Giáo án Lịch sử 7 (Kết nối tri thức) - Tiết 30-32, Bài 13: Đại Việt thời Trần (1226-1400) - Năm học 2023-2024

 Ngày soạn: 3/2/2024 
Ngày dạy: 
 Tiết 30,31,32 BÀI 13. ĐẠI VIỆT THỜI TRẦN (1226-1400) 
I. Mục tiêu 
1.Kiến thức: 
- Mô tả được sự thành lập nhà Trần. 
- Trình bày được những nét chính về tình hình chính trị, kinh tế, xã hội, văn hóa, tôn 
giáo thời Trần. 
- Nêu được những thành tựu chủ yếu về văn hóa của Đại Việt thời Trần. 
2. Năng lực 
 - Năng lực chung: 
+ Năng lực giao tiếp và hợp tác; tự học; giải quyết vấn đề. 
 - Năng lực chuyên biệt 
+ Tái hiện kiến thức lịch sử, xác định mối quan hệ giữa các sự kiện, hiện tượng lịch 
sử. 
+ Rèn luyện kĩ năng so sánh lịch sử. 
+ Biết trình bày, suy luận, phản biện, tranh luận về một vấn đề lịch sử, rèn luyện 
năng lực nhận thức và tư duy lịch sử. 
3. Phẩm chất: 
- Bồi dưỡng cho HS tinh thần đấu tranh bất khuất chống áp bức bóc lột và tinh thần 
sáng tạo trong xây dựng đất nước. 
- Giáo dục lòng yêu nước, tự hào dân tộc, biết ơn tổ tiên và ý thức kế thừa truyền 
thống dân tộc trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc cho HS. 
II. Thiết bị dạy học và học liệu 
 1. Giáo viên : 
- Giáo án biên soạn theo định hướng phát triển năng lực, Phiếu HS dành cho HS. 
- Một số tư liệu có liên quan. 
- Máy tính, máy chiếu (nếu có). 
2. Học sinh 
- Đọc trước sách giáo khoa và hoàn thành các nhiệm vụ được giao. 
Tiết 1( PPCT:30) 
III. Tiến trình dạy học 
1. Hoạt động 1: Khởi động 
a. Mục tiêu: Giúp khơi gợi tính tò mò của HS, tạo tâm thế cho học sinh đi vào tìm 
hiểu bài mới. b. Nội dung: HS quan sát máy chiếu, sử dụng SGK để tìm hiểu nội dung kiến thức 
theo yêu cầu của GV. 
c. Sản phẩm: HS hoàn thành tìm hiểu kiến thức. 
d. Tổ chức thực hiện 
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập. 
GV đưa ra các câu hỏi trắc nghiệm, HS trả lời ôn tập lại kiến thức đã học 
Câu 1: Nơi nào được coi là trường học đầu tiên của quốc gia Đại Việt? 
A. Chùa Trấn Quốc. 
B. Văn Miếu 
C. Chùa Một Cột 
D. Quốc Tử Giám. 
Câu 2: Quốc Tử Giám được xây dựng năm 1076 dưới triều vua? 
A. Lý Thái Tổ 
B. Lý Thái Tông 
C. Lý Thánh Tông 
D. Lý Nhân Tông 
Câu 3: Nhà Lý xây dựng Văn Miếu – Quốc Tử Giám để làm gì? 
A. Dạy học cho con vua, quan, tổ chức các kì thi. 
B. Vui chơi giải trí. 
C. Là nơi gặp gỡ của quan lại. 
D. Đón tiếp sứ thần nước ngoài. 
Câu 4: Nhà Lý mở khoa thi đầu tiên để tuyển chọn quan lại vào thời gian nào? 
A. 1073 
B. 1074 
C. 1075 
D. 1076 
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập. 
- HS trả lời câu hỏi. 
- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết. 
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động 
- GV mời đại diện HS trả lời câu hỏi. 
- GV mời HS khác nhận xét, bổ sung. 
Sản phẩm dự kiến 
 Câu hỏi 1 2 3 4 
 Đáp án D D A C 
Bước 4: Đánh giá, chuẩn kiến thức GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức, bổ sung, chuyển sang nội dung mới. 
 Cuối thế kỉ XII, triều Lý bắt đầu suy yếu. Chớp ngay thời cơ ấy, họ Trần nhanh 
 chóng năm lấy vận nước, viết nên một trang sử mới cho Đại Việt. Vậy nhà Trần 
 đã được thành lập như thế nào? Tình hình chính trị kinh tế xã hội văn hóa thời 
 Trần có gì nổi bật? Chúng ta cùng tìm hiểu qua bài học hôm nay. 
Hoạt động 2. Hình thành kiến thức 
1. Sự thành lập nhà Trần. 
a. Mục tiêu: Mô tả được sự thành lập nhà Trần. 
b. Nội dung: HS quan sát máy chiếu, sử dụng SGK để tìm hiểu nội dung kiến thức 
theo yêu cầu của GV. 
c. Sản phẩm: HS hoàn thành tìm hiểu kiến thức. 
d. Tổ chức thực hiện 
 Hoạt động dạy – học Sản phẩm dự kiến 
 Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ học tập 1. Sự thành lập nhà Trần. 
 GV đặt vấn đề - Đến cuối thế kỉ XII, nhà Lý 
 ? Đọc đoạn trích sau và thông tin trong sách ngày càng suy yếu. 
 giáo khoa: Em hãy cho biết tình hình nhà Lý - 1/1226 Lý Chiêu Hoàng 
 cuối thế kỉ XII? nhường ngôi cho chồng là Trần 
 Bấy giờ nhà vua vẫn cứ tiến hành mọi việc thổ Cảnh. Nhà Trần được thành lập. 
 mộc không ngừng, nghe nói ngoài kinh thành 
 có giặc cướp, cũng giả vờ làm ngơ để bưng bít 
 đi, chỉ ham thích của cải. Các bầy tôi (quan 
 lại) đều bắt chước, tranh nhau bán quan buôn 
 ngục, ngoài ra không còn nghĩ đến việc gì. 
 (Khâm định Việt sử thông giám cương mục) 
 Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ học tập 
 - HS đọc SGK và thực hiện yêu cầu. 
 - GV khuyến khích học sinh hợp tác với nhau 
 khi thực khi thực hiện nhiệm vụ học tập. 
 Bước 3. Báo cáo kết quả hoạt động 
 - HS lần lượt trả lời các câu hỏi 
 - HS khác nhận xét và bổ sung (nếu có) 
 GV cho HS xem 1 đoạn video ngắn về cảnh 
 Lý Chiêu Hoàng nhường ngôi cho Trần Cảnh 
 để khắc sâu kiến thức cho HS Bước 4. Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm 
 vụ học tập 
 GV bổ sung phần phân tích nhận xét, đánh giá, 
 kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập của học 
 sinh. Chính xác hóa các kiến thức đã hình 
 thành cho học sinh. 
2. Tình hình chính trị. 
a. Mục tiêu: Trình bày được những nét chính về tình hình chính trị của nhà Trần. 
b. Nội dung: Học sinh dưới sự hướng dẫn của giáo viên sẽ trả lời câu hỏi theo yêu 
cầu của giáo viên. 
c. Sản phẩm: HS hoàn thành tìm hiểu kiến thức 
d. Tổ chức thực hiện 
 Hoạt động dạy – học Sản phẩm dự kiến 
 Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ học tập 2. Tình hình chính trị. 
 GV yêu cầu HS đọc SGK và hoàn thành phiếu học 
 Tình Những nét chính 
 tập 
 hình 
 Tình hình chính trị Những nét chính 
 chính 
 Tổ chức chính quyền 
 trị 
 Chính sách đối nội 
 Tổ Nhà Trần tiếp 
 Quân đội 
 chức tục cũng cố chế 
 Quân đội 
 chính độ quân chủ 
 Luật pháp 
 quyền trung ương tập 
 Th o lu n c 
 ả ậ ặp đôi quyền. 
 ? Dựa vào thông tin trên sách giáo khoa em hãy 
 Chính Bộ máy chính 
 điền thông tin vào sơ đồ sau. 
 sách quyền từ trung 
 đối nội ương đến địa 
 phương được tổ 
 chức quy củ và 
 hoàn thiện. 
 Quân Quân đội bao 
 đội gồm quân triều 
 đình và quân địa 
 phương. Tiếp tục 
 ? Em có nhận xét gì về tổ chức bộ máy nhà nước thực hiện chính 
 thời Trần? ? Nhận xét và tìm ra những tiến bộ thời Trần so với sách “ Ngụ Binh 
thời Lý? ư nông”. 
? Quân đội nhà Trần được tổ chức như thế nào? Luật Nhà Trần ban 
? Nhà Trần đã ban hành bộ luật gì? pháp hành bộ Quốc 
? Nhà Trần đã thực hiện chính sách ngoại giao như triều hình luật. 
thế nào? Chính Thực hiện chính 
Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ học tập sách sách hoà hiếu với 
- HS đọc SGK và thực hiện yêu cầu. ngoại vương triều 
- GV khuyến khích học sinh hợp tác với nhau khi giao phương Bắc. 
thực khi thực hiện nhiệm vụ học tập. Chăm-pa, Ai 
Bước 3. Báo cáo kết quả hoạt động Loa và Chân Lạp 
- Các nhóm trình bày kết quả đều tiến cống và 
Dự kiến sản phẩm thiết lập quan hệ. 
Dựa vào thông tin trên sách giáo khoa em hãy điền 
thông tin vào sơ đồ sau. 
? Tìm ra và nhận xét những tiến bộ thời Trần so 
với thời Lý? 
- Nhà Trần thực hiện chế độ Thái Thượng Hoàng. 
- Các quan đại thần phần lớn do họ Trần nắm giữ. 
- Đặt thêm các cơ quan, chức quan để trông coi sản 
xuất. 
- Cả nước chia làm 12 lộ. 
 * Nhận xét: Bộ máy nhà Trần hoàn chỉnh, chặt chẽ 
hơn nhà Lý. Năng lực quản lý của nhà Trần được 
nâng cao. 
? Quân đội nhà Trần được tổ chức như thế nào? 
- Thời Lê sơ xây dựng quân đội với hai bộ phận: + Quân đội triều đình, quân các lộ, phủ, quân 
 vương hầu. 
 + Quân đội địa phương: dân binh các làng, xã. 
 - Thực hiện chính sách “ngụ binh ư nông”. 
 Ngụ binh ư nông là “gửi binh ở nông”: gửi quân 
 vào nông nghiệp, cho binh lính lao động, sản xuất 
 tại địa phương trong một khoảng thời gian xác 
 định", là chính sách xây dựng lực lượng quân sự 
 thời phong kiến ở Việt Nam. 
 ? Nhà Trần đã ban hành bộ luật gì? 
 - Bộ Quốc triều hình luật 
 - Chế độ tư hữu được bảo vệ nghiêm. Người nợ 
 không trả được nợ sẽ bị bắt giam cho đến khi nào 
 trả hết nợ mới được tha. 
 Quy định cụ thể về việc mua bán ruộng đất, đó là 
 vào năm 1237 triều đình quy định “trúc thư văn 
 khế”, nếu là giấy tờ về ruộng đất vay mượn thì 
 người làm chứng in tay ở 3 dòng trước, người bán 
 in tay ở 4 dòng sau. 
 (Tư liệu đại cương LSVN) 
 ? Nhà Trần đã thực hiện chính sách ngoại giao 
 như thế nào? 
 Đối với phương Bắc: Thực hiện chính sách hoà 
 hiếu 
 Đối với Chân Lạp, Chăm-pa, Ai Lao: Đều tiến cống 
 và thiết lập quan hệ ngoại giao với Đại Việt. 
 Bước 4. Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ 
 học tập 
 GV bổ sung phần phân tích nhận xét, đánh giá, kết 
 quả thực hiện nhiệm vụ học tập của học sinh. Chính 
 xác hóa các kiến thức đã hình thành cho học sinh. 
Hoạt động 3: Luyện tập 
a. Mục tiêu: Nhằm củng cố, hệ thống hóa, hoàn thiện kiến thức mới mà HS đã được 
lĩnh hội ở hoạt động hình thành kiến thức . 
b. Nội dung: HS quan sát máy chiếu, sử dụng SGK để tìm hiểu nội dung kiến thức 
theo yêu cầu của GV. c. Sản phẩm: HS hoàn thành tìm hiểu kiến thức 
d.Tổ chức thực hiện: 
Bước 1: GV giao nhiêm vụ cho HS 
GV mời HS tham gia trò chơi Plan vs zombie. Để tiêu diệt zombie vào nhà và bảo 
vệ ngôi nhà của mình, các em phải vượt qua những câu hỏi sau của zombie 
Câu 1: Ai đã nhường ngôi cho Trần Cảnh? 
A. Lý Bí 
B. Lý Thường Kiệt 
C. Lý Chiêu Hoàng 
D. Lý Thánh Tông 
Câu 2: Bộ luật nào được ban hành dưới thời Trần? 
A. Luật Gia Long 
B. Luật Hồng Đức 
C. Hình Thư 
D. Quốc triều hình luật 
Câu 3: Bộ máy nhà nước thời Trần được tổ chức theo chế độ nào? 
A. Trung ương tập quyền. 
B. Vua nắm quyền tuyệt đối. 
C. Phong kiến phân quyền. 
D. Vừa trung ương tập quyền vừa phong kiến phân quyền. 
Câu 4: Ý nào dưới đây không phải nguyên nhân kiến nhà Lý sụp đổ? 
A. Các thế lực phong kiến địa phương nổi dậy chống lại triều đình. 
B. Quân Tống tiến công xâm lược nước ta và lật đổ nhà Lý. 
C. Chính quyền không chăm lo đến đời sông nhân dân, quan lại ăn chơi sa đọa. 
D. Hạn hán, lụt lội, mất mùa liên tiếp xảy ra, đời sống nhân dân cực khổ. 
B2: Thực hiện nhiệm vụ 
- HS xác định yêu cầu của GV 
- GV hướng dẫn cho HS trả lời câu hỏi 
B3: Báo cáo kết quả hoạt động 
- GV yêu cầu HS trả lời câu hỏi. 
- HS trình bày, theo dõi, nhận xét, đánh giá và bổ sung cho bài của bạn (nếu cần). 
B4: Kết luận, nhận định: GV nhận xét bài làm của HS. 
Bước 4: GV nhận xét, chuẩn kiến thức. 
Dự kiến sản phẩm 
 Câu hỏi 1 2 3 4 
 Đáp án C D A B Hoạt động 4. Vận dụng 
a. Mục tiêu: Giúp học sinh nắm lại các kiến thức vừa tìm hiểu để vận dụng 
b. Nội dung: : HS quan sát máy chiếu, sử dụng SGK và vận dụng kiến thức đã học 
để trả lời câu hỏi. 
c. Sản phẩm: Bài thuyết trình của HS 
d. Tổ chức thực hiện 
Bước 1: GV giao nhiêm vụ 1 cho HS 
Bài tập: Dựa vào kiến thức đã học em hãy cho biết sự thành lập của triều Trần thay 
cho triều lý vào đầu thế kỷ XII có phù hợp với yêu cầu lịch sử không? vì sao? 
Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ: 
Bước 3: HS trình bày 
Bước 4: GV nhận xét, chuẩn kiến thức. 
- Học bài, hoàn thành các bài tập và câu hỏi trong sách giáo khoa