Giáo án Giáo dục địa phương 6 - Tiết 29: Những thể loại âm nhạc truyền thống đặc sắc của người Việt và các dân tộc thiểu số - Năm học 2023-2024

 Ngày soạn: 13/4/2024 
 CHỦ ĐỀ: ÂM NHẠC TRUYỀN THỐNG BẮC GIANG 
 Bài 1: 
 VÙNG ĐẤT HỘI TỤ SẮC MÀU ÂM NHẠC TRUYỀN THỐNG 
 Tiết 29: 
 NHỮNG THỂ LOẠI ÂM NHẠC TRUYỀN THỐNG ĐẶC SẮC 
 CỦA NGƯỜI VIỆT VÀ CÁC DÂN TỘC THIỂU SỐ 
I. MỤC TIÊU BÀI HỌC 
1. Kiến thức: 
- Tìm hiểu và trình bày được một số đặc điểm cơ bản của các loại hình âm nhạc truyền 
thống của người Việt đã từng có hoặc đang có ở Bắc Giang. 
- Nhận biết một vài làn điệu dân ca phổ biến ở Bắc giang đã học. 
2. Năng lực: 
- Trình bày được một số đặc điểm cơ bản của các loại hình âm nhạc truyền thống của 
người Việt đã từng có hoặc đang có ở Bắc Giang. 
- Biết một vài làn điệu dân ca như: Hát ví ống, hát chèo, ca trù. 
- Thể hiện một vài làn điệu dân ca ở Bắc Giang. 
3. Phẩm chất: Qua bài học học sinh biết thêm về một số loại hình âm nhạc truyền thống 
của người Việt đã từng có hoặc đang có ở Bắc Giang. Có ý thức trân trọng, giữ gìn, bảo 
vệ các di sản, di tích, di vật. 
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU 
- Giáo viên: SGV, phương tiện nghe - nhìn và các tư liệu, file âm thanh phục vụ cho tiết 
dạy. 
- Học sinh: SGK, tìm hiểu trước các thông tin liên quan đến bài học. 
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC 
1.Hoạt động 1: Mở đầu 
a. Mục tiêu: Thông qua video tạo tình huống giữa cái đã biết và chưa biết về một số loại 
hình âm nhạc trên địa bàn tỉnh Bắc Giang, đưa học sinh vào tìm hiểu nội dung bài học, 
tạo tâm thế cho học sinh đi vào tìm hiểu bài mới một cách hứng thú. 
b) Nội dung: Học sinh dưới sự hướng dẫn của giáo viên, xem video để trả lời các câu 
hỏi theo yêu cầu của giáo viên 
c) Sản phẩm: HS trả lời được tên một vài loại hình dân ca ở Bắc Giang. 
d) Tổ chức thực hiện: 
* Tổ chức cho HS xem video về Hát ví, Chèo, Ca trù. (Trước khi xem GV đưa ra câu 
hỏi): Em hãy cho biết các thể loại Âm nhạc này là gì? 
 Trên cơ sở câu trả lời của HS, GV giải thích thêm về dân ca của người Việt vốn 
là một vùng đất cổ, lại nằm trên tuyến đường huyết mạch, Bắc Giang là nơi giao thoa văn hoá của nhiều vùng. Đặc biệt, những làn điệu dân ca của người Việt ở Bắc Giang 
đã góp phần làm nên bản sắc văn hoá truyền thống Bắc Giang nói riêng và Việt Nam 
nói chung. 
2. Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới 
I. Dân ca của người Việt. 
1. Các làn điệu dân ca: 
a) Mục tiêu: Kể tên được một số thể loại dân ca của người Việt. 
b) Nội dung: Huy động hiểu biết đã có của bản thân và nghiên cứu tài liệu, quan sát 
tranh ảnh, suy nghĩ cá nhân, thảo luận trả lời các câu hỏi của giáo viên. 
- Phương pháp: Phát vấn, thuyết trình, phân tích, thảo luận cặp đôi. 
c) Sản phẩm: Hát ví, Hát chèo, Ca trù,... 
d) Tổ chức thực hiện: 
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: 
- GV giải thích cho HS biết Dân ca ở Bắc Giang đã góp phần làm nên bản sắc văn hoá 
truyền thống Bắc Giang nói riêng và dân ca Việt Nam nói chung. 
- GV giới thiệu vị trí của Bắc Giang trên lược đồ Việt Nam và một số thể loại Dân ca 
như Hát ví, Hát chèo, Ca trù, 
- HS quan sát và xác định được ví trí của BG trên lược đồ. 
- Gv chia nhóm, cặp đôi thảo luận. 
? Cho biết những địa phương nào của BG còn lưu truyền và phát huy dân ca Hát ví, 
Hát chèo, Ca trù, ? 
Bước 2- Thực hiện nhiệm vụ: 
- Hs thảo luận theo nhóm, cặp đôi để hoàn thành câu hỏi của Gv. 
Bước 3 - Báo cáo, thảo luận: 
- Đại diện một số nhóm lên báo cáo kết quả thảo luận của nhóm mình. 
- Dựa vào tài liệu Hs trả lời. (Dân ca Hát ví, Hát chèo, Ca trù, được phân bố trên một 
số địa bàn huyện Yên Dũng, Lạng Giang, Tân Yên, Việt Yên, Lục Nam, ) 
- Nhóm bạn nhận xét, bổ sung. 
Bước 4- Kết luận: 
- GV kết luận nội dung, tuyên dương, động viên các nhóm. - Sau đó GV dẫn dắt chuyển sang nội dung 2. 
2. Các thể loại dân ca. 
a) Mục tiêu: Biết tên một số loại hình dân ca trên địa bàn tỉnh Bắc Giang, mamg những 
nét đặc trưng riêng gắn liền với đời sống lao động, văn hoá tinh thần làm nên bản sắc 
văn hoá truyền thống Bắc Giang nói riêng. 
b) Nội dung : Dựa vào hiểu biết đã có của bản thân và nghiên cứu tài liêu, quan sát tranh 
ảnh, suy nghĩ cá nhân, thảo luận trả lời các câu hỏi của giáo viên 
- Phương pháp: Phát vấn, thuyết trình, phân tích, thảo luận cặp đôi. 
c) Sản phẩm: 
- Hát ví. 
- Hát chèo. 
- Ca chù. 
-> Tự hào về Bắc Giang có ý thức bảo vệ và phát huy những làn điệu dân ca di sản văn 
hoá phi vật thể. 
d) Tổ chức thực hiện: 
- GV giải thích cho HS biết di sản văn hoá phi vật thể là gì. 
- GV cho học sinh xem Video giới thiệu về Hát ví ống ở Bắc Giang. 
? Kể tên một số hình thức biểu diễn và không gian biểu diễn của thể loại dân ca Hát ví? 
- HS dựa vào tài liệu để kể. 
- GV cho học sinh quan sát Hình 10.2 và 10.3 
 Hình 10.2. CLB thôn Hậu (xã Liên Chung, huyện Tân Yên) 
 Biểu diễn Hát ví ống 
 Hình 10.3. Lễ khai trương CLB Nghệ thuật Hát ống, Hát ví ở xã Liên Chung, huyện 
 Tân Yên 
? Tại sao Hát ví ở BG lại có tên gọi là “Hát ví ống”? 
- HS dựa vào tài liệu để kể. 
 Hát Ống (hay ví ống) là tên gọi của một loại hình nghệ thuật dân gian đặc sắc đã ra 
đời và tồn tại hàng trăm năm nay trong cộng đồng làng Việt, đặc biệt là ở xã Liên Chung, 
huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang - nơi được coi như cái nôi của lối hát rất chân quê mà 
giàu cảm xúc này. Hát ví Ống có cách đây hàng vài trăm năm, xuất phát từ niềm vui 
trong lao động sản xuất, dần dần được phát triển với nhiều loại hình như hát họa, hát đố, 
hát giao duyên, chia tay 
- Gv cho Hs xem Hình 10.4 và 10.5. 
 Hình 10.4. Vở diễn “Hoàng thúc Lý Long Tường” do Nhà hát Chèo Bắc Giang biểu 
 diễn tại Liên hoan Sân khấu Thủ đô lần thứ IV-2020 
 Hình 10.5. Tiết mục “Hát về Hoàng Mai quê em” do CLB Chèo Hoàng Mai biểu diễn 
? Kể tên một số hình thức biểu diễn và không gian diễn xướng của thể loại Hát chèo? 
- HS dựa vào tài liệu để kể. 
- GV cho học sinh xem Video giới thiệu về Hát chèo. 
? Hãy giới thiệu một làn điệu Chèo mà em biết. 
- Hs dựa vào hiểu biết và tìm hiểu để giới thiệu. 
- Cho Hs quan sát Hình 10.6. 
 Hình 10.6. Tiết mục biểu diễn của CLB Ca trù Bắc Giang 
- Gv cho Hs xem Clip về biểu diễn Ca trù. 
? Hãy nêu những đặc điểm nổi bật của thể loại Ca trù mà em biết? - Hs dựa vào kiến thức cá nhân và tìm hiểu tài liệu để trả lời. 
? Hãy kể tên gọi khác nhau của Ca trù và những loại nhạc cụ biểu diễn mà em biết? 
- Hs dựa vào kiến thức cá nhân và tìm hiểu tài liệu để trả lời. 
- GV kết luận nội dung. 
 3. Hoạt đông 3: Luyện tập 
a) Mục tiêu: Nhằm củng cố, hệ thống hóa, hoàn thiện kiến thức mới mà HS đã được lĩnh 
hội ở hoạt động hình thành kiến thức mới. 
b) Nội dung: GV tổ chức cho HS hoạt động nhóm (2 đội) hoàn thành câu hỏi. Tổ chức 
HS tìm hiểu và trình bày được đặc điểm cơ bản của một số loại hình âm nhạc truyền 
thống ở Bắc Giang. 
c) Sản phẩm: HS tìm hiểu và kể tên một số loại hình âm nhạc theo câu hỏi. 
d) Tổ chức thực hiện: 
- GV gọi 2, 3 em học sinh. (Thời gian 01 phút lên bảng trình bày) 
- Nội dung: Kể tên các loại hình âm nhạc truyền thống ở Bắc Giang đã được học. 
 4. Hoạt đông 4: Vận dụng 
a) Mục tiêu: Vận dụng kiến thức mới mà HS đã được lĩnh hội để giải quyết những vấn 
đề mới trong học tập. 
b) Nội dung: GV tổ chức cho HS thảo luận nhóm hoàn thành bài tập ở nhà. 
c) Sản phẩm: Bài tập nhóm. 
d) Tổ chức thực hiện: 
Hoạt động này, GV hướng dẫn HS làm việc ở nhà với việc trả lời câu hỏi sau: 
1. Hãy hát một bài dân ca (Khác dân ca quan họ) ở Bắc Giang mà em biết. 
2. Hãy đặt lời mới cho làn điệu hát ví ở Bắc Giang.