Đề tài Phương pháp sử dụng đồ dùng trực quan trong giảng dạy môn Mĩ thuật lớp 6

 MỤC LỤC
 Phần I: Mở đầu
 I. Lí do chọn đề tài 2
 II. Mục đích nghiªn cøu 4
 III. NhiÖm vô nghiªn cøu 4
 IV. §èi t­îng, ph¹m vi nghiªn cøu 4
 V. Ph­¬ng ph¸p nghiªn cøu 4
 VI. Những đóng góp của đề tài 4
Phần II. Nội dung nghiên cứu và kết quả
 Chương I: Cơ sở lí luận và thực tiễn của đề tài 6
 I. Cơ sở lí luận
 6
 1. Phương pháp trực quan trong giảng dạy Mĩ thuật
 2. Đồ dùng trực quan trong giảng dạy Mĩ thuật 7
 II. Cơ sở thực tiễn 8
 Chương II. Một số nguyên tắc khi sử dụng đồ dùng trực quan trong dạy 9
học Mĩ thuật 
 Chương III. Một số phương pháp sử dụng đồ dùng trực quan trong dạy 
học môn Mĩ Thuật 6
 I. Sử dụng linh hoạt hệ thống đồ dùng dạy học sẵn có 11
 II. Sưu tầm và làm ĐDDH tự tạo: 12
 II. Ứng dụng phương tiện nghe nhìn, CNTT trong giảng dạy Mĩ thuật 13
 III. Sử dụng ĐDDH trong từng phân môn cụ thể 13
 IV. Kết quả đạt được 31
 Phần III. Kết luận 32
 1 §Ò tµi:
 Ph­¬ng ph¸p sö dông ®å dïng trùc quan
 trong gi¶ng d¹y m«n MÜ thuËt líp 6
 PHẦN I. më ®Çu 
I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
 Trong bèi c¶nh toµn nghµnh gi¸o dôc ®ang tÝch cùc thùc hiÖn ®æi míi ph­¬ng 
ph¸p d¹y häc, ph¸t huy tÝnh tÝch cùc, chñ ®éng cña häc sinh th× viÖc lùa chän 
ph­¬ng ph¸p d¹y häc phï hîp víi bé m«n lµ yÕu tè quyÕt ®Þnh ®Õn chÊt l­îng vµ 
hiÖu qu¶ d¹y vµ häc cña gi¸o viªn vµ häc sinh.
 TÊt c¶ c¸c m«n häc ë tr­êng phæ th«ng ®Òu gãp phÇn lín vµo viÖc h×nh thµnh 
nh©n c¸ch cho häc sinh. Cuéc sèng con ng­êi ngµy cµng ph¸t triÓn vÒ mäi mÆt vµ 
h­íng ®Õn Ch©n- ThiÖn – Mü. MÜ thuËt dÇn ®i vµo cuéc sèng con ng­êi trong mäi 
ho¹t ®éng, mäi c«ng viÖc. Còng chÝnh v× lÝ do ®ã mµ môn MÜ thuËt ®· ®­îc ®­a vµo 
gi¶ng d¹y trong ch­¬ng tr×nh THCS. NhiÖm vô cña m«n MÜ thuËt ë THCS lµ nh»m 
gi¸o dôc thÈm mÜ cho häc sinh, t¹o ®iÒu kiÖn cho häc sinh tiÕp xóc, lµm quen vµ 
th­ëng thøc c¸i ®Ñp, biÕt t¹o ra c¸i ®Ñp vµ vËn dông c¸i ®Ñp vµosinh ho¹t häc tËp 
h»ng ngµy, gióp häc sinh nhËn thøc s©u s¾c h¬n vÒ nÒn mÜ thuËt d©n téc.
 M«n MÜ thuËt cã tÝnh thùc tiÔn, c¸c kiÕn thøc b¾t nguån tõ cuéc sèng, kh¸i 
qu¸t tõ nhiÒu lÜnh vùc trong cuéc sèng. C¸c t¸c phÈm mÜ thuËt gióp häc sinh hiÓu 
biÕt thªm vÒ cuéc sèng, båi d­ìng t×nh c¶m víi quª h­¬ng ®Êt n­íc, gi¸o dôc t×nh 
c¶m, gi¸o dôc thÈm mÜ cho c¸c em. Ph­¬ng ph¸p lµm viÖc khoa häc, cã hÖ thèng 
cña m«n MÜ thuËt cßn gióp c¸c em häc tèt c¸c m«n häc kh¸c trong ch­¬ng tr×nh 
THCS.
 MÜ thuËt lµ m«n häc trùc quan, ®èi t­îng cña mÜ thuËt th­êng lµ nh÷ng g× ta 
cã thÓ nh×n thÊy, sê thÊy ®­îc, cã h×nh, cã khèi, cã ®Ëm nh¹t, cã mµu s¾c ë quanh 
 2 ta, gÇn gòi vµ quen thuéc. D¹y häc nãi chung vµ d¹y MÜ thuËt nãi riªng th× ph­¬ng 
ph¸p trùc quan bao giê còng ®em l¹i hiÖu qu¶ cao, gióp häc sinh tiÕp thu nhanh, 
v÷ng vµ cô thÓ kiÕn thøc cña bµi häc. Trong ph­¬ng ph¸p trùc quan th× ®å dïng 
trùc quan ®­îc coi nh­ ®iÒu kiÖn thiÕt yÕu. §èi víi ®iÒu kiÖn c¬ së vËt chÊt cña c¸c 
nhµ tr­êng hiÖn nay, cïng víi c¸c trang thiÕt bÞ hiÖn ®¹i vµ m¹ng internet phæ biÕn 
®Õn tõng gia ®×nh th× hÖ thèng ®å dïng trùc quan phôc vô cho c¸c m«n häc lµ v« 
cïng ®a d¹ng, trong ®ã ®å dïng trùc quan cña m«n MÜ thuËt l¹i cµng phong phó vµ 
nhiÒu mµu s¾c h¬n. Nh­ng bªn c¹nh ®ã viÖc sö dông ®å dïng trùc quan nh­ thÕ nµo 
cho hiÖu qu¶, khai th¸c ®­îc tèi ­u hiÖu qu¶ cña ®å dïng, cho phï hîp víi m«n häc 
vµ ®èi t­îng häc sinh l¹i lµ mét bµi to¸n khã ®ßi hái gi¸o viªn ph¶i t×m tßi, nghiªn 
cøu dùa trªn kinh nghiÖm gi¶ng d¹y vµ t×nh h×nh thùc tÕ ®Ó t×m ra lêi gi¶i.
 Ch­¬ng tr×nh MÜ thuËt ë THCS bao gåm bèn ph©n m«n:
 + Ph©n m«n VÏ theo mÉu.
 + Ph©n m«n VÏ tranh.
 + Ph©n m«n VÏ trang trÝ.
 + Ph©n m«n Th­êng thøc mÜ thuËt.
qua qu¸ tr×nh gi¶ng d¹y t«i nhËn thÊy r»ng c¸c em häc sinh ®Æc biÖt høng thó víi 
m«n MÜ thuËt bëi ë m«n häc nµy c¸c em ®­îc diÔn t¶ cuéc sèng xung quanh b»ng 
chÝnh sù c¶m nhËn cña b¶n th©n th«ng qua bè côc, h×nh ¶nh, ®­êng nÐt, mµu s¾c. V× 
vËy, häc sinh ph¶i biÕt c¸ch quan s¸t thùc tÕ, lùa chän néi dung vµ c¸ch thÓ hiÖn 
phï hîp víi ®Ò tµi mµ m×nh vÏ d­íi sù h­íng dÉn cña gi¸o viªn, do ®ã viÖc gi¸o 
viªn sö dông ®å dïng trùc quan ®óng c¸ch vµ hiÖu qña sÏ gióp häc sinh c¶m nhËn 
®­îc c¸i ®Ñp trong cuéc sèng ®Ó ®­a vµo tranh cña m×nh.
 §èi víi ®èi t­îng häc sinh líp 6, lµ ®èi t­îng võa b­íc vµo bËc häc THCS, 
mÆc dï ë TiÓu häc c¸c em ®· ®­îc lµm quen víi m«n MÜ thuËt nh­ng ®èi víi m«n 
Mĩ thuật ë THCS sÏ cã yªu cÇu cao h¬n ë c¸ch khai th¸c nội dung bài học vµ c¸ch 
thÓ hiÖn v× thÕ b­íc ®Çu c¸c em sÏ kh«ng khái lóng tóng. B¶n th©n t«i nghÜ r»ng 
 3 nÕu ngay tõ ®Çu gi¸o viªn cã c¸ch h­íng dÉn ®óng ®¾n c¸c em khai th¸c nội dung 
vµ c¸ch thÓ hiÖn dùa trªn c¸c ®å dïng trùc quan s½n cã sÏ t¹o ®­îc sù høng thó cña 
c¸c em ®èi víi m«n häc vµ sÏ t¹o ®­îc tiÒn ®Ò v÷ng ch¾c ®Ó c¸c em häc tèt bé m«n 
nµy ë c¸c khèi líp sau.
V× nh÷ng lÝ do trªn nªn t«i quyÕt ®Þnh chän ®Ò tµi s¸ng kiÕn kinh nghiÖm cña m×nh 
lµ: “Ph­¬ng ph¸p sö dông ®å dïng trùc quan trong gi¶ng d¹y môn MÜ thuËt líp 6 ”
II. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU
 Nghiªn cøu c¸ch thøc lùa chän vµ sö dông ®å dïng trùc quan phï hîp ®èi víi 
m«n MÜ thuËt ë líp 6 gióp cho ®èi t­îng häc sinh líp 6 cã thÓ tiÕp nhËn néi dung 
bµi häc mét c¸ch tÝch cùc, cô thÓ vµ s©u s¾c, n©ng cao chÊt l­îng bé m«n mÜ thuËt 
ë khèi líp 6.
III. NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU
- Nghiªn cøu ph­¬ng ph¸p d¹y häc trùc quan.
- Nghiªn cøu ®Æc ®iÓm t©m lý, ®Æc ®iÓm nhËn thøc cña ®èi t­îng häc sinh líp 6.
IV. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
- §èi t­îng: C¸ch thøc lùa chän vµ sö dông ®å dïng trùc quan trong m«n Mĩ thuật
- Ph¹m vi nghiªn cøu: Áp dụng trong quá trình giảng dạy Mĩ thuật khối 6 ở trường 
THCS.
V. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
- Ph­¬ng ph¸p s­u tÇm, nghiªn cøu tµi liÖu.
- Ph­¬ng ph¸p ph©n tÝch, tæng hîp.
- Kh¶o s¸t, so s¸nh vµ ®èi chiÕu.
- Dùa trªn t×nh h×nh häc sinh vµ thùc tÕ gi¶ng d¹y của bản thân trong thêi gian tõ 
2007 ®Õn nay.
VI. NHỮNG ĐÓNG GÓP CỦA ĐỀ TÀI
 4 HiÖn nay ®Ò tµi nµy ®· ®­îc t«i thö nghiÖm vµ ¸p dông cho khèi líp 6 .Trong 
c¸c n¨m häc tiÕp theo t«i sÏ tiÕp tôc øng dông cho c¸c khèi líp 7,8,9 cña nhµ 
tr­êng. T«i còng hi väng r»ng ®Ò tµi s¸ng kiÕn kinh nghiÖm nµy sÏ trë thµnh mét 
nguån t­ liÖu tham kh¶o cho c¸c gi¸o viªn bé m«n mÜ thuËt cña c¸c tr­êng b¹n, gãp 
phÇn n©ng cao chÊt l­îng gi¶ng d¹y cña thÇy vµ chÊt l­îng häc tËp m«n MÜ thuËt 
cña häc sinh.
 5 b. néi dung
Chương I: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
I. CƠ SỞ LÍ LUẬN
 1. Ph­¬ng ph¸p trùc quan trong giảng dạy Mĩ thuật.
 MÜ thuËt lµ m«n häc trùc quan. D¹y mÜ thËt chñ yÕu lµ b»ng ®å dïng d¹y häc 
– D¹y trªn nh÷ng g× häc sinh nh×n thÊy. VÝ dô: vËt thùc( c¸c h×nh khèi), h×nh vÏ, 
tranh, ¶nh VÒ mét ph­¬ng diÖn nµo ®ã, lêi nãi diÔn c¶m, cã h×nh ¶nh còng cã 
tÝnh trùc quan, bëi nã dùng lªn mét h×nh ¶nh, mét khung c¶nh sinh ®éng tr­íc 
ng­êi xem.
 D¹y häc nãi chung vµ d¹y MÜ thuËt nãi riªng th­êng d¹y b»ng trùc quan bao 
giê còng ®em l¹i hiÖu qu¶ cao. TÊt c¶ c¸c m«n häc ®Òu sö dông ®å dïng trùc quan 
®Ó d¹y – häc ( tÊt c¶ ®å dïng d¹y häc ®Òu ®­îc h×nh thµnh tõ ng«n ng÷ cña mÜ 
thuËt: ®­êng nÐt, bè côc, h×nh m¶ng, mµu s¾c, h×nh khèi...). D¹y - häc b»ng ®å 
dïng d¹y häc gióp häc sinh lÜnh héi tri thøc nhanh, nhí l©u vµ høng thó h¬n. Riªng 
m«n MÜ thuËt, tÊt c¶ c¸c lo¹i bµi ®Òu ph¶i sö dông ®å dïng d¹y häc, bao gåm: 
nh÷ng g× cã thùc, nh­ c¸c ®å vËt hoa qu¶, ®éng vËt, cá c©y, nhµ cöa , tranh ¶nh 
nh­: h×nh vÏ trªn b¶ng, biÓu b¶ng, bµi vÏ cña häc sinh 
 D¹y mÜ thuËt th­êng d¹y trªn ®å dïng d¹y häc. Do vËy, ®å dïng d¹y häc cña 
m«n MÜ thuËt lµ néi dung, lµ kiÕn thøc cña bµi häc. §å dïng d¹y häc cßn ph¶n ¸nh 
møc ®é kiÕn thøc cña bµi häc vµ tr×nh ®é cña häc sinh. Cho nªn viÖc chuÈn bÞ tèt ®å 
dïng d¹y häc xem như gi¸o viªn ®· chuÈn bÞ tèt néi dung bµi d¹y vµ qu¸ tr×nh lªn 
líp chØ cßn lµ tr×nh bµy, diÔn gi¶i theo ®å dïng d¹y häc ®· chuÈn bÞ.
 Nãi ®Õn ph­¬ng ph¸p trùc quan lµ ®Ò cËp tíi c¸ch d¹y sao cho häc sinh thÊy 
ngay, thÊy mét c¸ch râ rµng, cô thÓ ®Ó c¸c em hiÓu nhanh, nhí l©u dï ®ã lµ nh÷ng 
kh¸i niÖm trõu t­îng nh­ c©n ®èi, hµi hßa hay nh÷ng g× Èn chøa trong bè côc, nÐt 
vÏ, mµu s¾c mµ nghÖ sÜ muèn “ nãi”. Cã nh­ thÕ c¸c em míi cã høng thó häc tËp. 
 6 Nh­ vËy, ph­¬ng ph¸p trùc quan yªu cÇu gi¸o viªn d¹y mÜ thuËt nh÷ng ®iÓm l­u ý 
sau:
 - VÒ nhËn thøc: Gi¸o viªn ph¶i coi trùc quan vµ ph­¬ng ph¸p trùc quan lµ cÇn 
thiÕt, lµ néi dung bµi d¹y. Cã nh­ vËy gi¸o viªn míi cã ý thøc th­êng xuyªn chuÈn 
bÞ vµ sö dông ®å dïng d¹y häc cho tõng bµi häc cô thÓ.
 - VÒ chuÈn bÞ: cÇn nghiªn cøu bµi d¹y, tù t×m vµ thiÕt kÕ ®å dïng d¹y häc ®Ó 
hîp víi néi dung từng phân môn, từng bài học cụ thể.
 2. Đồ dùng trực quan trong giảng dạy Mĩ thuật
 Đồ dùng trực quan là phương tiện không thể thiếu của phương pháp trực 
quan, nhất là trong giảng dạy Mĩ thuật.Vì vậy, đồ dùng trực quan phải đảm bảo một 
số yêu cầu sau:
 + Ph©n lo¹i ®å dïng sao cho hîp víi néi dung bµi häc, ®i s¸t víi yªu cÇu cña 
tõng thêi k×, tõng giai ®o¹n häc tËp cña häc sinh vµ ý ®å cña gi¸o viªn. VÝ dô: ®å 
dïng d¹y häc ®Ó giíi thiÖu kh¸i niÖm hay ®Ó lµm phong phó cho néi dung, ®Ó gîi ý 
hay t×m tßi, s¸ng t¹o( vÒ bè côc, vÒ vÏ h×nh, vÏ mµu ), ®Ó h­íng dÉn c¸ch vÏ hay 
c¸ch t×m mµu, t« mµu 
 + H×nh thøc ®å dïng d¹y häc cÇn to võa ph¶i, dÔ thÊy, cã träng t©m vµ ®Ñp ®Ó 
thu hót sù chó ý cña häc sinh.
 + Tr×nh bµy ®å dïng d¹y häc cÇn râ rµng, khoa häc.
 + KÕt hîp gi÷a tr×nh bµy lÝ thuyÕt víi giíi thiÖu trùc quan ®óng lóc, sao cho 
lêi nãi hÊp dÉn vµ minh häa ®Ñp hßa quyÖn lµm mét, t¹o ®iÒu kiÖn cho häc sinh 
nhËn thøc nhanh, nhí l©u. Kh«ng l¹m dông, kh«ng sö dông nhiÒu minh häa kh«ng 
râ ý ®å, hoÆc giíi thiÖu ®å dïng d¹y häc kh«ng ®óng thêi ®iÓm, kh«ng ¨n nhËp víi 
néi dung, víi lêi gi¶ng. Ngoµi ra cÇn h­íng dÉn häc sinh quan s¸t, nhËn xÐt thiªn 
nhiªn vµ s­u tÇm t­ liÖu häc tËp( tranh, ¶nh, bài viết ).
 7 - Gi¸o viªn cÇn cã kÕ ho¹ch s­u tÇm tranh, ¶nh cña c¸c häa sÜ, c¸c bµi vÏ cña 
häc sinh ®Ó lµm t­ liÖu d¹y häc. Sau khi ®· cã t­ liÖu cÇn ph©n lo¹i tõng bµi d¹y sao 
cho s¸t ®èi t­îng. ChÝnh nh÷ng bµi vÏ cña häc sinh míi lµ minh chøng sinh ®éng 
cho bµi d¹y, bëi chóng s¸t néi dung, yªu cÇu bµi häc, phï hîp víi kh¶ n¨ng cña häc 
sinh, v× vËy cã t¸c dông khÝch lÖ ®éng viªn c¸c em häc tËp.
 - Ngoµi ra, gi¸o viªn cÇn nghiªn cøu, lµm ®å dïng d¹y – häc cho s¸t víi 
tõng bµi d¹y vµ thùc tÕ t¹i ®Þa ph­¬ng.
 - VÒ c¸ch tr×nh bµy ®å dïng trùc quan, tïy theo tõng bµi gi¸o viªn cã c¸ch 
tr×nh bµy kh¸c nhau, cã thÓ lµ:
 + Tr×nh bµy cïng mét lóc ®Ó häc sinh cã c¸ch nh×n bao qu¸t vÒ néi dung bµi 
häc.
 + Tr×nh bµy theo tr×nh tù bµi gi¶ng ®Ó häc sinh theo dâi tõng vÊn ®Ò, tõng 
träng t©m cña néi dung.
 + Giíi thiÖu ®å dïng trùc quan theo tõng néi dung, xong cÊt ®i ®Ó häc sinh 
tËp trung vµo néi dung kh¸c. Cuèi cïng tr×nh bµy tæng thÓ ®Ó chèt l¹i néi dung tæng 
qu¸t cña bµi d¹y.
2. CƠ SỞ THỰC TIỄN 
 Thực tế nhà trường và đặc điểm tình hình học sinh khối 6
 Trong nhà trường, hầu hết các em häc sinh đều rất thích học môn học Mĩ 
thuật , ®Æc biÖt ®èi víi c¸c em häc sinh khèi líp 6, là độ tuổi vẫn còn rất ngây thơ 
và hồn nhiên nên các em rất say sưa với môn học vì ở môn học này không có quá 
nhiều áp lực và căng thẳng như các môn học khác. Tuy nhiên, sự quan tâm đến 
môn học này ở các bậc phụ huynh còn nhiều hạn chế, nhiều em còn thiếu sách Mĩ 
thuật, màu vẽ, viết chì....Đặc biệt với các trường ở khu vực nông thôn, kinh tế còn 
khó khăn, các em học sinh chưa có điều kiện tiếp xúc nhiều với những tư liệu về 
nghệ thuật vốn đã rất ít ỏi, ngay cả với thư viện của các nhà trường hiện nay tuy 
 8 đã có rất nhiều sách nhưng cũng chưa có các đầu sách tham khảo của bộ môn Mĩ 
thuật; bên cạnh đó cũng mới chỉ có một số rất ít học sinh trong nhà trường có mạng 
internet tại gia đình nên việc tìm tài liệu liên quan tới môn học,bài học là rất khó 
khăn ngoài thông tin trong sách giáo khoa. Các bậc phụ huynh cũng chủ yếu yªu 
cÇu c¸c em chó träng vµo c¸c m«n To¸n, V¨n, Ngo¹i Ng÷ nªn nhiÒu khi m«n MÜ 
ThuËt bÞ coi nhÑ. V× t©m lÝ ®ã cña phô huynh nªn nhiÒu khi còng ¶nh h­ëng tíi ý 
thøc häc cña c¸c em.
 Hệ thống đồ dùng dạy học môn Mĩ thuật của nhà trường còn thiếu,phòng 
 đồ dùng mới chỉ có trọn bộ tranh của lớp 6 và một số ít tranh lớp 8, chưa có mẫu 
 vẽ( hình khối ),số lượng tranh còn ít và trình bày chưa khoa học .nên trong quá 
 trình dạy học có tiết sử dụng đồ dùng, tiết không sử dụng nên làm học sinh tiếp 
 nhận kiến thức không sâu và không khơi gợi được đề tài cho học sinh qua đó học 
 sinh sẽ không có hứng thú làm bài, tiết học sẽ không đạt hiệu quả.
 Môn Mĩ thuật trung học cơ sở có 4 phân môn: phân môn Vẽ tranh, phân 
 môn Vẽ trang trí, phân môn Vẽ theo mẫu và phân môn Thường thức mĩ thuật. Với 
 mỗi một phân môn lại có những nét đặc trưng riêng biệt cho nên việc sử dụng 
 ĐDDH cũng phải linh hoạt theo từng phân môn và nội dung của từng bài học cụ 
 thể.
 Chính vì vậy mà thực tiễn đòi hỏi người giáo viên làm sao phải tìm ra một 
 phương pháp sử dụng ĐDDH một cách hợp lí và hiệu quả với từng phân môn cụ 
 thể trong giảng dạy mĩ thuật.
 Chương 2:
 MỘT SỐ NGUYÊN TẮC KHI SỬ DỤNG ĐỒ DÙNG DẠY HỌC TRONG 
 MÔN MĨ THUẬT
 I. Tính chính xác:
 Đồ dùng dạy học trong m«n MÜ thuËt chÝnh lµ néi dung, lµ kiÕn thøc cña bµi 
 9 häc, v× vËy đồ dùng dạy học phải đảm bảo phù hợp với nội dung bài dạy, mang 
 trong nó kiến thức của bài dạy. Tránh đưa đồ dùng không đúng, kh«ng phï hîp 
 hoặc khó hiểu với nội dung bài học sẽ làm học sinh hiểu sai kiến thức hoặc hiểu 
 kiến thức một cách chung chung không rõ ràng.
 II. Tính hệ thống:
 Quá trình dạy học được coi là một hệ thống, nó bao gồm nhiều thành tố và 
 các thành tố này có mối quan hệ phụ thuộc lẫn nhau, ảnh hưởng qua lại với nhau, 
 quyết định chất lượng của nhau...Chính vì vậy khi sử dụng đồ dùng dạy học cần 
 phải đưa ra hợp lí, phù hợp với nội dung, hướng học sinh quan sát theo cấu trúc từ 
 đơn giản đến phức tạp, từ bao quát đến chi tiết. Tr×nh bµy đồ dùng dạy học theo 
 tr×nh tù, hÖ thèng cña bµi häc.
 III. Tính thẩm mĩ:
 Học Mĩ thuật là học về cái đẹp, học cách cảm thụ cái đẹp nên yếu tố đầu 
tiên phải quan tâm đến đó là “Cái đẹp”. Chính vì vậy đồ dùng khi gi¸o viªn sử 
dụng phải đẹp và mang tính thẩm mĩ, qua đó mới có thể khơi gợi cho häc sinh sự 
sáng tạo và xúc cảm với c¸i ®Ñp. Nếu giáo viên lựa chọn đồ dùng không kĩ lưỡng, 
đồ dùng sơ sài, thiếu thẩm mĩ thì sẽ không có hiệu quả trong việc truyền thụ kiến 
thức mà ngược lại còn gây mất hứng thú học tập cho học sinh.
 IV.TÝnh cËp nhËt
 Hiện nay xã hội dang thay đổi từng ngày với tốc độ rất nhanh vì vậy đồ 
 dùng dạy học cũng cần phải mang tính chất thời đại đó. Ngoài những hình ảnh và 
 thông tin trong sách giáo khoa giáo viên nên sử dụng đồ dùng dạy học mang hình 
 ảnh của địa phương và những hình ảnh mang tính thời sự như: lễ hội, môi trường , 
 giao thông... để qua đó häc sinh nắm được nội dung bài một cách đa dạng những 
 vẫn gần gũi với mình.
 V. TÝnh phï hîp
 10 ĐDDH nên phù hợp với trình độ của häc sinh vì khi gi¸o viªn đưa ra những 
 bức tranh rất đẹp nhưng lại khó đối với häc sinh khi cho häc sinh quan sát các em 
 sẽ rất thích nhưng các em cũng sẽ nản lòng vì không vẽ được như vậy. Qua đó sẽ 
 làm mất hứng thú của häc sinh, vì vậy khi đưa ĐDDH gi¸o viªn nên tìm những 
 bức tranh phù hợp với trình độ và sở thích của häc sinh mình.
 Chương III:
 MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP SỬ DỤNG ĐỒ DÙNG DẠY HỌC TRONG 
 GIẢNG DẠY MÔN MĨ THUẬT 6 
I. Sử dụng linh hoạt hệ thống đồ dùng dạy học có sẵn
 Hiện nay hệ thống hình ảnh minh họa trong sách giáo khoa trong mỗi bài 
học đã được chọn lọc, khá đa dạng về nội dung và được trình bày khá đẹp mắt. 
Giáo viên có thể sử dụng hệ thống hình ảnh có sẵn đó cho bài giảng của mình. 
Những hình ảnh đó cũng đã được phóng to trong bộ tranh minh họa đồ dùng dạy 
học lớp 6 của Công ty sách và thiết bị giáo dục có trong phòng đồ dùng của các 
nhà trường. Trên thực tế đây là nguồn cung cấp hình ảnh chính cho các tiết dạy mĩ 
thuật hiện nay của các giáo viên. Tuy nhiên trong bộ tranh minh họa này các hình 
ảnh được sắp xếp dàn trải trên một mặt giấy mà không tách riêng hình ảnh của 
từng đơn vị kiến thức trong bài nên trong quá trình sử dụng giáo viên cần chọn 
cách dẫn dắt hợp lí nếu không học sinh dễ mất tập trung vào các hình ảnh của các 
phần khác trong bài.
 Qua thực tế sử dụng tôi thấy những hình ảnh này có thể linh hoạt sử dụng 
cho nhiều bài khác nhau cho phong phú hơn. Ví dụ: Các tranh về nghệ thuật chạm 
khắc, gốm thời Lý; tranh dân gian có thể sử dụng được trong bài Chép họa tiết 
trang trí dân tộc hoặc tranh minh họa các bước vẽ theo mẫu ( bài 4) có thể dùng 
 11 cho các tiết vẽ theo mẫu khác Bên cạnh đó để làm phong phú hơn cho bài dạy tôi 
cũng thường lựa chọn các tranh, ảnh của các môn học khác như văn học, địa lý, 
lịch sử có nội dung liên quan đến bài dạy. Bằng cách này tôi cũng có thể vận 
dụng thêm kiến thức liên môn của một số môn học vào bài dạy của mình tạo cho 
học sinh cái nhìn tổng thể, chi tiết hơn về nội dung kiến thức bài học.
II. Sưu tầm và làm đồ dùng dạy học tự tạo:
 Mĩ thuật là môn học của “thị giác”. Thông qua “thị giác” sẽ giúp HS “tri 
giác” được đối tượng một cách toàn vẹn nhất. Chính vì vậy trong tất cả các bài học 
trong chương trình mĩ thuật đều phải cần đến các giáo cụ trực quan như: tranh, ảnh, 
bài vẽ, vật mẫu, máy chiếu...và có khi là cả khung cảnh xung quanh các em (vẽ 
ngoài trời).
 Do vậy việc sử dụng đồ dùng dạy học trong từng phân môn rất phong phú 
 và đa dạng, với mỗi một bài học để đạt hiệu quả cao thì người giáo viên phải sử 
 dụng rất nhiều tranh ảnh và đồ dùng khác nhau. Việc sưu tầm và làm đồ dùng tự 
 tạo sẽ làm phong phú thêm kho đồ dùng của mỗi giáo viên, qua đó tiết dạy sẽ trở 
 nên trực quan và sinh động hơn, gợi cho học sinh nhiều cảm xúc cũng như các lựa 
 chọn nội dung thể hiện cho mình.
 Gi¸o viªn cã thÓ tù m×nh thu thËp, s­u tÇm tµi liÖu th«ng qua s¸ch b¸o, tµi 
 liÖu, qua m¹ng internet ®Ó trau dåi thªm kiÕn thøc cho b¶n th©n vµ lµm phong phó 
 thªm néi dung bµi d¹y. Ngoµi đồ dùng dạy học s½n cã cña nhµ tr­êng, gi¸o viªn 
 nªn s­u tÇm thªm tranh ¶nh vµ ®å dïng d¹y häc ®Ó hoµn thiÖn cho hÖ thèng đồ 
 dùng mÜ thËt cña nhµ tr­êng. ViÖc lùa chän nh÷ng bµi lµm tèt vµ c¶ kh«ng tèt cña 
 häc sinh còng gióp lµm phong phó thªm ®å dïng d¹y häc cña gi¸o viªn v× häc 
 sinh sÏ ®­îc quan s¸t bµi vÏ cña c¸c b¹n cïng tuæi víi m×nh, c¸c bµi lµm tèt ®Ó 
 häc tËp, tr¸nh gÆp c¸c lçi ë nh÷ng bµi ch­a tèt Chỉ cần lựa chọn các bài vẽ của 
 học sinh qua các năm học và sắp xếp lại một cách có hệ thống là giáo viên đã có 
 12 một bộ tranh minh họa rất thực tế và hiệu quả. Bªn c¹nh ®ã gi¸o viªn còng cã thÓ 
 dùa vµo kh¶ n¨ng cña m×nh ®Ó t¹o ra ®å dïng phôc vô cho c¸c bµi d¹y nh­ minh 
 ho¹ c¸c b­íc vÏ tranh, vÏ theo mÉu hay vÏ trang trÝ gióp häc sinh h×nh dung cô thÓ 
 c¸c b­íc tiÕn hµnh mét bµi vÏ, hoặc làm một số bài xé dán, cắt dán( tranh đề tài, 
 vẽ trang trí) cho học sinh thấy được sự đa dạng trong cách thể hiện yêu cầu của 
 bài vẽ. 
III. Ứng dụng phương tiện nghe nhìn, công nghệ thông tin trong giảng dạy 
 Mĩ thuật
 Việc sử dụng phương tiện nghe nhìn sẽ giúp giáo viên hướng học sinh tới 
 kiến thức một cách sinh động và toàn vẹn nhất. Thông qua những đoạn phim, ảnh 
 chụp thực tế, âm thanh sinh động sẽ giúp học sinh có thêm nhiều hào hứng trong 
 học tập. Đảm bảo học sinh tri giác được toàn vẹn về đối tượng. Ví dụ như các em 
 học sinh ở nông thôn sẽ thấy được hình ảnh những ngôi nhà cao tầng, đường phố, 
 xe cộ đông đúc ở thành phố lớn... hay thấy được các hình ảnh lễ hội đang diễn ra 
 sinh động với nhiều màu sắc... Qua đó học sinh sẽ thể hiện bài vẽ một cách trung 
 thực thông qua cách nhìn của trẻ thơ.
 ViÖc sö dông công nghệ thông tin vµo gi¶ng d¹y còng gióp häc sinh høng 
 thó h¬n víi bµi häc, kiÕn thøc ®­îc thÓ hiÖn mét c¸ch cô thÓ vµ sinh ®éng, kÝch 
 thÝch ®­îc häc sinh tÝch cùc tham gia vµo t×m hiÓu néi dung bµi häc. 
 IV. Sử dụng ĐDDH trong từng phân môn cụ thể:
 1. Phân môn Vẽ tranh
 Với phân môn này giáo viên chủ yếu là gợi mở nội dung đề tài cho học sinh. 
Vì vậy đồ dùng dạy học chủ yếu mang tính giới thiệu về các hình ảnh, nội dung của 
chủ đề cần thể hiện. Do đó giáo viên sử dụng đồ dùng dạy học cần nhấn mạnh khai 
thác về chủ đề, tư tưởng cách thể hiện các chủ đÒ khác nhau trong cùng một đề tài. 
 13 Mối liên quan giữa hình ảnh nhóm chính, nhóm phụ. Màu sắc đậm nhạt trên tổng 
thể bức tranh.
 Khi sử dụng đồ dùng dạy học với phân môn này giáo viên nên giới thiệu 
 một số chủ đề trọng tâm, tránh giới thiệu tràn lan nhiều chủ đề sẽ làm cho học 
 sinh khó khăn trong việc lựa chọn chủ đề cho mình. Nên hướng học sinh vào 
 những chủ đề gần gũi với học sinh, địa phương mình.Ví dụ: Đề tài học tập giáo 
 viên hướng các em vào những hoạt động của ngay chính lớp, trường của mình hay 
 đề tài Ngày Tết và mùa xuân với những phong tục, ngày hội trong chính làng, xã, 
 huyện của mình sẽ gần gũi và học sinh sẽ có cảm xúc hơn.
 HÖ thèng đồ dùng trong ph©n m«n vÏ tranh gåm cã: 
 - PhÇn t×m vµ chän néi dung ®Ò tµi: tranh ¶nh, video clip, tranh vÏ cña häa 
 sÜ, tranh cña häc sinh cã cïng néi dung vµ ®Ò tµi.
 - PhÇn h­íng dÉn c¸ch vÏ: minh häa c¸c b­íc tiÕn hµnh, mét sè h×nh thøc 
 bè côc 
 - PhÇn ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ häc tËp: bµi vÏ cña häc sinh trong líp.
 - M¸y tÝnh, m¸y chiÕu projecter.
Ví dụ bài giảng cụ thể:
 Tiết 22 - Bài 22: Vẽ tranh
 ĐỀ TÀI : NGÀY TẾT VÀ MÙA XUÂN
I. MỤC TIÊU:
1. Kiến thức:
 - Giúp HS biết cách chọn đề tài, cách sắp xếp bố cục hình mảng, cách vẽ 
hình..
2. Kĩ năng:
 - HS vẽ hoặc xé dán giấy màu thành bức tranh có nội dung về ngày tết và 
mùa xuân, bố cục cân đối, hình ảnh phù hợp, sinh động, màu sắc tươi sáng.
 14 3. Thái độ:
 - HS thêm yêu quê đất nước thông qua tìm hiểu các hoạt động truyền thống 
 của quê hương trong những ngày Tết và mùa xuân.
 II .CHUẨN BỊ CỦA GV & HS:
 1. Giáo viên:
 - Clip về ngày hội xuân trong làng, xã.
 - Tranh, ảnh về các hoạt động ngày Tết. 
 - Tranh cùng đề tài của các họa sĩ.
 - Bài vẽ của HS năm trước.
 2. Học sinh:
 - Sưu tầm tranh ảnh về các hoạt động của địa phương
 III. TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:
 1.Ổn định tổ chức lớp: Kiểm tra sĩ số lớp
 2. Kiểm tra: 
 - Kiểm tra đồ dùng học tập của học sinh
 3. Nội dung bài mới: 
Hoạt động của GV & HS Đồ dùng dạy học Nội dung ghi bảng 
HOẠT ĐỘNG 1: I.Tìm và chọn nội dung đề tài:
 Hướng dẫn HS tìm và 
chọn nội dung đề tài: 
-G giới thiệu: Ngày Tết và 
mùa xuân là dịp diễn ra 
nhiều hoạt động thú vị và - Clip về các hoạt 
mang đậm bản sắc văn hóa động ngày Tết và hội 
dân tộc . xuân
- H quan sát hình ảnh Nội dung:
- G tắt hình ảnh, nêu câu - Ngày tết: đi chợ tết, gói bánh 
hỏi: trưng,trang trí nhà cửa .
 ? Em thấy trong đoạn Mùa xuân: Hội làng, chơi đu, đua 
phim trên có những hoạt thuyền, múa rồng, văn nghệ, chọi gà, 
động gì múa rồng 
 15 (Chợ Tết, gói bánh trưng, 
múa rồng,chơi đánh đu, 
múa khèn..)
? Những hoạt động này 
thường diễn ra vào dịp nào 
trong năm
( vào những dịp Tết và 
những ngày hội đầu xuân)
? Ngoài những hoạt động 
trên gia đình và địa 
phương em còn có các hoạt 
động nào diễn ra vào 
những ngày Tết và mùa 
xuân( H giới thiệu những - Tranh ảnh sưu tầm 
hình ảnh của địa phương) của học sinh
- G: Đây là dịp có rất nhiều 
hoạt động vui và bổ ích cho 
các em lựa chọn làm nội 
dung vẽ tranh.Đây cũng là 
nguồn đề tài cho rất nhiều 
họa sĩ thể hiện.
- G giới thiệu một số tranh - Tranh của các họa sĩ 
cùng đề tài của các họa sĩ. Việt Nam
- G giới thiệu một số bài vẽ 
của học sinh khóa trước cho 
H nhận xét
 ? Theo em trong các bức 
tranh của các bạn, em thấy 
bức nào đẹp, bức nào chưa - Tranh của H S khóa II. Cách vẽ:
đẹp, tại sao trước( bài tốt và bài 1. Tìm và chọn nội dung.
( H nhận xét theo cảm nhận) chưa tốt) 2. Bố cục ( tìm mảng chính, 
 16 ? Các em có thể thể hiện mảng phụ)
 được như các bạn và tốt hơn 
 như thế ko( G kiểm tra hứng 
 thú của H để động viên H 
 kịp thời)
 HOẠT ĐỘNG 2:
 Hướng dẫn HS cách vẽ:
 ? Em hãy nhắc lại các 
 bước tiến hành bài vẽ - Tranh minh họa các 
 tranh đề tài bước tiến hành
 ( 4 bước: )
 - GV đưa ra minh họa 4 
 bước vẽ tranh đã tráo đổi vị 
 trí, yêu cầu H sắp xếp lại 
 thứ tự.
 - G: Vẽ tranh đề tài ngày 
 3. Vẽ hình.
 Tết và mùa xuân cũng tiến - Vẽ minh họa trên 
 hành tương tự các bài vẽ bảng
 tranh đề tài khác
 -G hướng dẫn HS cách vẽ 
 + Nội dung :tiêu biểu, cụ 
 thể.
 + Bố cục : Rõ mảng chính, 
phụ
 + Hình vẽ : sinh động, phù 
hợp 
 với nội dung.
 17 + Màu sắc: Tươi sáng, tạo 
 được 4. Vẽ màu
 không khí vui vẻ của ngày III. Thực hành:
 xuân - G cất hết trực quan Vẽ một bức tranh đề tài ngày Tết 
 HOẠT ĐỘNG 3: và mùa xuân.( Khổ giấy A4, chất 
 Hướng dẫn HS thực liệu tùy chọn)
hành:
 - Tổ chức lớp: Vẽ cá nhân
 - G bao quát, quan sát lớp, IV. Đánh giá kết quả học tập:
 xuống - Bài vẽ của học sinh 
 từng bàn xem xét, góp ý.
 HOẠT ĐỘNG 4 
 Đánh giá kết quả học tập
 - G chọn một số bài ( đạt, 
 chưa đạt) của H, gợi ý cho 
 H nhận xét
 ( nội dung, bố cục, hình 
 ảnh, màu sắc)
 - GV bổ sung ,tuyên dương 
 những em làm bài có tính 
 sáng tạo,hay ,hấp dẫn.
 4. Củng cố: 
 Câu hỏi: Nêu cách vẽ tranh đề tài?
 Qua bài học em có cảm nhận gì về các hoạt động ngày Tết của dân tộc?
 5. Hướng dẫn về nhà
 - Chuẩn bị bài 23
 18 2. Phân môn Vẽ theo mẫu
 Ở phân môn này học sinh sẽ quan sát, nhận xét và minh họa lại mẫu vẽ bày 
 trước mặt bằng cảm nhận của bản thân, do vậy việc sử dụng đồ dùng dạy học ở 
 phân môn này rất quan trọng vì học sinh sẽ tìm hiểu cấu trúc của mẫu, qua đó tìm 
 ra hình dáng, đặc điểm và tỉ lệ của mẫu. Trong chương trình lớp 6 chủ yếu học 
 sinh được vẽ các hình khối đơn có cấu trúc đơn giản( hình hộp, hình trụ, hình cầu) 
 vì thế giáo viên nên chọn những vật mẫu đơn giản, phù hợp với khả năng của học 
 sinh và phải sát với hình khối yêu cầu trong bài. Giáo viên nên cho học sinh tự 
 chọn mẫu phù hợp với bài và tự bày mẫu rồi giáo viên mới nhận xét những cách 
 sắp xếp phù hợp.
 Khi quan sát mẫu giáo viên nên cho học sinh quan sát từ cái chung đến cái 
 riêng, từ tổng thể tới chi tiết bám sát vật mẫu khi thể hiện trên bài vẽ của mình. 
 Bắt đầu quan sát từ bố cục, hình dáng, tỉ lệ chung của cả hai mẫu rồi mới đến cụ 
 thể từng mẫu qua đó hình thành cho học sinh cách tư duy, nhìn nhận các vấn đề từ 
 khái quát đến cụ thể, chi tiết.
 Với khả năng của học sinh lớp 6 thì yêu cầu cần đạt của phân môn này là vẽ 
 hình cân đối với khuôn khổ giấy và vẽ được nét đặc trưng của vật mẫu, vẽ được 3 
 ®é ®Ëm nh¹t chÝnh. Trong quá trình quan sát và hướng dẫn giáo viên hướng các 
 em tìm hiểu sâu về những yếu tố này để đạt được mục tiêu, yêu cầu trọng tâm của 
 bài vẽ.
 HÖ thèng đồ dùng của phân môn này gåm cã:
 - PhÇn quan s¸t, nhËn xÐt: MÉu vÏ( chuẩn bị ba, bốn mẫu để học sinh lựa 
chọn), minh häa c¸ch bµy bè côc mÉu.
 - PhÇn h­íng dÉn c¸ch vÏ: minh häa c¸c b­íc tiÕn hµnh( tranh minh häa, vÏ 
thÞ ph¹m trªn b¶ng), bµi vÏ cña häc sinh khãa tr­íc, một số cách bố cục trên giấy( 
bài đạt và chưa đạt).
 - PhÇn thùc hµnh: mÉu vÏ.
 - PhÇn ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ häc tËp: bµi vÏ cña häc sinh trong líp.
Ví dụ bài giảng cụ thể: 
 19 Tiết 3 -Bài 3: VẼ THEO MẪU
 SƠ LƯỢC VỀ LUẬT XA GẦN
 I. MỤC TIÊU:
 1. Kiến thức:
 - HS hiểu những điểm cơ bản của luật xa gần 
 2. Kĩ năng:
 - Biết vận dụng luật xa gần để quan sát, nhận xét mọi vật trong không gian 
 và áp dụng vào bài học. 
 3.Thái độ: 
 - Giúp các em nhận ra vẻ đẹp của những đồ vật, cảnh vật ở những vị trí 
 khác nhau. 
 II .CHUẨN BỊ CỦA GV & HS:
 1. Giáo viên:
 + Một vài đồ vật: hình hộp, cái bát, quả bóng 
 + Tranh trong bộ ĐDDHMT6.
 2. Học sinh:
 + Vở ghi,quả bóng ,hình hộp,
 III. TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:
 1 .Ổn định tổ chức lớp :Kiểm tra sĩ số lớp 
 * Giới thiệu bài: Tại sao trong thực tế hai người có chiều cao bằng nhau 
 nhưng khi hai người đó ở hai vị trí khác nhau thì ta thấy người gần ta thi cao hơn 
 người ở vị trí xa ta. vậy điều đó là thế nào? Bài hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu.
 2. Nội dung bài mới:
 Hoạt động của GV VÀ HS ĐDDH Nội dung ghi bảng
HOẠT ĐỘNG 1:Hướng dẫn HS I. Quan sát, nhận xét
quan sát, nhận xét 
 - GV treo ĐDDHMT6 có hình 
 - Tranh minh họa
ảnh rõ về vật trong không gian 
xa gần . - Vật cùng loại có cùng kích 
? Nhận xét về kích thước của thước khi nhìn theo xa gần ta 
đường ray và hàng cột ở gần và thấy:
 20