Giáo án Lịch sử 6 (Kết nối tri thức) - Bài 20: Vương quốc Phù Nam (Tiết 1) - Năm học 2023-2024

 Ngày soạn: 20/4/2024 
Ngày dạy: 
 BÀI 20.VƯƠNG QUỐC PHÙ NAM 
 Thời gian thực hiện: (3tiết) 
Tiết 1( PPCT: 45) 
 I. Mục tiêu 
 1. Về kiến thức 
 - Xác định được vị trí của Vương quốc Phù Nam xưa trên lược đồ Việt Nam. 
 - Mô tả được sự thành lập, quá trình phát triển và suy vong của Vương quốc Phù 
Nam. 
 - Trình bày được những nét chính vẽ tổ chức xã hội và kinh tế của Phù Nam. 
 - Nhận biết được một số thành tựu văn hoá tiêu biểu của Vương quốc Phù Nam. 
 2.Về năng lực 
 - Biết khai thác và phân tích được thông tin của một số tư liệu lịch sử trong bài 
học dưới sự hướng dẫn của GV. 
 - Biết trình bày suy luận, tranh luận về một số vấn đề lịch sử, rèn kĩ năng nhận 
thức và tư duy lịch sử. 
 - Biết tìm kiếm, sưu tầm được tư liệu để phục vụ cho bài học và thực hiện các hoạt 
động thực hành, vận dụng. 
 3.Về phẩm chất 
 - Bồi dưỡng tinh thần yêu quê hưong, đất nước, quý trọng những giá trị văn hoá 
của Vương quốc Phù Nam còn để lại trong lịch sử. 
 - Nhận thức về chủ quyền ở vùng đất Nam Bộ của đất nước Việt Nam hiện nay có 
nguồn gốc lâu đời, bản địa từ xa xưa. 
 II. Thiết bị dạy học và học liệu 
 1. Giáo viên: 
 - Giáo án biên soạn theo định hướng phát triển năng lực. 
 - Lược đồ Vương quốc Phù Nam trong khu vực Đông Nam Á, Lược đồ khu vực 
Đông Nam Á ngày nay. 
 - Một số tranh ảnh về thành tựu văn hoá Phù Nam, Chăm-pa 
 - Máy tính, máy chiếu (nếu có). 
 2. Học sinh: 
 - Tranh ảnh, tư liệu sưu tầm liên quan đến bài học và dụng cụ học tập theo yêu cầu 
của giáo viên. 
 III. Tiến trình dạy học 
 1. Hoạt động 1:Mở đầu (10phút) 
 a) Mục tiêu: 
 - Tạo hứng thú học tập cho HS và nắm được các nội dung cơ bản của bài học cần 
đạt được, đọc tài liệu và trả lời câu hỏi trước khi vào bài mới. 
 b) Nội dung: 
 - HS dưới sự hướng dẫn của GV quan sát hình 1 SGK đểtrả lời các câu hỏi. 
 + H: Quan sát hình 1 SGK em hãy cho biết những hiện vật chứng tỏ điều gì về chủ nhân của vương quốc cổ này? 
 c) Sản phẩm: 
 - Ý kiến của HS về câu hỏi. 
 d) Tổ chức thực hiện: 
 - Bước 1: GV yêu cầu HS thảo luận theo bàn và trả lời câu hỏi:Quan sát hình 1 sgk 
em hãy cho biết những hiện vật chứng tỏ điều gì về chủ nhân của vương quốc cổ 
này? 
 - Bước 2: HS trả lời câu hỏi. 
 - Bước 3: GV gọi thêm một số HS phát biểu ý kiến. 
 - Bước 4: GV tổng hợp các ý kiến của HS, nhận xét và gợi mở vào bài học mới. 
 Gợi ý: 
 + Hình 1a. Bình gốmkiểu Ken-di (bình nước): đây là loại bình không d quai có vòi 
thân hình cầu, phình tròn ở giữa, thu nhỏ ở cổ và đáy bình, miệng bình loe cong. 
Kích thước của bình khá lớn, nhiều chiếc có hoa văn khắc vạch kiểu tam giác hay 
sóng nước ở thân. Có chiếc tô màu đỏ (thổ hoàng) hay tô màu đen chì rất đẹp. Điều 
đáng lưu ý là những bình Ken-di thường được tìm thấy trong các phế tích đền tháp, 
hầu hết bị gãy vòi, dấu vết cho thấy sự “cố ý” đập gãy rời vòi khỏi thân bình. Vì vậy 
nhiều khả năng cho biết đây là di vật dùng trong các nghi lễ tôn giáo Bà- la- môn; 
 + Hình 1b: Chuỗi hạt (bằng mã não, hạt mã não là biến thể của thạch anh dưới dạng 
hạt mịn, có nguồn gốc từ đá núi lửa hoặc đá biến chất). 
 + So sánh hình 1a, 1b với tranh ảnh các lọai bình gốm và vòng trang sức mà HS đã 
sưu tầm. Qua đó thấy được sự phát triển khá rực rỡ về nghệ thuật chế tác của chủ 
nhân vương quốc này. 
 2. Hoạt động 2: Hình thành kiến thức 
 Hoạt động 1.Sự hình thành, phát triển và suy vong của Vương quốc Phù 
Nam(20 phút) 
 a) Mục tiêu: 
 - Xác định được sự ra đời, phát triển và suy vong của vương quốc Phù Nam. 
 b) Nội dung: 
 - HS đọc thông tin SGK mục 1 “ Sự hình thành, phát triển và suy vong của Vương 
quốc Phù Nam.” và quan sát lược đồ Vương quốc Phù Nam trong khu vực Đông 
Nam Á, Lược đồ khu vực Đông Nam Á ngày nay để thực hiện nhiệm vụ trong phiếu 
học tập ( phụ lục 1). 
 + H: Vương quốc Phù Nam xưa tương ứng với lãnh thổ những nước nào ở khu vực 
Đông Nam Á ngày nay? 
 + H: Vương quốc Phù Nam ra đời ở đâu và vào thời gian nào? 
 c) Sản phẩm: 
 - Ý kiến của các nhóm. 
 d) Tổ chức thực hiện: 
 - Bước 1: GV tổ chức cho HS thảo luận theo nhóm (6- 8HS) để thực hiện các nhiệm vụ ở phiếu học tập ( phụ lục 1). 
 - Bước 2: Các nhóm thảo luận trao đổi để hoàn thành phiếu học tập. 
 - Bước 3: GV gọi đại diện 1 nhóm trình bày sản phẩm học tập. Các nhóm khác 
nhận xét bổ sung. 
 - Bước 4: GV nhận xét kết quả sản phẩm học tập của các nhóm và chính xác hóa 
nội dung học tập ( phụ lục 2). 
 NỘI DUNG HỌC TẬP 
 - Vương quốc Phù Nam ra đời khoảng thế kỉ I. 
 - Phát triển hùng mạnh: khoảng thế kỉ III – V. 
 - Trung tâm chính trị, kinh tế: Ban đầu là Óc Eo (An Giang- Việt Nam), về sau là 
 Ăng-co Bo-rây (Cam-pu-chia). 
 - Đến đầu thế kỉ VI dần suy yếu và bị người Chân Lạp xâm chiếm vào đầu thế kỉ 
 VII. 
 3. Hoạt động 3: Luyện tập (5 phút) 
 a) Mục tiêu: Luyện tập, củng cố nội dung của bài học 
 b) Nội dung: HS trả lời các câu hỏi trắc nghiệm. 
 c) Sản phẩm:Qua câu hỏi HS khắc sâu kiến thức đã học. 
 d) Tổ chức thực hiện: 
 – Bước 1: GV tổ chức cho HS làm việc cá nhân để trả lời các câu hỏi ở phụ lục 3. 
 – Bước 2: GV gọi đại diện HS đưa ra các phương án trả lời. Các HS khác nhận xét 
hoặc đưa ra các phương án trả lời khác. 
 – Bước 3: GV chính xác hoá các phương án trả lời. 
 – Bước 4: GV củng cố và nhắc lại các yêu cầu cần đạt của bài học cho HS. 
 4. Hoạt động 4: Vận dụng (7 phút) 
 a) Mục tiêu:Vận dụng kiến thức, kĩ năng suy luận để trả lời câu hỏi. 
 b. Nội dung: - GV hướng dẫn HS trả lời bài tập 2 sgk trang 100. 
 H: Dựa vào kiến thức đã học, em hãy suy luận về nguyên nhân khiến cho Vương 
quốc Phù Nam bị suy vong vào đầu thế kỉ VII? 
 c) Sản phẩm: 
 - Bài làm của HS 
 d) Tổ chức thực hiện: 
 – Bước 1: GV giao nhiệm vụ cho HS: Dựa vào kiến thức đã học, em hãy suy luận 
về nguyên nhân khiến cho Vương quốc Phù Nam bị suy vong vào đầu thế kỉ VII? 
 – Bước 2: HS trả lời. 
 – Bước 3: HS khác nhận xét, bổ sung. 
 – Bước 4: GV nhận xét và đưa ra câu trả lời. 
 Do nhiều nguyên nhân: đất đai bị nhiễm mặn bởi những đợt biển tiến, diện tích đất 
canh tác cũng mất dẩn; tuyến đường giao thương trên biền không còn đi qua Phù 
Nam,... tác động đến tình hình kinh tế, xã hội của cư dân nơi đây, là nguyên nhân chính dẫn đến sự suy vong của Vương quốc Phù Nam. 
 * Hướng dẫn học ở nhà (3 phút): 
 - GV giao nhiệm vụ cho học sinh: chia lớp làm 4 nhóm. 
 + Học bài cũ và đọc trước bài tiết sau: “ Mục 2. Hoạt động kinh tế và tổ chức xã 
hội.” 
 + Nhóm 1,3: Sưu tầm tranh ảnh những ngành nghề của vương quốc cổ Phù Nam. 
 + Nhóm 2,4: Sư tầm tranh ảnh trao đổi hàng hóa xưa và nay. 
 Phụ lục 1: 
 PHIẾU HỌC TẬP (10 phút) 
 Thành viên:(6- 8 HS ) 
 Nhiệm vụ: - HS đọc thông tin sgk mục 1 “ Sự hình thành, phát triển và suy vong 
 của Vương quốc Phù Nam.” và quan sát lược đồ Vương quốc Phù Nam trong khu 
 vực Đông Nam Á, Lược đồ khu vực Đông Nam Á ngày nay để thảo luận theo nhóm 
 hoàn thành các nhiệm vụ học tập sau: 
 1.Vương quốc Phù Nam xưa tương ứng với lãnh thổ những nước nào ở khu vực 
 Đông Nam Á ngày nay? 
 2. Vương quốc Phù Nam ra đời ở đâu và vào thời gian nào? 
 3.Lập đường thời gian thể hiện các mốc hình thành, phát triển và suy vong của 
 Vương quốc Phù Nam. 
 Phụ lục 2: 
 Đáp án câu hỏi 1: 
 -Địa bàn của Vương quốc Phù Nam xưa tương ứng với lãnh thổ của:Việt Nam, 
đông nam Cam-pu-chia, Thái Lan, Lào, Ma-lai-si-a. 
( GV yêu cầu HS quan sát lược đồ Vương quốc Phù Nam từ thế kỉ I đến thế kỉ VII 
kết hợp với lược đồ Khu vực Đông Nam Á ngày nay, hướng dẫn HS cách tìm thông 
tin và chỉ trên lược đồ để xác định địa bàn của Vương quốc Phù Nam.Dựa vào lược 
đổ, HS có thể xác định địa bàn chủ yếu là ở khu vực Nam Bộ 
 - Việt Nam. Việc xác định địa bàn chủ yếu nằm trên vùng đất Nam Bộ của nước 
ta cho thấy từ rất sớm, vùng đất Nam Bộ nước ta đã có cư dân bản địa sinh sống và 
xác định chủ quyền lãnh thổ. ) 
 2.Đáp án câu hỏi 2: 
 - Vương quốc Phù Nam ra đời khoảng thế kỉ I ở khu vực hạ lưu và châu thổ sông 
Mê Kông ( khu vực Nam Bộ nước ta). 
 GV nhấn mạnh mốc ra đời của Nhà nước Phù Nam gắn liến với sự phát triển của 
văn hoá Óc Eo (giống như văn hoá Đông Sơn với Nhà nước Văn Lang - Âu Lạc, văn 
hoá Sa Huỳnh với Nhà nước Chăm-pa). Sự ra đời của Phù Nam được phản ánh qua 
truyền thuyết về Hỗn Điển và Liễu Diệp (cũng giống như huyền thoại Con Rồng, 
cháu Tiên lập nước Văn Lang). 
 3.Đáp án câu hỏi 3: 
 GV hướng dẫn HS căn cứ vào những mốc thời gian đã được cung cấp trong 
SGK để thiết lập trục thời gian về các mốc hình thành, phát triển và suy vong của Vương quốc Phù Nam. HS thiết lập trục thời gian và xác định các dấu mốc quan 
trọng gắn với lịch sử hình thành và phát triển của Vương quốc Phù Nam trên đó. HS 
có thể vẽ bằng nhiều cách khác nhau. GV khuyến khích HS, miễn là đảm bảo được 
các ý sau: Thế kỉ I: hình thành. Thế kỉ III - V: phát triển hùng mạnh. Đấu thế kỉ VI: 
suy yếu. Thế kỉ VII: bị người Chân Lạp xâm chiếm.