Giáo án Lịch sử 6 (Kết nối tri thức) - Bài 18: Bước ngoặt lịch sử đầu thế kỉ X (Tiết 3) - Năm học 2023-2024

 Ngày soạn: 23/03/2024 
Ngày dạy: 
 Bài 18 BƯỚC NGOẶT LỊCH SỬ ĐẦU THẾ KỈ X 
 ( 4 tiết) 
Tiết 3( PPCT 39) 
I. MỤC TIÊU 
 1.Về kiến thức 
 -Trinh bày được những nét chính (nội dung, kết quả) về các cuộc vận động giành 
quyền tự chủ của nhân dân Việt Nam dưới sự lãnh đạo của họ Khúc và họ Dương. 
 -Mô tả được những nét chính trận chiến Bạch Đằng lịch sử năm 938 và những 
điểm độc đáo trong tổ chức đánh giặc của Ngô Quyền. 
 - Nêu được ý nghĩa lịch sử của chiến thắng Bạch Đằng năm 938. 
 2.Về kĩ năng, năng lực 
 - Biết khai thác và sử dụng được thông tin của một sổ tư liệu lịch sử trong bài học 
dưới sự hướng dẫn của GV. 
 - Biết tìm kiếm, sưu tầm được tư liệu đề phục vụ cho bài học và thực hiện các 
hoạt động thực hành, vận dụng. 
 3.Về phẩm chất 
 -Chăm chỉ: Thực hiện đầy đủ các hoạt động học tập một cách tự giác, tích cực. 
 -Trung thực: Thật thà, thẳng thắn trong báo cáo kết quả hoạt động của cá nhân và 
theo nhóm, trong đánh giá và tự đánh giá. 
 -Trách nhiệm: Hoàn thành đầy đủ có chất lượng các nhiệm vụ học tập 
 -Yêu nước: Biết ơn các anh hùng dân tộc trong bài học đã có công giành lại nền 
độc lập, tự chủ cho dân tộc. 
 II. Thết bị và học liệu 
 -Máy tính, máy chiếu. 
 -Phiếu học tập 
 -Tranh ảnh, sưu tầm tư liệu liên quan đến bài học và dụng cụ học tập theo yêu 
cầu của GV. 
 III. Tiến trình dạy học 
1. Hoạt động 1: Mở đầu 
 a) Mục tiêu: 
 Kiểm tra, củng cố cho HS kiến thức của bài học cũ và gợi mở định hướng cho HS 
vào tìm hiểu nội dung kiến thức mới trong bài học. 
 b) Nội dung: 
 - Thiết kế trò chơi khởi động, hướng dẫn HS trả lời các câu hỏi nhanh. 
 - GV áp dụng kĩ thuật kiểm tra “phỏng vấn nhanh” xây dựng 5 câu hỏi, yêu cầu 
HS trả lời nhanh các câu hỏi kiểm tra bài cũ và gợi mở cho HS tìm hiểu nội dung 
kiến thức mới trong bài học. Mỗi câu trả lời đúng HS được điểm, trả lời sai không bị 
trừ điểm.. 
 + Câu 1: Năm 905, nhân cơ hội nhà Đường suy yếu, người được nhân dân ủng hộ, 
đánh chiếm Tống Bình giành quyền tự do cho đất nước ta đó là ai? + Câu 2: Chủ trương xây dựng đất nước tự chủ theo đường lối “chính sự cốt chuộng 
khoan dung, giản dị, nhân dân đều được yên vui” là của ai? 
 + Câu 3: Sau khi quân xâm lược nhà Đường bị thất bại, triều đại phong kiến nào ở 
Trung Quốc mang quân xâm lược nước ta? 
 + Câu 4: Cuộc kháng chiến chống quân Nam Hán xâm lược lần thứ nhất do ai lãnh 
đạo? 
 + Câu 5: Hình ảnh sau giúp em gợi nhớ đến dòng sông lịch sử nào? 
 c) Sản phẩm: 
 - Các câu trả lời của HS: 
 + Câu 1: Khúc Thừa Dụ 
 + Câu 2: Khúc Hạo 
 + Câu 3: Nhà Nam Hán 
 + Câu 4: Dương Đình Nghệ 
 + Câu 5: Sông Bạch Đằng 
 d) Tổ chức thực hiện: 
 - Bước 1: GV thông qua thể lệ trò chơi khởi động, gọi HS xung phong nhanh nhất 
tham gia trò chơi. 
 - Bước 2: GV sử dụng máy chiếu trình chiếu lần lượt các câu hỏi khởi động. 
 - Bước 3: HS trả lời 
 - Bước 4: GV nhận xét, cho điểm, dẫn dắt vào bài học mới: 
 Dòng sông Bạch Đằng – nơi ghi dấu các chiến thắng quan trọng trong lịch sử 
kháng chiến chống ngoại xâm của dân tộc Việt Nam. Hơn một nghìn năm Bắc thuộc 
đặt ra những thử thách vô cùng ác liệt cho sự tồn vong của đất nước. Nhân dân ta 
vừa bảo tồn cuộc sống, bản sắc văn hóa của mình, vừa đấu tranh bền bỉ chống lại sự 
đô hộ và âm mưu đồng hóa từ bên ngoài. Bài học hôm nay, trên địa danh Bạch Đằng 
giang lịch sử ấy, chúng ta sẽ cùng nhau tái hiện lại một chiến thắng quan trọng năm 
938, Ngô Quyền đã lãnh đạo nhân dân ta đánh tan quân xâm lược Nam Hán, mở ra 
một bước ngoặt mới cho lịch sử dân tộc... 
 2. Hoạt động 2: Hình thành kiến thức 
 2.2 Ngô Quyền và chiến thắng Bạch Đằng năm 938 
 2.2.1 Kế hoạch đánh giặc của Ngô Quyền a) Mục tiêu: 
 -Trình bày được quá trình chuẩn bị của Ngô Quyền trong cuộc đấu tranh chống 
quân Nam Hán xâm lược lần thứ hai. 
 -Phân tích được những nét độc đáo và sự chủ động trong kế hoạch đánh giặc của 
Ngô Quyền. 
 b) Nội dung: 
 - GV sử dụng đồ dùng, phương tiện trực quan hướng dẫn HS thực hiện các hoạt 
động học tập theo định hướng các câu hỏi nội dung sau: 
 H1: Nêu vài nét về Ngô Quyền (quê quán, năm sinh – năm mất, tính cách, phẩm 
chất ) 
 H2: Vì sao Ngô Quyền chọn sông Bạch Đằng làm trận địa đánh giặc? 
 H3: Ngô Quyền đã đề ra kế hoạch đánh giặc như thế nào? 
 H4: Trận địa cọc Bạch Đằng sẽ gây khó khăn gì cho quân giặc? 
 H5: Kế hoạch đánh giặc của Ngô Quyền chủ động và độc đáo ở điểm nào? 
 c) Sản phẩm: 
 - Các câu trả lời của HS 
 - Kịch bản trò chơi đóng vai (HS đóng vai là Ngô Quyền và các tướng lĩnh bàn về 
kế hoạch đánh giặc hoặc đóng vai là các chuyên gia, nhà nghiên cứu lịch sử nhận 
xét, đánh giá về kế hoạch đánh giặc của Ngô Quyền ) 
 d) Tổ chức thực hiện: 
 - Bước 1: 
 *GV tổ chức cho HS làm việc cá nhân để tìm hiểu về Ngô Quyền 
 + GV sử dụng đoạn phim tư liệu giới thiệu về Ngô Quyền. 
 + HS qua theo dõi đoạn phim kết hợp đọc mục “Em có biết”- SGK, tr.83 khái quát 
lại vài nét về Ngô Quyền 
 *GV tổ chức cho HS làm việc cá nhóm để trả lời câu hỏi hoặc xây dựng kịch bản 
trò chơi đóng vai theo các định hướng câu hỏi sau để tìm hiểu kế hoạch đánh giặc 
của Ngô Quyền 
 + Nhiệm vụ 1: Sử dụng đoạn phim tư liệu giới thiệu về sông Bạch Đằng hoặc lược 
đồ sông Bạch Đằng kết hợp với tư liệu mục “kết nối với địa lí” - SGK, tr.83 để trả 
lời câu hỏi sau: 
 H: Vì sao Ngô Quyền chọn sông Bạch Đằng làm trận địa đánh giặc? 
+ Nhiệm vụ 2: Sử dụng tư liệu 1và Hình 6. Mô phỏng trận địa cọc trên sông Bạch 
Đằng – SGK, tr.83 để trả lời các câu hỏi sau: 
 H: Ngô Quyền đã đề ra kế hoạch đánh giặc như thế nào? 
 H: Trận địa cọc Bạch Đằng sẽ gây khó khăn gì cho quân giặc? 
 -Bước 2: Hs thảo luận và hoàn thành nhieenmj vụ dưới sự hướng dẫn của GV 
 -Bước 3: Gv gọi HS trả lời và các HS khác bổ xung 
 GV đặt câu hỏi tổng kết mục a: Kế hoạch đánh giặc của Ngô Quyền chủ động và 
độc đáo ở điểm nào? 
(Dự kiến HS trả lời: Ngô Quyền đã tiến quân ra Bắc tiêu diệt Kiều Công Tiễn, diệt 
trừ nội phản, dự đoán được hướng tấn công của quân giặc và xây dựng trận địa cọc ngầm cho quân mai phục hai bên bờ ở vùng cửa sông Bạch Đằng để đối phó với quân 
 Nam Hán) 
 - Bước 4: GV tổng kết các ý kiến của HS và chính xác hoá nội dung học tập. 
 NỘI DUNG HỌC TẬP 
 a. Kế hoạch đánh giặc 
- Khái quát vài nét về Ngô Quyền: Ngô Quyền sinh năm 898, mất năm 944, 
người Đường Lâm (Sơn Tây, Hà Nội), cha là châu mục Đường Lâm Ngô Mân. 
Ông là người có sức khỏe, tài năng, lập được nhiều công lớn... 
- Kế hoạch đánh giặc: 
+ Vùng cửa sông Bạch Đằng được lựa chọn để bố trí trận địa đánh giặc. 
+ Ngô Quyền xây dựng ở vùng cửa sông Bạch Đằng trận địa cọc ngầm và có 
quân mai phục hai bên bờ. 
 3. Hoạt động 3: Luyện tập 
 a) Mục tiêu: 
 - Củng cố, hệ thống hóa lại những kiến thức cơ bản được học. 
 - Rèn luyện cho HS kĩ năng trình bày, thuyết trình, 
 b) Nội dung: 
 - HS hệ thống lại kiến thức để hoàn thành phiếu học tập (Phụ lục 1) và PHIẾU BÀI 
 TẬP 
 c) Sản phẩm: 
 - Phiếu học tập của HS. 
 d) Tổ chức thực hiện: 
 - Bước 1: GV yêu cầu HS hoàn thành phiếu học tập (Phụ lục 1) và PHIẾU BÀI 
 TẬP 
 - Bước 2: GV gọi đại diện HS trình bày phiếu học tập trước lớp. Các HS khác nhận 
 xét hoặc đưa ra các phương án trả lời khác (nếu có). 
 - Bước 3: GV nhận xét bài làm của HS và chính xác hoá các phương án trả lời. 
 - Bước 4: GV củng cố và nhắc lại các yêu cầu cần đạt của bài học cho HS. 
 4. Hoạt động 4: Vận dụng 
 a) Mục tiêu: 
 Vận dụng kiến thức đã học vào giải quyết tình huống thực tế, rút ra bài học kinh 
 nghiệm cho bản thân. 
 b) Nội dung: 
 GV định hướng, hướng dẫn HS hoàn thành sản phẩm theo yêu cầu vận dụng kiến 
 thức đã học vào giải quyết tình huống thực tiễn. 
 c) Sản phẩm: 
 HS có thể hoàn thành một số sản phẩm sau tùy vào năng lực của bản thân: 
 - Bài viết mô tả. 
 - Thẻ nhớ lịch sử. 
 - Poster giới thiệu (ấn phẩm truyền tải thông tin theo kênh chữ hoặc kênh hình) d) Tổ chức thực hiện: 
 - Bước 1: GV hướng dẫn HS thực hiện hoạt động vận dụng kiến thức đã học sau: 
 + Tìm tên đường/ phố/ trường (ở địa phương hoặc qua sách, báo, internet) có tên 
gọi Ngô Quyền. 
 + Thiết kế thẻ nhớ lịch sử hoặc poster giới thiệu về địa điểm gắn liền với nhân vật 
lịch sử Ngô Quyền. 
 + Chia sẻ hiểu biết của HS về địa điểm tìm hiểu được trước lớp theo định hướng: 
Tên trường/ đường/ phố; Địa điểm; tại sao đặt tên Ngô Quyền cho các địa điểm trên?; 
Qua đó em có suy nghĩ gì về Ngô Quyền?... 
 - Bước 2: HS tìm hiểu, sưu tầm tài liệu theo yêu cầu và chia sẻ những hiểu biết của 
cá nhân về địa điểm mang tên Ngô Quyền. 
 - Bước 3: GV gọi đại diện một số HS chia sẻ và trình bày sản phẩm học tập. 
 - Bước 4: GV tổng hợp, nhận xét các sản phẩm học tập của HS. 
 PHỤ LỤC 1 
 PHIẾU HỌC TẬP 
 (Dùng cho hoạt động luyện tập) 
 Thông tin học sinh: 
 Họ tên: 
 Lớp: .. 
 Nhiệm vụ: Dựa vào kiến thức đã học và thông tin mục a: kế hoạch đánh giặc - 
 SGK, tr.83, em hãy thực hiện các yêu cầu sau: 
 1. Trình bày hiểu biết về Ngô Quyền . 
 2. Kháng chiến chống quân xâm lược 
 3. Kế hoạch đối phó 
 4. Tại sao Ngô Quyền lại chọn sông Bạch Đằng làm nơi đối phó với quân địch 
 PHIẾU BÀI TẬP 
 Họ và tên: . 
 HS: Lớp: .. 
 I. TRẮC NGHIỆM 
Bài tập 1: Hãy khoanh tròn vào chữ cái đứng trước phương án đúng 
Câu 1: Lưu Hoằng Tháo đem quân sang xâm lược nước ta năm 
 A. 937 B. 938 C. 940 D. 939 
Câu 2: Quân ta đã chọn điểm quyết chiến với quân Nam Hán ở đâu? 
 A. Thành Tống Bình (Hà Nội) 
 B. Vùng cửa sông Bạch Đằng 
 C. Đường Lâm (Sơn Tây- Hà Nội) 
 D. Ái Châu (Thanh Hóa) 
Câu 3: Trước âm mưu xâm lược nước ta của quân Nam Hán, ai là người đã đưa ra 
lời bàn: “Nếu ta sai người đem cọc lớn, đẽo nhọn đầu và bịt sắt đóng ở cửa biển trước, nhân khi nước triều lên, thuyền của họ tiễn vào trong hàng cọc, bấy giờ ta dễ 
bề chế ngự”? 
 A. Ngô Quyền. B. Khúc Thừa Dụ. 
 C. Dương Đình Nghệ. D. Ngô Mân. 
 II. TỰ LUẬN 
Câu 1: Kế hoạch đánh giặc của Ngô Quyền chủ động và độc đáo ở điểm nào? 
Đáp án: 
 Chủ động: Xác định được quân giặc vào nước ta theo hướng sông Bạch Đằng, chủ 
động đón đánh quân xâm lược trên sông Bạch Đằng. 
 Độc đáo: xây dựng trận địa bãi cọc ngầm, lợi dụng lúc thủy triều lên, sử dụng 
thuyền nhỏ, nhẹ để dụ thuyền địch vào trận địa cọc ngầm. Thuyền địch to, cồng kềnh 
rất khó khăn khi tìm cách thoát khỏi bãi cọc lúc nước triều xuống. 
Câu 2: Sưu tầm các câu đố, ca dao tục ngữ gắn liền với nhân vật lịch sử Ngô Quyền 
và chiến thắng Bạch Đằng năm 938. 
(HS tự sưu tầm, ví dụ: Nhân vật lịch sử nào được nhắc đến trong câu đố sau? 
 Đố ai trên Bạch Đằng Giang 
 Làm cho cọc nhọn dọc ngang sáng ngời 
 Phá quân Nam Hán tơi bời 
 Gươm thần độc lập giữa trời vang lên? 
 Đáp án: Ngô Quyền