Giáo án Vật lí 9 - Tuần 4 - Năm học 2023-2024

 Ngày soạn: 23/09/2023 
 TIẾT 6: SỰ PHỤ THUỘC CỦA ĐIỆN TRỞ VÀO CHIỀU DÀI DÂY DẪN. 
I. Mục tiêu: 
 1. Kiến thức: 
- Nêu được điện trở của dây dẫn phụ thuộc vào chiều dài, tiết diện và vật liệu làm 
dây dẫn. 
- Biết cách xác định sự phụ thuộc của điện trở vào một trong các yếu tố (chiều 
dài, tiết diện, vật liệu làm dây dẫn). 
- Mô tả được cách bố trí và tiến hành được thí nghiệm kiểm tra sự phụ thuộc của 
diện trở dây dẫn vào chiều dài. 
 1. Năng lực: 
2.1. Năng lực chung 
- Năng lực tự học: Đọc tài liệu, ghi chép cá nhân biết được: 
+ Biết cách kiểm tra được sự phụ thuộc của điện trở vào một trong các yếu tố chiều 
dài, tiết diện và điện trở của dây. 
+ Điện trở và chiều dài của dây là hai đại lượng tỉ lệ thuận với nhau. 
- Năng lực nêu và giải quyết vấn đề. 
- Năng lực hợp tác nhóm: Thảo luận và phản biện trong các hoạt động nhóm làm 
thí nghiệm sự phụ thuộc của điện trở vào chiều dài dây dẫn. 
- Năng lực trình bày và trao đổi thông tin trước nhóm. 
2.2. Năng lực đặc thù 
- Năng lực thực nghiệm. 
- Vận dụng kiến thức kĩ năng đã học làm các bài tập về sự phụ thuộc của điện trở 
vào chiều dài dây dẫn. 
 3. Phẩm chất: 
- Chăm chỉ: Có ý thức vân dụng kiến thức học được vào làm bài tập, thực tế cuộc 
sống. Có ý thức học tốt bộ môn. 
- Trung thực, trách nhiệm trong việc đọc, báo cáo kết quả thí nghiệm, hợp tác 
trong hoạt động nhóm. 
II. Chuẩn bị: 
1. GV: Bảng phụ 
2. HS mỗi nhóm: 
- 1 nguồn điện, 1 công tắc 
- Ampe kế có GHĐ 1,5A và 1 vôn kế có GHĐ 10V. 
- 3 dây điện trở có cùng S và làm cùng một chất liệu nhưng có chiều dài khác 
nhau. Một dây dài l, một dây dài 2l và dây thứ ba dài 3l. 
- 8 đoạn dây dẫn điện. 
III. Tổ chức hoạt động dạy và học: 
1. Ổn định tổ chức 2. Kiểm tra bài cũ (không kiểm tra) 
3. Bài mới 
 Hoạt động của GV và HS Nội dung 
 * Hoạt động 1: Tổ chức tình huống 
 học tập (2’) 
 GV: Dây dẫn có vai trò gì trong mạch 
 điện? 
 - Em hãy cho biết các vật liệu nào 
 thường được dùng để làm dây dẫn 
 điện? 
 - Các dây dẫn điện có điện trở không? 
 - Trả lời câu hỏi của giáo viên 
 - GV dẫn dắt vào bài mới 
 * Hoạt động 2: Tìm hiểu điện trở I. Xác định sự phụ thuộc của điện trở 
 của dây dẫn phụ thuộc vào một dây dẫn vào một trong những yếu tố 
 trong những yếu tố khác nhau (10’) khác nhau. 
 - GV hỏi theo em điện trở của dây dẫn * Điện trở phụ thuộc vào 3 yếu tố: 
 phụ thuộc và những yếu tố nào? + Chiều dài 
 - Các cuộn dây trong hình 7.1 có + Tiết diện 
 những yếu tố nào khác nhau? + Chất làm dây dẫn 
 - Điện trở của các dây dẫn này có khác 
 nhau không? 
 - Theo em điên trở của dây dẫn phụ 
 thuộc vào những yếu tố nào? 
 - HS thảo luận và trả lời các câu hỏi 
 của giáo viên. 
 - HS nêu dự đoán 
 - Để xác định điện trở phụ thuộc vào 
 một trong những yếu tố trên ta làm như 
 thế nào? 
 - HS nêu cách tiến hành thí nghiệm 
 kiểm tra - GV nhấn mạnh cách làm. 
 * Hoạt động 3: Tìm hiểu sự phụ II. Sự phụ thuộc của điện trở vào chiều 
 thuộc của điện trở vào chiều dài đây dài dây dẫn: 
 dẫn (20’). 1. Dự kiến cách làm 
 - Cho HS đọc SGK sau đó cho học C1. Dây dẫn dài 2l có điện trở 2R, dây dẫn 
 sinh nêu cách tiến hành TN kiểm tra. dài 3l có điện trở 3R. 
 - HS tìm hiểu SGK và nêu lại cách 
làm. 
- Cho HS trả lời C1. 
- HS nêu dự đoán và trả lời câu C1. 
* HD HS tiến hành TN. 2. Thí nghiệm kiểm tra 
+ Theo dõi, kiểm tra và giúp đỡ các 
nhóm tiến hành TN, đọc và ghi kết quả 
vào bảng 1 SGK. 
* Từng nhóm HS tiến hành TN mắc 
mạch điện như sơ đồ và đối chiếu kết 
quả thu được với dự đoán đã nêu ra 
theo yêu cầu của C1 và nêu nhận xét 
+ Yêu cầu HS nêu kết luận về sự phụ 
thuộc của điện trở dây dẫn vào chiều 
dài của dây. 
- GV yêu cầu HS đối chiếu kết quả thu 
được với suy luận ở C1. 
- HS đối chiếu kết quả thu được với 
câu C1. 
- GV cho một vài HS nêu kết luận về 3/ Kết luận: 
sự phụ thuộc của R vào l Điện trở của dây dẫn tỉ lệ thuận với 
- HS nêu kết luận về sự phụ thuộc của chiều dài của dây 
điện trở vào chiều dài dây dẫn. 
* Hoạt động 4: Vận dụng (10 phút) III. Vận dụng 
- GV gợi ý Câu C2: Trong 2 trường C2. Khi giữ HĐT không đổi, nếu mắc 
hợp mắc bóng đèn bằng dây ngắn và bóng đèn vào HĐT này bằng dây dẫn 
bằng dây dài thì trường hợp nào đọan càng dài thì điện trở của đoạn mạch càng 
mạch có điện trở lớn hơn. Do đó dòng lớn. Theo định luật ôm, cđdđ chạy qua 
điện chạy qua có I nhỏ hơn? đèn càng nhỏ và đèn sáng yếu hơn hoặc 
- Làm bài tập vd theo y/c của GV có thể không sáng. 
- GV gợi ý Câu C3: C3. Điện trở của cuộn dây là: 
- Áp dụng định luật Ôm để tính R. Sau R= U/I= 20 
đó vận dụng kết luận đã rút ra trên dây Chiều dài của cuộn dây là: 
để tính chiều dài của cuộn dây. L= 4.20/2= 40 m 
+ Cho HS đọc phần ghi nhớ. * Đại diện HS trình bày 
- YC HS làm câu C4, bài 7.2(sbt) *GHI NHỚ: Điện trở của các dây dẫn có 
- HS làm các bài tập theo nhóm cùng tiết điện và được làm từ cùng một - GV cho các nhóm thảo luận cho kết loại vật liệu thì tỷ lệ thuận với chiều dài 
 quả đúng nhất. của mỗi dây. 
 - Yêu cầu học sinh suy nghĩ làm bài 
 7.3 trong SBT. 
 - Các nhóm thảo luận đưa ra bài làm 
 đúng nhất. 
 - GV cho học sinh trong lớp thảo luận 
 đưa ra bài làm đúng nhất. 
4. Hướng dẫn về nhà (3’) 
- Ôn bài + 7.1; 7.3➔ 7.10 (sbt). 
- Đọc phần có thể em chưa biết. 
- Xem trước bài 8: Sự phụ thuộc của điện trở vào tiết diện dây dẫn. 
 Ngày soạn: 23/09/2023 
 TIẾT 7: SỰ PHỤ THUỘC CỦA ĐIỆN TRỞ VÀO TIẾT DIỆN DÂY DẪN 
I. Mục tiêu: 
 1. Kiến thức: 
- BiÕt ®•îc ®iÖn trë cña d©y dÉn phô thuéc vµo chiÒu dµi, tiÕt diÖn vµ vËt liÖu lµm 
d©y dÉn. 
- BiÕt c¸ch suy luËn r»ng c¸c d©y dÉn cã cïng chiÒu dµi vµ cïng vËt liÖu th× ®iÖn 
trë cña chóng tû lÖ nghÞch víi tiÕt diÖn cña d©y. 
- Mô tả được cách bố trí và các bước tiến hành thí nghiệm kiểm tra sự phụ thuộc 
của điện trở vào tiết diện dây dẫn. 
- Nêu được mối quan hệ giữa điện trở của dây dẫn với tiết diện của dây dẫn. 
 2. Năng lực: 
2.1. Năng lực chung 
- Năng lực tự học: Đọc tài liệu, ghi chép cá nhân tìm hiểu về sự phụ thuộc của điện 
trở vào tiết diện của dây. 
- Năng lực nêu và giải quyết vấn đề vận dụng được mối quan hệ giữa điện trở và 
tiết diện của dây để làm các bài tập liên quan. 
- Năng lực hợp tác nhóm: Hoạt động nhóm làm thí nghiệm về sự phụ thuộc và kết 
luận được điện trở và tiết diện là hai đại lượng tỉ lệ nghịch với nhau. 
- Năng lực trình bày và trao đổi thông tin trước nhóm. 
2.3. Năng lực đặc thù 
- Năng lực thực nghiệm: Làm thí nghiệm về sự phụ thuộc của điện trở vào tiết diện 
của dây. 
- Năng lực nhận thức, sử dụng ngôn ngữ vật lý. 
- Vận dụng kiến thức kĩ năng đã học. 
 3. Phẩm chất: 
- Chăm chỉ: Có ý thức vân dụng kiến thức học được vào làm bài tập, thực tế 
cuộc sống. Có ý thức học tốt bộ môn. 
- Trung thực, trách nhiệm trong việc đọc, báo cáo kết quả thí nghiệm, hợp tác 
trong hoạt động nhóm. 
II. Chuẩn bị: 
1. GV: 
2. HS: mỗi nhóm 
- Hai dây dẫn có S1= 4S2; - 1 nguồn điện, 1 khoá K; 
- 1 ampe kế, 1 vôn kế; - 8 dây, 2 chốt kẹp nối dây dẫn 
III. Tổ chức hoạt động dạy và học: 
1. Ổn định tổ chức 
2. Kiểm tra bài cũ (6’) ? Điện trở của dây dẫn phụ thuộc vào chiều dài như thế nào? Phải tiến hành thí 
nghiệm với các dây dẫn như thế nào để xác định sự phụ thuộc của điện trở dây 
dẫn vào chiều dài của chúng? 
- Cho HS giải bài tập 7.1 và bài 7.2 
? Điện trở của dây dẫn có phụ thuộc vào tiết diện của dây không? 
3. Bài mới 
 Hoạt động của GV và HS Nội dung 
 *Hoạt động 1: Tìm hiểu sự phụ I. Dự đoán sự phụ thuộc của điện trở 
 thuộc của điện trở vào tiết diện của vào tiết diện của dây 
 dây dẫn (8’) a. Lọai dây dẫn cần dùng là: cùng chiều 
 * Đề nghị HS nhớ lại kiến thức ở lớp dài, làm từ cùng một vật liệu và có tiết 
 7. Để xét sự phụ thuộc của điện trở dây diện khác nhau. 
 dẫn vào tiết diện thì cần sử dụng 
 những loại dây dẫn nào? C1: 
 - HS: Các nhóm thảo luận và trả lời: R R
 RR==; 
 - Đề nghị HS quan sát mạch điện hình 1223
 8.1, tính điện trở tương đương của C2: Dự đoán. 
 mạch điện 8.1b và 8.1c. - Tiết diện tăng gấp hai thì điện trở của 
 - HS tìm hiểu mạch điện hình 8.1 và dây giảm 2 lần. 
 tính điện trở tương đương của mạch - Tiết diện tăng gấp ba thì điện trở của dây 
 điện theo yêu cầu của giáo viên. giảm 3 lần. 
 - Thông báo: Nếu chập các dây dẫn 
 trong hình 8.1 sát nhau để thành một 
 dây duy nhất thì ta có thể coi các dây 
 đó có tiết diện 2S, 3S. 
 - Đề nghị HS dự đoán mối quan hệ 
 giữa điện trở của các dây với tiết diện 
 của mỗi dây. 
 - HS: Theo dõi giáo viên trình bày. 
 Dự đoán mối quan hệ giữa điện trở 
 của các dây với tiết diện của mỗi dây. 
 *Hoạt động 2: Tiến hành thí nghiệm II. Thí nghiệm kiểm tra 
 kiểm tra (20’). 
 - Hướng dẫn, theo dõi, kiểm tra, giúp 
 đỡ HS mắc mạch điện và tiến hành 
 TN. 
 - Từng nhóm HS mắc sơ đồ mạch điện 
theo sơ đồ hình 8.3 và tiến hành thí 
nghiệm, ghi kết quả vào bảng 1. 
- Yêu cầu HS ghi kết quả vào bảng 1 
- Tiến hành thí nghiệm tương tự với 
dây dẫn có tiết diện S2 
 2
 S1 d 2 
- Tính tỉ số = 2 và so sánh với tỉ 
 S2 d 1 
số 
R 
 1 thu được từ bảng 1. 
R2 
- Đối chiếu kết quả với dự đoán và rút 4. Kết luận: 
ra kết luận. Điện trở của dây dẫn tỉ lệ nghịch với tiết 
- HS nêu kết luận vế sự phụ thuộc của diện của dây. 
R vào tiết diện S 
* Hoạt động 3: Vận dụng (9’) III. Vận dụng 
- YC HS vận dụng kiến thức trả lời C3 C3: Điện trở tỉ lệ nghịch với tiết diện 
và C4. của dây. 
- Từng HS trả lời C3 và C4. Ta có: S2=3 S1 suy ra R1=3R2 
- Gợi ý: RS12
 C4: = suy ra R2 =1,1 
 RS
C3: - S2 gấp mấy lần S1? Vận dụng kết 21
luận để so sánh? * Ghi nhớ: 
- HS đọc và phát biểu phần ghi nhớ Điện trở của dây dẫn có cùng chiều dài 
trong SGK. và được làm từ một lọai vật liệu thì tỉ lệ 
 nghịch với tiết diện của dây. 
 C5. Xét một dây dẫn cùng loại dài 
 2 
- GV đề nghị HS đọc phần” Có thể em l2= 50m= l1/2 và có tiết diện 0,1mm thì 
 R
chưa biết” và phát biểu ghi nhớ của bài có điện trở là R = 1 
học này 2
 2 
- Yc HS hoạt động theo nhóm trả lời - Dây dẫn dài l2 có tiết diên S2= 0,5mm = 
C5, C6. 5S1 có điện trở là: 
 R R
- HS làm bài theo nhóm. 1
 R2 = = =50  
- GV cho các nhóm thảo luận đưa ra 5 10
câu trả lời đúng nhất C6. 
- HS làm bài vào vở Xét một dây sắt cùng dài l2=50m=l1/4 
 và có điện trở R1= 120 thì phải có tiết 
 S
 diện là là S = 1 
 4
- Yêu cầu hs làm bài tập 8.1; 8.2 SBT - HS làm bài theo nhóm. - Dây sắt chiều dài l2= 50m và có điện trở 
 - Cho học sinh thảo luận đưa ra bài R2= 45 thì phải có tiết diện là: 
 làm đúng nhất. SRS.1 120.S 1 2. 1 2 2
 S2 = = = = mm 
 R2 4.45 3 15
* Hoạt động 4: Hướng dẫn về nhà: (2/) 
- Về nhà làm các bài tập 8.1 đến 8.10 SBT 
- Xem trước bài 9: Sự phụ thuộc của điện trở vào vật liệu làm dây dẫn.