Giáo án Lịch sử 7 (Kết nối tri thức) - Bài 16: Khởi nghĩa Lam Sơn (Tiết 1) - Năm học 2023-2024

 Ngày soạn: 23/03/2024 
Ngày dạy: 
 BÀI 16: KHỞI NGHĨA LAM SƠN (1418-1427) 
 ( 2 tiết) 
Tiết 1( PPCT: 38) 
I. Mục tiêu 
1. Kiến thức: 
-Trình bày được một số sự kiện tiêu biểu của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn. 
- Giải thích được nguyên nhân chính dẫn đến thắng lợi của cuộc khởi nghĩa Lam 
Sơn. 
- Nêu được ý nghĩa của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn. 
- Đánh giá được vai trò của các nhân vật lịch sử tiêu biểu trong cuộc khởi nghĩa Lam 
Sơn như : Lê Lợi, Nguyễn Trãi, Nguyễn Chích 
2. Năng lực 
 - Năng lực chung: 
+ Năng lực giao tiếp và hợp tác; tự học; giải quyết vấn đề. 
 - Năng lực chuyên biệt 
+ Biết sưu tầm và sử dụng tư liệu lịch sử để hiểu về khởi nghĩa Lam Sơn. 
+ Vận dụng hiểu biết về khởi nghĩa Lam Sơn để thuyết trình về chiến lược chiến 
tranh nhân dân trong lịch sử dân tộc. 
3. Phẩm chất: 
- Tự hào và trân trọng về những giá trị lịch sử của dân tộc, bồi đắp lòng yêu nước. 
- Có trách nhiệm giữ gìn, phát huy và quảng bá lịch sử văn hóa Việt Nam. 
II. Thiết bị dạy học và học liệu 
 1. Giáo viên : 
- Giáo án biên soạn theo định hướng phát triển năng lực, Phiếu HS dành cho HS. 
- Một số tư liệu có liên quan. 
- Tập bản đồ Lịch sử - địa lý 7 (phần lịch sử). 
- Máy tính, máy chiếu (nếu có). 
2. Học sinh 
- SGK, tranh ảnh liên quan đến bài học. 
- Đọc trước sách giáo khoa và hoàn thành các nhiệm vụ được giao. 
III. Tiến trình dạy học 
Hoạt động 1: Khởi động a. Mục tiêu: Giúp khơi gợi tính tò mò của HS, tạo tâm thế cho học sinh đi vào tìm 
hiểu bài mới. 
b. Nội dung: HS quan sát máy chiếu, sử dụng SGK để tìm hiểu nội dung kiến thức 
theo yêu cầu của GV. 
c. Sản phẩm: HS hoàn thành tìm hiểu kiến thức nhân vật: Lê Lợi 
d. Tổ chức thực hiện 
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập. 
Những câu thơ trong tác phẩm “Bình Ngô đại cáo” của Nguyễn Trãi và bức hình 
bên giúp em liên hệ đến nhân vật lịch sử nào? 
Ta đây: 
Núi Lam Sơn dấy nghĩa 
Chốn hoang dã nương mình 
Ngẫm thù lớn há đội trời chung 
Căm giặc nước thề không cùng sống 
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập. 
- HS trả lời câu hỏi. 
- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết. 
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động 
- GV mời đại diện HS trả lời câu hỏi. 
- GV mời HS khác nhận xét, bổ sung. 
Bước 4: Đánh giá, chuẩn kiến thức 
GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức, bổ sung, chuyển sang nội dung mới. 
 Những áng văn bất hủ trong “Bình Ngô Đại cáo” của Nguyễn Trãi đưa chúng ta 
 về vùng rừng núi Lam Sơn hiểm trở, phía Tây tỉnh Thanh Hóa ngày nay, bắt đầu 
 cuộc hành trình tìm hểu cuộc khởi nghĩa Lam Sơn hào hùng của dân tộc vào thế 
 kỉ XV. Vậy cuộc khởi nghĩa đó có những sự kiện tiêu biểu nào? Nguyên nhân 
 thắng lợi và ý nghĩa lịch sử của khởi nghĩa đó là gì? Những anh hùng nào đã có 
 vai trò như thế nào trong cuộc khởi nghĩa Lam Sơn? Chúng ta cùng tìm hiểu trong 
 nội dung bài 16: Khởi nghĩa Lam Sơn (1418-1427) 
Hoạt động 2. Hình thành kiến thức 
1. Một số sự kiện tiêu biểu của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn 
 a. Mục tiêu: Trình bày được một số sự kiện tiêu biểu của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn. 
b. Nội dung: HS quan sát máy chiếu, sử dụng SGK để tìm hiểu nội dung kiến thức 
theo yêu cầu của GV. c. Sản phẩm: HS hoàn thành tìm hiểu kiến thức 
d. Tổ chức thực hiện 
 Hoạt động dạy – học Sản phẩm dự kiến 
 Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ học tập 1. Một số sự kiện tiêu biểu 
 Nhiệm vụ 1: Lê Lợi dựng cờ khởi nghĩa của cuộc khởi nghĩa Lam 
 GV yêu cầu HS đọc SGK trả lời câu hỏi Sơn 
 ? Trình bày những chính sách cai trị của nhà a. Lê Lợi dựng cờ khởi 
 Minh? nghĩa. 
 ? Em hãy cho biết đôi nét về Lê Lợi - Trước sự bóc lột, vơ vét tàn 
 ? Sau khi nghe tin Lê Lợi khởi nghĩa thì những bạo của nhà Minh. Lê Lợi đã 
 ai đã đến đầu quân? Kể tên 1 số người đã gia tích cực chuẩn bị cho cuộc 
 nhập? khởi nghĩa ở vùng núi Lam 
 ? Để thể hiện ý chí quyết tâm đánh đuổi giặc Sơn. 
 Minh, nghĩa quân Lam Sơn đã làm gì? - Năm 1416, Lê Lợi cùng bộ 
 Nhiệm vụ 2:Những năm đầu của cuộc khởi chỉ huy tổ chức hội thề Lũng 
 nghĩa Nhai. 
 ? Tại sao Lê Lợi lại đề nghị tạm hoà với quân - Năm 1418, Lê Lợi dựng cờ 
 Minh? khởi nghĩa ở Lam Sơn- Lê Lợi 
 Nhiệm vụ 3: Giai đoạn mở rộng và giành tự xưng là Bình Định Vương. 
 những thắng lợi đầu tiên (1424 – 1425) b. Những năm đầu của cuộc 
 GV yêu cầu HS đọc Đọc tư liệu 2 và cho biết vì khởi nghĩa 
 sao Nguyễn Chính lại đề xuất kết hoạch đánh - Lực lượng còn yếu thiếu 
 chiếm Nghệ An. Kế hoạch đó đem lại những kết lương thực, giặc tấn công. Ba 
 quả như thế nào? lần nghĩa quân phải rút lên núi 
 Chí Linh. 
 Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ học tập - Để khắc phục khó khan, Lê 
 - HS đọc SGK và thực hiện yêu cầu. Lợi và Nguyễn Trãi chủ 
 - GV khuyến khích học sinh hợp tác với nhau khi trương tạm hòa với quân 
 thực khi thực hiện nhiệm vụ học tập. Minh. 
 Bước 3. Báo cáo kết quả hoạt động 
 - HS lần lượt trả lời các câu hỏi 
 - HS khác nhận xét và bổ sung (nếu có) 
 Sản phẩm dự kiến 
 Nhiệm vụ 1: Lê Lợi dựng cờ khởi nghĩa 
 GV yêu cầu HS đọc SGK trả lời câu hỏi ? Trình bày những chính sách cai trị của nhà 
Minh? 
 c. Giai đoạn mở rộng và 
GV cho HS xem 1 đoạn phim hoạt hình và những 
 giành những thắng lợi đầu 
hình ảnh minh họa tái hiện về những chính sách 
 tiên (1424 – 1425) 
cai trị tàn bạo của nhà Minh. Đồng thời trích 
 - Cuối năm 1424, nghĩa quân 
những câu thơ trong “Đại cáo bình ngô” : 
 giải phóng Nghệ An, sau đó 
“Nướng dân đen trên ngọn lửa hung tàn 
 tiến giải phóng một vùng đất 
 Vùi con đỏ xuống dưới hầm tai vạ” và trong Đại 
 rộng lớn từ Thanh Hóa đến đèo 
Việt sử kí toàn thư: “Trương Phụ đi đến đâu là 
 Hải Vân. 
giết hại, hoặc chất thây thành núi, hoặc moi ruột 
quấn vào cây, rán thịt người lấy mỡ, hoặc nướng 
đốt làm trò chơi, thậm chí có kẻ mổ bụng, moi 
thai cắt lấy hai đầu để ứng lệnh. Ở Kinh lộ và 
các nơi dân còn sót thì bị bắt hết làm nô tì và bị 
chuyển bán mà tan tác bốn phương cả” để giúp 
học sinh trả lời câu hỏi. 
GV giới thiệu 1 số trận đánh tiêu biểu của nhân 
dân đứng lên chống lại nhà Minh như: 
+ Khởi nghĩa Trần Ngỗi (1407-1409): Tháng 
10-1407, một người yêu nước là Trần Triệu Cơ 
đưa con của vua Trần là Trần Ngỗi lên làm minh 
chủ. Ở Yên Mô (Ninh Bình), Trần Ngỗi tự xưng 
là Giản Định hoàng đế. 
Sau chiến thắng Bô Cô, Trần Ngỗi nghe lời gièm 
pha đã giết hại tướng Đặng Tất và Nguyễn Cảnh 
Chân, cuộc khởi nghĩa dần tan rã. 
+ Khởi nghĩa Trần Quý Khoáng (1409 - 
1414): Sau khi Đặng Tất, Nguyễn Cảnh Chân bị 
Trần Ngỗi giết chết, con trai của hai ông là Đặng 
Dung và Nguyễn Cảnh Dị cùng nhiều nghĩa quân 
bỏ vào Nghệ An, đưa Trần Quý Khoáng lên ngôi 
vua, lấy hiệu là Trùng Quang đế và phát động 
khởi nghĩa. 
? Em hãy cho biết đôi nét về Lê Lợi 
- Lê Lợi sinh ngày 10-9-1385 (6-8 năm Ất Sửu) 
tại Lam Sơn (Kẻ Cham), nay thuộc huyện Thọ Xuân, Thanh Hóa, trong một gia đình "đời đời 
làm quân trưởng một phương". 
- Đầu năm 1416, tại núi rừng Lam Sơn trên đất 
Thanh Hóa, Lê Lợi cùng với 18 người bạn thân 
thiết, đồng tâm cứu nước đã làm lễ thề đánh giặc 
giữ yên quê hương. 
- Sau khi đuổi hết giặc Minh về nước, Lê Lợi lên 
ngôi hoàng đế năm 1428, sáng lập ra vương triều 
Lê. Lê Lợi làm vua được 5 năm thì mất (1433), 
an táng tại Vĩnh Lăng, Lam Sơn, miếu hiệu là 
Thái Tổ. 
? Sau khi nghe tin Lê Lợi khởi nghĩa thì 
những ai đã đến đầu quân? Kể tên 1 số người 
đã gia nhập? 
- Thấy được uy tín, khả năng quân sự, sự hi sinh 
to lớn của Lê Lợi đã củng cố lòng tin của các hào 
kiệt đối với ông như Lê Lai, guyễn Trãi, Đinh 
Liệt 
- Bên cạnh đó, các hào kiệt cũng đã tự mình nổi 
dậy chống quân Minh nhưng không thành công 
nên việc tìm về Lam Sơn là để kết hợp với Lê 
Lợi để tăng khả năng thành công. 
? Để thể hiện ý chí quyết tâm đánh đuổi giặc 
Minh, nghĩa quân Lam Sơn đã làm gì? 
Nghĩa quân lập hội thề tại Lũng Nhai. 
Nhiệm vụ 2:Những năm đầu của cuộc khởi 
nghĩa 
? Tại sao Lê Lợi lại đề nghị tạm hoà với quân 
Minh? 
- Quân Minh đã huy động lực lượng mạnh để bắt 
và giết Lê Lợi. mở nhiều cuộc càn quét lớn vào 
căn cứ của nghĩa quân. 
GV cho HS xem đoạn phim ngắn tái hiện cảnh 
Lê Lai liều mình cứu chúa. 
+ Nghĩa quân Lam Sơn: Những ngày đầu khởi 
nghĩa, nghĩa quân còn non yếu, gặp nhiều khó khăn, nguy nan. Nghĩa quân đã lâm vào cảnh 
thiếu lương thực trầm trọng, đói, rét. 
+ Quân Minh: lực lượng còn mạnh và làm chủ 
cả nước. 
=> Vì vậy, mùa hè năm 1423 Lê Lợi đã đề nghị 
tạm hòa với quân Minh để bảo toàn lực lượng. 
Nhiệm vụ 3:. Giai đoạn mở rộng và giành 
những thắng lợi đầu tiên (1424 – 1425) 
GV yêu cầu HS đọc Đọc tư liệu 2 và cho biết vì 
sao Nguyễn Chính lại đề xuất kết hoạch đánh 
chiếm Nghệ An. Kế hoạch đó đem lại những kết 
quả như thế nào? 
Em có nhận xét gì về kế hoạch chuyển quân 
của Nguyễn Chích?( HS K-G) 
Giới thiệu đôi nét vè Nguyễn Chích: Nguyễn 
Chích là một nông dân nghèo ở Thanh Hóa, đã 
từng lãnh đạo cuộc khởi nghĩa chống quân Minh 
ở nam Thanh Hóa và hoạt động ở vùng bắc Nghệ 
An. Năm 1420, Nguyễn Chích đêm quân gia 
nhập nghĩa quân Lam Sơn. Ông là một tướng chỉ 
huy xuất sắc, một nhà quân sự giỏi 
Trong một buổi họp bàn với các tướng, Nguyễn 
Chích nói : “ Nghệ An là nơi hiểm yếu, đất rộng 
người đông, tôi đã từng qua lại nên rết thông 
thuộc đất ấy. Nay hãy trước hết thu lấy Trà Lân, 
chiếm giữ cho được Nghệ An để làm đất đứng 
chân, rồi dựa vào sức người và của cài đất ấy 
mà quay ra đánh Đông Đô thì có thể tính xong 
việc dẹp yên thiên hạ.” 
 (Đại cương lịch sử Việt Nam) 
- Nguyễn Chích đưa ra kế hoạch chuyển địa bàn 
vào Nghệ An, được Lê Lợi chấp nhận. 
- Ngày 12/ 10/ 1424, nghĩa quân tấn công Đa 
Căng sau đó hạ thành Trà Lân. 
=> Giải phóng Nghệ An, Diễn Châu, Thanh Hóa - Tháng 8 / 1425, Trần Nguyên Hãn, Lê Ngân chỉ 
 huy quân tiến vào Tân Bình, Thuận Hóa 
 => Trong 10 tháng nghĩa quân 
 Bước 4. Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ 
 học tập 
 GV bổ sung phần phân tích nhận xét, đánh giá, 
 kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập của học sinh. 
 Chính xác hóa các kiến thức đã hình thành cho 
 học sinh. 
Hoạt động 3: Luyện tập 
a. Mục tiêu: Nhằm củng cố, hệ thống hóa, hoàn thiện kiến thức mới mà HS đã được 
lĩnh hội ở hoạt động hình thành kiến thức 
b. Nội dung: HS quan sát máy chiếu, sử dụng SGK để tìm hiểu nội dung kiến thức 
theo yêu cầu của GV. 
c. Sản phẩm: HS hoàn thành tìm hiểu kiến thức 
d.Tổ chức thực hiện: 
Bước 1: GV giao nhiêm vụ cho HS 
GV mời HS tham gia trò chơi Hộp quà bí mật 
Câu 1. Ai là người lãnh đạo cuộc khởi nghĩa Lam Sơn? 
Câu 2. Lê Lợi dựng cờ khởi nghĩa vào năm nào? 
Câu 3: Những ngày đầu khởi nghĩa, lực lượng nghĩa quân Lam Sơn như thế nào? 
Câu 4. Khi quân Minh tấn công căn cứ Lam Sơn, trước thế mạnh của giặc nghĩa quân 
đã làm gì? 
B2: Thực hiện nhiệm vụ 
- HS xác định yêu cầu của GV 
- GV hướng dẫn cho HS trả lời câu hỏi 
B3: Báo cáo kết quả hoạt động 
- GV yêu cầu HS trả lời câu hỏi. 
- HS trình bày, theo dõi, nhận xét, đánh giá và bổ sung cho bài của bạn (nếu cần). 
B4: Kết luận, nhận định: GV nhận xét bài làm của HS. 
Dự kiến sản phẩm 
Câu 1. Lê Lợi 
Câu 2. Năm 1818 
Câu 3: Gặp nhiều khó khăn, gian nan 
Câu 4. Rút lên núi Chí Linh (Thanh Hóa) Hoạt động 4. Vận dụng 
a. Mục tiêu: Giúp học sinh nắm lại các kiến thức vừa tìm hiểu để vận dụng 
b. Nội dung: : HS quan sát máy chiếu, sử dụng SGK và vận dụng kiến thức đã học 
để trả lời câu hỏi. 
c. Sản phẩm: Bài làm của HS 
d. Tổ chức thực hiện 
Bước 1: GV giao nhiêm vụ cho HS 
Bài tập: Tìm hiểu thông tin về cuộc đời anh hùng Lê Lợi. 
Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ: 
Bước 3: HS trình bày 
Bước 4: GV nhận xét, chuẩn kiến thức. 
- Học bài, hoàn thành các bài tập và câu hỏi trong sách giáo khoa