Giáo án Lịch sử 8 (Kết nối tri thức) - Tiết 6, Bài 3: Cách mạng công nghiệp (Nửa sau thế kỉ XVIII. Giữa thế kỉ XIX) - Năm học 2023-2024

 Ngày soạn: 24/9/2023 
Ngày dạy: 
Tiết 6. BÀI 3: CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP (NỬA SAU THẾ KỈ XVIII – GIỮA 
 THẾ KỈ XIX) ( Tiết 2) 
I. MỤC ĐÍCH, YÊU CẦU 
 Sau bài học này, giúp HS: 
1. Về kiến thức 
- Trình bày được những thành tựu tiêu biểu của Cách mạng công nghiệp. 
- Nêu được những tác động quan trọng của Cách mạng công nghiệp đối với sản xuất và đời 
sống. 
2. Về năng lực 
* Năng lực chung: 
- Giải quyết được những nhiệm vụ học tập một cách độc lập, theo nhóm và thể hiện sự sáng 
tạo. 
- Góp phần phát triển năng lực giao tiếp và hợp tác qua hoạt động nhóm và trao đổi công 
việc với giáo viên. 
*Năng lực riêng: 
- Khai thác và sử dụng được thông tin của một số tư liệu lịch sử dưới sự hướng dẫn của GV 
để nhận thức những vấn đề cơ bản của bài học. 
- Biết phân tích sự kiện để rút ra kết luận, nhận định, liên hệ thực tế. 
3. Về phẩm chất 
- Sáng tạo 
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU 
1. Giáo viên. 
- Các kênh hình (phóng to). 
- Máy tính 
2. Học sinh 
- SGK 
- Tranh ảnh, tư liệu sưu tầm liên quan đến bài học (nếu có) và dụng cụ học tập theo yêu cầu 
của GV. 
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC 
HOẠT ĐỘNG 1. KHỞI ĐỘNG- Kiểm tra bài cũ 
a. Mục tiêu: Kiểm tra lại kiến thức đã học ở tiết trước. b. Nội dung: HS trả lời câu hỏi của GV. 
c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS. 
d. Tổ chức thực hiện: 
GV hỏi: Nêu thành tựu tiêu biểu của cách mạng công nghiệp Anh ? 
HOẠT ĐỘNG 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI 
2. Cách mạng công nghiệp lan ra các nước châu Âu và Mỹ 
a. Mục tiêu: Trình bày được những thành tựu tiêu biểu của Cách mạng công nghiệp ở các 
nước châu Âu và Mỹ. 
b. Nội dung: HS quan sát máy chiếu, sử dụng SGK để tìm hiểu nội dung kiến thức theo 
yêu cầu của GV. 
c. Sản phẩm: HS hoàn thành tìm hiểu kiến thức 
d. Tổ chức thực hiện 
 Hoạt động dạy – học Sản phẩm dự kiến 
B1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV) 2. Cách mạng công 
GV yêu cầu HS thảo luận nhóm và hoàn thành bảng sau nghiệp lan ra các nước 
Hoàn thành bảng sau về những thành tựu của cách mạng công châu Âu và Mỹ 
nghiệp ở các nước châu Âu và Mỹ - Từ nước Anh, Cách 
 Nước Thành tựu mạng công nghiệp lan ra 
Pháp các nước khác như: Đức, 
 Pháp, Mỹ và đạt được 
Đức 
 nhiều thành tựu to lớn. 
Mỹ 
B2: Thực hiện nhiệm vụ 
GV hướng dẫn HS trả lời 
HS: Quan sát ngữ liệu trong SGK để trả lời câu hỏi. 
GV cung cấp thêm kiến thức 
James Hargreaves (1720 – 1778) là một thợ dệt và nhà phát 
minh ở Lancashire, Anh. 
Khi lớn, được ông nội và cha, hai người thợ mộc giỏi, dìu dắt, 
Hargreves nhanh chóng trở nên người thợ giỏi. Hargreves đã là người phát minh ra máy xe sợi kiểu mới gọi là 
máy kéo sợi Jenny. 
Richard Arkwright sinh năm 1732 ở Preston, người con út 
trong gia đình có 13 đứa con. 
Năm 1768, ông cùng làm việc với một người thợ chế tạo đồng 
hồ ở Warrington tên là John Kay để chế tạo một khung kéo sợi. 
Ông nổi tiếng với phát minh ra khung dệt - sau đó chuyển thành 
khung hơi nước cho phép sử dụng sức nước để làm việc. 
Edmund Cartwright FSA (1743 - 1823) là một nhà phát minh 
người Anh. 
Ông tốt nghiệp Đại học Oxford rất sớm và tiếp tục phát minh 
ra khung dệt điện. 
Edmund Cartwright đã thiết kế khung dệt điện đầu tiên của 
mình vào năm 1784 và được cấp bằng sáng chế vào năm 1785. 
Năm 1789, ông được cấp bằng sáng chế cho một khung dệt 
khác, dùng làm kiểu mẫu cho các nhà phát minh sau này làm 
việc. 
James Watt (1736 – 1819) là nhà phát minh và là một kỹ sư 
người Scotland. 
Năm 1763 - 1764, Watt xác định việc nghiên cứu nguyên lý và 
kết cấu của máy hơi nước là phương hướng chủ yếu của mình. 
Chính vì điều này mà Watt đã mất ăn mất ngủ. 
Năm 1782, ông cho ra đời chiếc máy hơi nước mới như ông đã 
suy nghĩ: Máy tiêu hao than ít, hiệu suất làm việc cao. 
Ý nghĩa của máy hơi nước 
- Máy hơi nước đã tạo ra nguồn động lực mới, làm giảm sức 
lao động cơ bắp của con người. 
- Lao động bằng thủ công dần thay thế lao động bằng máy móc, 
khởi đầu quá trình công nghiệp hóa ở Anh và châu Âu. 
- Làm cho năng suất lao động tăng, thay đổi bộ mặt kinh tế Anh 
và châu Âu 
- Dẫn đến sự ra đời của các ngành công nghiệp mới. 
Cha đẻ phát minh tàu hơi nước Robert Fulton sinh ra tại một trang trại tại Little Brain, tiểu 
bang Pennsylvania, Hoa Kỳ 
Năm 1803 Fulton đóng xong con tàu động cơ hơi nước 8 mã 
lực. Ngày 9/1/1803 con tàu hạ thủy. Ngày 17/8/1807, con tàu 
Klemol hạ thủy. 
Fulton qua đời năm 1815 do nhiễm trùng ngực nặng do cảm 
lạnh. 
GV cung cấp tư liệu hình ảnh 
- Ở Mỹ, Hệ thống điện tín sử dụng mà Moóc-xa (Morse) cũng 
được phát minh ra vào năm 1838 làm thay đổi cách thức giao 
tiếp của nhân loại. 
Tìm hiểu về tín hiệu 505 ngày nay. 
Việc phát minh ra vô tuyến điện (truyền tín hiệu qua sợi dây đặt 
giữa các trạm và mà Moóc xơ của nhà khoa học Mỹ Xa-muyen 
Mobc-xa (Samuel Morsel) (1781 – 3872) đã làm thay đổi cách 
thức giao tiếp của nhân loại. 505 – tín hiệu cứu nạn được quốc 
tế công nhận đến tận ngày nay là sự ứng dụng phát minh của 
mà Moóc-xa. Tín hiệu 505 không dùng bất kì từ cụ thể nào. 
Thay vào đó, các chữ cái được chọn vì chúng dễ truyền đi trong 
bảng mà Moóc-xơ (tập hợp kí hiệu các dấu chấm và gạch ngang 
cho mỗi chữ cái “5” là ba dấu chấm và "C" là ba dấu gạch 
ngang. 
B3: Báo cáo kết quả hoạt động. 
GV yêu cầu HS trả lời. 
HS trả lời câu hỏi của GV. 
Dự kiến sản phẩm 
Nước Thành tựu 
Pháp Cách mạng công nghiệp bắt đầu từ năm 1830, trước 
 tiên trong công nghiệp nhẹ, rồi lan sang công nghiệp 
 nặng vào những năm 1850 – 1870. Kinh tế Pháp 
 nhanh chóng phát triển, đứng thứ hai thế giới (sau 
 Anh). Đức Cách mạng công nghiệp bắt đầu từ những năm 40 
 của thế kỉ XIX. Giữa thế kỉ XIX, kinh tế Đức phát 
 triển với tốc độ rất cao. Đến khi thống nhất đất nước 
 (1871), Đức đã trở thành một nước công nghiệp. 
Mỹ Hai phát minh lớn của Mỹ là máy tách hạt bông 
 (1793) và máy thu hoạch bông (1831). Đến giữa thế 
 kỉ XIX, nước Mỹ đã đứng hàng thứ tư trên thế giới 
 về giá trị sản xuất công nghiệp (sau Anh, Pháp, 
 Đức). 
B4: Kết luận, nhận định (GV) 
GV bổ sung phần phân tích nhận xét, đánh giá, kết quả thực 
hiện nhiệm vụ học tập của học sinh. Chính xác hóa các kiến 
thức đã hình thành cho học sinh. 
3. Những tác động của Cách mạng công nghiệp đối với sản xuất và đời sống. 
a. Mục tiêu: Nêu được những tác động quan trọng của Cách mạng công nghiệp đối với sản 
xuất và đời sống. 
b. Nội dung: HS quan sát máy chiếu, sử dụng SGK để tìm hiểu nội dung kiến thức theo 
yêu cầu của GV. 
c. Sản phẩm: HS hoàn thành tìm hiểu kiến thức 
d. Tổ chức thực hiện 
 Hoạt động dạy – học Sản phẩm dự kiến 
B1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV) 3. Những tác động của 
Nhiệm vụ 1: Đối với sản xuất Cách mạng công 
GV yêu cầu HS thảo luận cặp đôi và trả lời câu hỏi: nghiệp đối với sản xuất 
? Nhìn vào hình và cho biết với việc sử dụng động cơ hơi nước và đời sống.
đã tác động đến những ngành kinh tế nào? a.Đối với sản xuất
 - Cách mạng công 
 nghiệp đã làm thay đổi căn bản quá trình sản 
 xuất, nâng cao năng suất 
 lao động, thúc đẩy nhiều 
 ngành kinh tế khác phát 
 triển, tạo ra nguồn của 
 cải dồi dào cho xã hội. 
 - Cuộc cách mạng này đã 
 chuyển xã hội loài người 
Nhiệm vụ 2: Đối với xã hội tử văn minh nông nghiệp 
 sang văn minh công 
GV chia HS thành những nhóm nhỏ và đưa câu hỏi thảo luận 
 nghiệp. 
Quan sát các bức ảnh sau và cho biết tác động của cuộc cách 
 b. Đối với xã hội 
mạng công nghiệp đối với xã hội? 
 - Tác động quan trọng 
 nhất của cách mạng công 
 nghiệp là hình thành hai 
 giai cấp cơ bản của xã 
 hội tư bản, đó là tư sản và 
 vô sản. 
 - Hai giai cấp này mâu 
 thuẫn với nhau về ngày 
 càng gay gắt về quyền 
 lợi. 
 - Cách mạng công 
 nghiệp cũng tạo ra một 
 số tác động tiêu cực như 
 ô nhiễm môi trường, 
 tảnh giành thuộc địa 
Trả lời cá nhân 
? Vì sao giới chủ lại thích sử dụng lao động trẻ em? 
? Dưới tác động của Cách mạng công nghiệp, lao động trẻ em 
trở nên phổ biến trong các đô thị ở châu Âu và Bắc Mỹ từ cuối 
thế kỉ XVIII. Quan sát lịch làm việc của bé trai 10 tuổi vào năm 
1832 ở nước Anh em hãy: 
- Tính thời gian trẻ em phải làm việc trong một ngày 
– Lập thời gian biểu của em tương đương với thời gian trong 
ngày của hai bạn trong câu chuyện để thấy rõ hơn tác động của 
Cách mạng công nghiệp lên xã hội đương thời. 
B2: Thực hiện nhiệm vụ 
GV hướng dẫn HS trả lời 
HS: Quan sát ngữ liệu trong SGK để trả lời câu hỏi. 
GV cung cấp thêm kiến thức Hiểu được Cách mạng công nghiệp đã tác động như thế nào 
đến hoạt động sản xuất và đời sống xã hội trong các thế kỉ XVII 
- XIX: 
- Trong sản xuất 
+ Ví dụ với nhà máy kéo sợi bông. Nhà máy kéo sợi bông là ví 
dụ điển hình về cách mà con người có thể thực hiện được một 
khối lượng lớn công việc với sự hỗ trợ của máy móc. Khi sử 
dụng động cơ hơi nước 100 mã lực, nhà máy chỉ cần 750 công 
nhân để hoàn thành khối lượng công việc tương đương với 200 
000 công nhân nếu sử dụng các loại máy cũ. Giờ đây, năng suất 
kéo sợi bông của một người có thể so với 22% người trước đây. 
+ Kết luận: Năng suất lao động nâng cao thay đổi cơ bản quá 
trình sản xuất 
- Trong đời sống xã hội: Cấu trúc xã hội thay đổi 
+ Thay đổi cơ cấu những tầng lớp người trong xã hội. 
+ Thay đổi trong cấu trúc dân số giữa nông thôn và thành thị. 
Lí giải sự thay đổi này. Biểu đồ sau là gợi ý để GV hướng dẫn 
HS hoạt động này. 
GV cho HS xem đoạn video về việc trẻ em bị bóc lột lao động 
để mở rộng thêm kiến thức cho HS. 
B3: Báo cáo kết quả hoạt động. GV yêu cầu HS trả lời. 
HS trả lời câu hỏi của GV. 
Dự kiến sản phẩm 
? Quan sát các bức ảnh sau và cho biết tác động của cuộc cách 
mạng công nghiệp đối với xã hội? 
- Hình thành từ các quý tộc và thương nhân châu Âu. Họ ra sức 
cướp bóc của cải, tài nguyên nên ngày càng giàu lên nhanh 
chóng. 
- Hình thành từ nông dân, nô lệ. Họ bị cướp đoạt ruộng đất, bóc 
lột nặng nề, phải làm thuê trong các xí nghiệp, xưởng sản xuất. 
? Vì sao giới chủ lại thích sử dụng lao động trẻ em? 
– Lao động trẻ em dễ dàng bóc lột, chỉ cần trả lương thấp, đem 
lại nhiều lợi nhuận. 
– Chưa có ý thức và khả năng chống lại chủ. 
– Dùng lao động trẻ em sẽ dễ dàng di chuyển trong các hầm mỏ 
thấp và hẹp. 
B4: Kết luận, nhận định (GV) 
GV bổ sung phần phân tích nhận xét, đánh giá, kết quả thực 
hiện nhiệm vụ học tập của học sinh. Chính xác hóa các kiến 
thức đã hình thành cho học sinh. 
HOẠT ĐỘNG 3. LUYỆN TẬP 
a) Mục tiêu: Vận dụng kiến thức của bài học vào việc làm bài tập cụ thể. 
b) Nội dung: HS suy nghĩ cá nhân trả lời câu hỏi của GV 
c) Sản phẩm: Câu trả lời đúng của HS 
d) Tổ chức thực hiện 
B1: Chuyển giao nhiệm vụ: 
 GV yêu cầu HS trả lời câu hỏi trắc nghiệm. HS trả lời cá nhân, dơ tay để trả lời, mỗi câu 
trả lời đúng GV sẽ cộng điểm cá nhân. Câu 1: Cách mạng công nghiệp đã đưa đến sự hình thành các giai cấp cơ bản của xã 
hội tư bản là 
A. Tư sản và vô sản 
B. Tư sản và tiểu tư sản 
C. Tư sản và quý tộc mới 
D. Tư sản công nghiệp và thương nghiệp 
Câu 2: Cách mạng công nghiệp thế kỉ XVIII – XIX là 
A. Quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa các nước tư bản châu Âu 
B. Quá trình hình thành nền tảng kinh tế chính của xã hội tư bản : công nghiệp và thương 
nghiệp 
C. Quá trình chuyển biến từ nền sản xuất nhỏ thủ công sang sản xuất lớn bằng máy móc 
D. Quá trình hình thành của hai giai cấp tư sản và công nhân 
Câu 3: Ý nào phản ánh hệ quả xã hội của cách mạng công nghiệp? 
A. Nâng cao năng suất lao động, xã hội hóa quá trình lãnh đạo của chủ nghĩa tư bản 
B. Làm xuất hiện hai giai cấp cơ bản của xã hội tư bản là tư sản và vô sản 
C. Làm thay đổi bộ mặt của các nước tư bản 
D. Thúc đẩy sự chuyển biến mạnh mẽ của các ngành kinh tế khác 
Câu 4: Ý không phản ánh đúng ý nghĩa của việc phát minh ra máy hơi nước là 
A. Biến nước Anh thành “công xưởng thế giới” 
B. Lao động bằng tay được thay thế dần bằng máy móc 
C. Tốc độ sản xuất và năng suất lãnh đạo tăng vượt bậc 
D. Tạo ra nguồn động lực mới, khởi đầu quá trình công nghiệp hóa 
B2: Thực hiện nhiệm vụ 
- HS xác định yêu cầu của GV 
- GV hướng dẫn cho HS trả lời câu hỏi 
B3: Báo cáo kết quả hoạt động 
- GV yêu cầu HS trả lời câu hỏi. 
- HS trình bày, theo dõi, nhận xét, đánh giá và bổ sung cho bài của bạn (nếu cần). 
Dự kiến sản phẩm 
Câu hỏi 1 2 3 4 
Đáp án A C B A 
B4: Kết luận, nhận định: GV nhận xét bài làm của HS. 
HOẠT ĐỘNG 4. VẬN DỤNG 
a) Mục tiêu: Củng cố và mở rộng kiến thức nội dung của bài học cho HS 
b) Nội dung: GV giao nhiệm vụ, HS thực hiện nhiệm vụ. 
c) Sản phẩm: Bài làm của HS. 
d) Tổ chức thực hiện 
B1: Chuyển giao nhiệm vụ: (GV giao bài tập) Bài tập: Có ý kiến cho rằng: "Xã hội loài người chuyển từ văn minh nông nghiệp sang văn 
minh công nghiệp là nhớ cách mạng công nghiệp". Em đồng ý với ý kiến đó không? Vì 
sao? 
B2: Thực hiện nhiệm vụ 
- GV hướng dẫn các em tìm hiểu yêu cầu của đề. 
- HS đọc và xác định yêu cầu của bài tập. 
B3: Báo cáo kết quả hoạt động 
- GV hướng dẫn các em cách nộp sản phẩm cho GV sau khi hoàn thành. 
- HS làm bài tập ra giấy và nộp lại cho GV theo hướng dẫn.