Giáo án Giáo dục địa phương 7 - Tiết 7+8, Bài 8: Thơ Bắc Giang. Văn bản 1 Một thoáng chợ quê - Năm học 2023-2024

 Ngày soạn: 15 /10 / 2023 
 CHỦ ĐỀ NGỮ VĂN BẮC GIANG 
 TIẾT 7- 8 : BÀI 8: THƠ BẮC GIANG 
 VB 1 : MỘT THOÁNG CHỢ QUÊ 
 (Tân Quảng) 
I. Mục tiêu 
1. Năng lực: 
- Nhận biết được tình cảm, cảm xúc của người viết qua bài thơ Một thoáng chợ quê. 
- Nhận biết và nhận xét được nét độc đáo của bài thơ Một thoáng chợ quê thể hiện 
qua từ ngữ, hình ảnh, vần, nhịp, biện pháp tu từ... 
- Viết được bài văn biểu cảm về con người và mảnh đất Bắc Giang. 
2. Phẩm chất: 
- Yêu mến thể thơ của dân tộc. 
- Biết trân trọng, tự hào và có ý thức giữ gìn, phát huy những vẻ đẹp của mảnh đất 
và con người Bắc Giang. 
- Chăm chỉ, tự giác học tập. 
II. Thiết bị dạy học và học liệu 
1. Giáo viên: 
- Sưu tầm tài liệu, lập kế hoạch dạy học. 
- Thiết kế bài giảng. 
- Chuẩn bị phiếu học tập, video về chợ quê. 
2. Học sinh: 
- Đọc bài thơ và chuẩn bị bài theo các câu hỏi trong SGK. 
III. Tiến trình dạy học 
1. Hoạt động 1: Khởi động 
1.1. Mục tiêu: Tạo hứng thú cho học sinh, thu hút sự chú ý của học sinh vào việc 
thực hiện nhiệm vụ học tập. HS kết nối kiến thức trong cuộc sống vào nội dung của 
bài học. 
1.2. Tổ chức thực hiện: 
B1: Giáo viênchiếu video (Hoài niệm chợ quê vùng Bắc Bộ) yêu cầu HS quan sát, 
lắng nghe & đặt câu hỏi: Sau khi xem đoạn video, em hãy hình dung về cảnh chợ 
quê ở vùng Bắc Bộ chúng ta và cho biết cảm nhận của em về những gì nhìn thấy 
trong cảnh chợ quê. 
B2: 
HS: Quan sát video khúc ngâm bài thơ “Chợ quê” – Thơ Trần Quang Đẩu 
HS lắng nghe và suy nghĩ cá nhân. 
 B3: GV: - Yêu cầu một số học sinh trả lời câu hỏi. Hướng dẫn HS báo cáo (nếu 
các em còn gặp khó khăn). 
HS: Trả lời câu hỏi của GV. HS còn lại theo dõi, nhận xét, bổ sung cho bạn (nếu 
cần). 
B4: Nhận xét chốt kiến thức, chuyển dẫn vào hoạt động đọc 
Em đã được đi chợ quê bao giờ chưa, em có cảm xúc thế nào về những lần đặt 
chân đến đó?Hôm nay chúng ta cùng cảm nhận về cảm xúc của của nhà thơ Tân 
Quảng khi đến với chợ quê qua bài thơ“Một thoáng chợ quê” của ông nhé. 
2. Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới 
Nội dung 1. Tiếp cận văn bản 
1.1. Mục tiêu: Học sinh đọc văn bản, nhận biết nghĩa của một số từ khó trong văn 
bản thông qua phần cước chú (chú thích). 
- Tìm hiểu một số yếu tố của văn bản: Đề tài, thể thơ, ngắt nhịp, gieo vần. 
1.2. Tổ chức thực hiện: 
 Hoạt động của GV và HS Dự kiến sản phẩm 
 TIẾT 10 I. Tiếp cận văn bản 
 Hoạt động chung cả lớp: 1. Đọc văn bản 
 B1. GV gọi 1 em giới thiệu thông tin về tác giả - Tác giả Tân Quảng là một người con 
 Tân Quảng qua việc chuẩn bị bài ở nhà. của Bắc Giang. 
 - GV đọc mẫu và gọi HS đọc văn bản. - Đọc. 
 - Tìm hiểu nghĩa một số từ khó trong bài. - Chú thích từ ngữ: Trứng gà con so, chợ 
 B2. HS thực hiện nhiệm vụ phiên, đèn chai, vó tôm. 
 B3. HS báo cáo, nhận xét bổ sung 
 B4. Đánh giá, kết luận và chiếu hình ảnh minh 
 họa từ khó cho HS. 
 Thảo luận nhóm theo bàn: 2. Tìm hiểu một số yếu tố về thể loại 
 B1. GV cho HS tìm hiểu một số yếu tố của của văn bản 
 văn bản thơ: Đề tài, thể thơ, ngắt nhịp, gieo 
 vần. 
 B2. HS thực hiện nhiệm vụ và ghi vào PHT 
 PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1 
 Yếu tố Thể hiện trong văn bản Nhận xét 
 Đề tài 
 Thể thơ 
 Nhịp thơ 
 Gieo vần 
 Nhan đề
 B3. HS báo cáo, nhận xét bổ sung B4. Đánh giá, kết luận chốt lại nội dung. 
 PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1 
 Yếu tố Thể hiện Nhận xét 
 trong văn 
 bản 
 Đề tài Quê hương Đề tài quen thuộc và gần gũi. 
 Thể thơ Lục bát Thể thơ truyền thống của dân tộc: Thân thuộc, gần gũi 
 với nhân dân; góp phần truyền tải nội dung về đề tài 
 quê hương, đất nước; gửi gắm tình yêu với nét văn hóa 
 truyền thống của dân tộc. 
 Nhịp thơ 2/2/2, 2/2/4 Ngắt nhịp linh hoạt, góp phần bộc lộ cảm xúc của nhân 
 3/3, 3/5 vật trữ tình trước sự việc... 
 Gieo vần Vần bằng Tạo âm hưởng nhẹ nhàng, ngân nga như cảm xúc, 
 tiếng lòng của nhà thơ trước cảnh chợ quê. 
 Nhan đề Một thoáng Những dấu ấn về cảnh chợ quê trong cảm xúc của tác 
 chợ quê giả Chỉ là 1 thoáng nhưng những hình ảnh hiện lên 
 cụ thể chân thực; không gian chợ quê sống động như 
 1 thước phim quay chậm, gửi gắm vào đó là tình cảm, 
 c m xúc c 
 ả ủa nhà thơ.
 Chợ quê là chợ ở các vùng quê. Là địa điểm trao đổi mua bán của bà con các vùng 
 nông thôn. Đây là một loại hình sinh hoạt văn hóa phổ biến ở miền Bắc nước ta. Chợ 
 thường chỉ họp vào buổi sáng, vào các ngày cố định (thường là 5 ngày 2 phiên). Ngày 
 họp chợ được gọi là phiên chợ; chợ họp theo phiên nên còn có tên gọi là chợ phiên. 
 - Gv nói thêm về nét văn hóa đặc trưng của chợ phiên: Đối với nông thôn Bắc Bộ nói 
 chung, Bắc Giang nói riêng xưa nay chợ phiên không chỉ đơn thuần là một phiên chợ 
 để trao đổi mua bán mà nó còn như một ngày hội của người dân địa phương. 
 Nội dung 2. Khám phá văn bản 
 1.1. Mục tiêu: 
- Nhận biết được tình cảm, cảm xúc của người viết qua bài thơ. 
- Nhận biết và nhận xét được nét độc đáo của bài thơ thể hiện qua từ ngữ, hình ảnh, 
vần, nhịp, biện pháp tu từ. 
 1.2.Tổ chứcthực hiện: 
 Hoạt động của GV và HS Nội dung cần đạt 
Nhiệm vụ 1: Tìm hiểu hình ảnh II. Khám phá văn bản 
phiên chợ quê 1. Hình ảnh phiên chợ quê 
Hoạt động cặp đôi 
B1. Tìm hiểu không khí của chợ quê 
B2. HS hoàn nội dung phiếu bài tập 
 Chợ làng nghề mây tre đan ở Tăng Tiến (Việt 
 Yên) 
 PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2 
 Hình ảnh chợ quê Từ ngữ, hình ảnh miêu tả Cảm nhận của em 
 Sản vật trong phiên chợ quê 
 Không khí 
 * Trong hoạt động mua bán 
 Con người 
 * Trong cuộc sống mưu sinh 
B3. HS thảo luận và chia sẻ. 
B4. Nhận xét, chốt lại vấn đề 
 PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2 
 Hình ảnh 
 Từ ngữ, hình ảnh miêu tả Cảm nhận của em 
 chợ quê 
 Sản vật - Mớ cần, nải chuối, trứng gà con so, ổi vườn. - Đó đều là những sản 
 trong - Mớ cá sông, túm ếch đồng, tôm. vật đơn sơ, mộc mạc, 
 phiên chợ - Bún cua giản dị của làng quê, 
 quê - Khoai sắn. ruộng đồng và những 
 - Con gà mái tơ. sản vật do chính bàn 
 tay lao động của người 
 dân nông thôn làm ra. 
 Không - Chẳng hẹn hò vẫn đông - Chợ quê bình dị mà 
 khí - Lều quán tuềnh toàng đông vui, tấp nập, ấm 
 - Khói thơm nghi ngút áp tình quê hương. 
 - Thuyền nan hối hả 
 - Chợ trưa. 
 Con * Trong hoạt động mua bán - Người dân quê trong 
 người - Vừa bán vừa cho buổi chợ chân chất, 
 - Trót mua mớ cá; tiếc túm ếch đồng bình dị, dân dã, cởi mở. 
 - Đếm đong đầy đặn, Bán mua thật thà - Họ là những người vất 
 * Trong cuộc sống mưu sinh vả, lam lũ nhưng luôn 
 - Em vai áo bạc sờn. đảm đang, chăm chỉ, 
 - Chong đèn chai kéo vó tôm chịu khó. 
 - Bà hàng bún cua 
 - Nhấp nhổm chờ qua sông 
 - ng. 
 Gái thương chồ
- GV chốt lại ý. Qua phiên chợ ta thấy được nét sinh hoạt văn 
Chợ quê cũng là hình ảnh đẹp mang hóa mộc mạc, bình dị, thân thương của vùng quê 
đậm nét văn hóa truyền thống của đồng bằng Bắc Bộ. 
quê hương Bắc Giang. 
 TIẾT 8 2. Tình cảm của nhà thơ 
Hoạt động chung cả lớp: 
B1. Tìm hiểu tình cảm, cảm xúc được 
bộc lộ qua bài thơ. - Bài thơ là lời của tác giả (nhân vật trữ trình trong 
B2. HS thực hiện nhiệm vụ bài). 
? Bài thơ là lời của ai? Bộc lộ cảm - Đối tượng bộc lộ cảm xúc: phiên chợ quê. 
xúc về điều gì? - Tình cảm của tác giả: 
 + Thích thú, trân trọng vẻ đẹp của cảnh chợ quê. ? Thông qua sự quan sát và miêu tả + Yêu mến những người dân lao động cùng đức 
 hình ảnh chợ quê, em thấy được tính đáng quý của họ. 
 những tình cảm gì của tác giả? - Dấu ấn chợ quê khắc sâu trong tâm trí của tác 
 ? Cách nói “bao đời vẫn giữ” “vẫn giả: đó là những giá trị văn hóa được hình thành 
 đây” nhằm khẳng định điều gì ở lâu đời, trở thành nếp sống, nếp sinh hoạt của 
 chợ quê? người dân. 
 - Viết về 1 thoáng chợ quê với những Tác giả kín đáo gửi gắm tình cảm: Yêu mến 
 hình ảnh đặc trưng, gợi được những trân trọng mảnh đất và con người quê hương. 
 nét văn hóa riêng đẹp đẽ của chợ quê Mong muốn lưu giữ và bảo tồn những nét văn hóa 
 như vậy chứng tỏ tác giả là người có đẹp của quê hương 
 tình cảm nào với quê hương? 
 B3. HS báo cáo, nhận xét bổ sung 
 B4. Đánh giá, kết luận và chiếu nội 
 dung 
 3. Hoạt động 3. Luyện tập 
 3.1. Mục tiêu: Củng cố lại kiến thức đã học. 
 3.2.Tổ chức thực hiện: 
 B1. Giáo viên nêu câu hỏi luyện tập 
 - Chi tiết, hình ảnh nào trong bài thơ để lại trong em ấn tượng sâu sắc nhất. 
Vì sao? 
 - Bài thơ đã khơi dậy trong em những tình cảm gì? 
 B2. HS thực hiện nhiệm vụ 
 B3. Giáo viên cho học sinh tự do trình bày cảm xúc của mình, chỉ nhận xét, bổ 
sung nếu cần. 
 B4. Đánh giá, kết luận 
 4. Hoạt độngvận dụng 
4.1. Mục tiêu: Vận dụng kiến thức trong bài để bồi đắp tình cảm thực tế cho học sinh 
4.2. Tổ chức thực hiện: 
B1. Giao bài về nhà 
1. Sưu tầm các bài thơ viết về mảnh đất Bắc Giang 
2. Vẽ lại một bức tranh chợ quê theo quan sát hoặc tưởng tượng của em. 
B2-3. HS thực hiện nhiệm vụ tại nhà và nộp bài vào buổi học sau. 
B4. GV thu và chấm bài sưu tầm, động viên khích lệ HS 
 ---------------------------------------------------