Diễn biến và kết quả 
 - Năm 931, Dương Đình Nghệ kéo quân từ Thanh Hóa ra Bắc đánh đuổi quân Nam 
 Hán. 
 - Hào kiệt khắp nơi kéo về tụ nghĩa 
 - Nghĩa quân bao vây đánh chiếm Đại La 
 - Nhà Hán cho quân sang tiếp viện nhưng bị đánh bại 
 - Sau khi đánh đuổi quân Nam Hán, Dương Đình Nghệ tự xưng tiết độ sứ, tiếp tục 
 xây dựng nền tự chủ. 
 3. Hoạt động luyện tập 
 a.Mục tiêu: Nhằm củng cố, khắc sâu kiến thức bài học (mục 1) 
 b. Nội dung: GV giao nhiệm vụ cho cá nhân HS. Trong quá trình làm việc HS có 
thể trao đổi với bạn hoặc thầy, cô giáo. 
 ? Tường thuật ngắn gọn diễn biến, kết quả của cuộc kháng chiến chống quân Nam Hán năm 931 của Dương Đình Nghệ? 
- GV cho hs làm bài tập của để củng cố kiến thức mục 1.( Phụ lục 1) 
 c. Sản phẩm: tường thuật của học sinh. Đáp án của HS. 
 d. Tiến trình hoạt động 
 Bước 1: Tổ chức cho học sinh luyện tập cá nhân: 
 Bước 2: Học sinh suy nghĩ, thực hiện nhiệm vụ 
 Bước 3: Giáo viên nhận xét, chuẩn hóa kiến thức 
 Bước 4: GV củng cố và nhắc lại các yêu cầu cần đạt của bài học cho HS. 
 4. Hoạt động vận dụng 
 a. Mục tiêu: Vận dụng kiến thức mới mà HS đã được lĩnh hội để giải quyết những 
vấn đề mới trong học tập. 
 b. Nội dung: GV hướng dẫn HS viết đoạn văn (5 đến 7) câu nói lên suy nghĩ và 
tình cảm của mình về công lao của họ Dương đối với đất nước. 
 c. Sản phẩm: Viết đoạn văn khoảng (5 đến 7 câu) nói lên suy nghĩ, tình cảm của 
mình về công lao của họ Dương đối với đất nước. 
Phụ lục 1: 
 PHIẾU BÀI TẬP 
 Câu 1: Hãy chọn mốc thời gian phù hợp với nội dung của sự kiện (ví dụ 1-A) 
 Thời gian Nội dung sự kiện 
1. Cuối thế kỉ X A. Quân Hán đánh sang nước ta, lập lại quyền cai trị 
2. Năm 905 B. Nhà Đường ngày càng suy yếu 
3. Năm 907 C. Dương Đình Nghệ đánh duổi quân Nam Hán 
4. Năm 930 D. Khúc Hạo tiến hành cải cách 
5. Năm 931 E. Khúc Thừa Dụ giành quyền tự chủ 
ĐÁP ÁN 
 Câu 1 2 3 4 
 Đáp án B E D A 
Câu 2: Điền từ thích hợp vào chỗ trống 
1.Năm 905 Khúc Thừa Dụ nổi dậy đánh chiếm Đại La, lật đổ chính quyền đô hộ, 
giành ........................ 
2.Sau khi Khúc Thừa Dụ qua đời, Khúc Hạo đã lên thay cha, ông đã tiến hành .......... 
3.Năm 931 Dương Đình Nghệ đã kéo quân bao vây chiếm thành ............ 
4.Cuộc kháng chiến chống quân Nam Hán năm 931 đã kết thúc .......... ĐÁP ÁN 
Câu 1 2 3 4 
Đáp án quyền tự chủ cải cách Đại La thắng lợi