Giáo án Vật lí 9 - Tuần 30 - Năm học 2023-2024

 Ngày soạn: 24/03/2024 
 TIẾT 50: BÀI TẬP VỀ MÁY BIẾN THẾ VÀ TRUYỀN TẢI 
 ĐIỆN NĂNG ĐI XA (T2) 
I. Mục tiêu 
 1. Kiến thức 
- Củng cố, nắm vững kiến thức về máy biến thế và truyền tải điện năng đi xa. 
- Vận dụng công thức tính công suất hao phí khi truyền tải điện năng đi xa. 
 2. Năng lực: 
2.1. Năng lực chung 
- Năng lực tự học: Đọc tài liệu, ghi chép cá nhân nhớ lại kiến thức về máy biến thế 
và truyền tải điện năng đi xa, công thức hao phí khi truyền tải điện năng đi xa. 
- Năng lực nêu và giải quyết vấn đề. 
- Năng lực hợp tác nhóm: Thảo luận và phản biện trong các hoạt động nhóm để 
giải các bài tập về máy biến thế, công suất hao phí. 
- Năng lực trình bày và trao đổi thông tin trước nhóm. 
2.2. Năng lực đặc thù 
- Vận dụng kiến thức kĩ năng đã học. 
 3. Phẩm chất: 
- Chăm chỉ: Có ý thức vân dụng kiến thức học được vào làm bài tập, thực tế 
cuộc sống. Có ý thức học tốt bộ môn. 
II. Chuẩn bị 
1. Giáo viên 
- Cho mỗi nhóm HS: Bảng phụ. 
2. Học sinh 
- Học bài cũ, chuẩn bị bài mới. 
III. Tổ chức hoạt động dạy và học 
1. Ổn định lớp 
2. Kiểm tra bài cũ 
HS1: Em hãy nêu cấu tạo và hoạt động của máy biến thế? Công thức vận dụng? 
Ớ đầu đường dây tải về phía nhà máy điện ta đặt máy tăng thế hay hạ thế? Ở nơi 
tiêu thụ đặt máy tăng thế hay hạ thế? 
HS2: Viết công thức tính công suất hao phí do tỏa nhiệt trên đường dây tải điện? 
Các cách làm giảm hao phí? Cách nào tốt nhất? 
3. Bài mới 
 Hoạt động của GV và HS Nội dung 
 *Hoạt động 1: Ôn lại kiến thức cần I. Kiến thức cơ bản 
 nhớ 1. TÝnh ®iÖn n¨ng hao phÝ trªn ® êng 
 d©y t¶i ®iÖn. - GV yêu cầu HS nhắc lại các kiến + C«ng suÊt cña dßng ®iÖn: P = U.I → 
 P
thức: + Công thức tính công suất của I = (1) 
dòng điện? U
+ Công thức tính công suất tỏa nhiệt? + C«ng suÊt to¶ nhiÖt (hao phÝ): 
 2
+ Công suất hao phí do tỏa nhiệt trên Phf = I .R (2) 
đường dây? + Tõ (1) vµ (2) → C«ng suÊt hao phÝ do 
- HS trả lời các câu hỏi của GV R.P 2
 táa nhiÖt: Phf = 2 
- HS ghi nhớ kiến thức cơ bản vào vở. U
- HS ghi bài. Cã hai c¸ch lµm gi¶m hao phÝ trªn ® êng 
 d©y truyÒn t¶i lµ c¸ch lµm gi¶m R hoÆc 
 t¨ng U. 
 *KÕt luËn:
 Muèn gi¶m hao phÝ trªn 
 ® êng d©y truyÒn t¶i c¸ch ®¬n gi¶n nhÊt 
 lµ t¨ng hiÖu ®iÖn thÕ. 
 2. CÊu t¹o vµ ho¹t ®éng cña m¸y biÕn 
 thÕ 
- GV yêu cầu HS trả lời các câu hỏi 
sau: * CÊu t¹o: 
+ Nêu cấu tạo của máy biến thế? - Các bộ phận chính của một máy biến 
+ Nêu nguyên tắc hoạt động của máy thế 
biến thế? + Hai cuộn dây dẫn có số vòng dây khác 
- HS trả lời cá nhân. nhau, đặt cách điện với nhau 
- Ghi nhớ vào vở. + Một lõi sắt (hay thép) có pha silic 
 chung cho cả hai cuộn dây 
 * Hoạt động của máy biên thế. 
 - Khi đặt vào hai đầu cuộn sơ cấp của 
 máy bến thế một hđt xoay chiều thì ở hai 
 đầu cuộn thứ cấp xuất hiện một hiệu 
 điện thế xoay chiều. 
 U n
 11= 
 Un
 22
 - Hiệu điện thế ở hai đầu mỗi cuộn dây 
 của máy biến thế tỉ lệ với số vòng dây 
 của mỗi cuộn. 
*Hoạt động 2: Bài tập vận dụng II. Vận dụng. 
- GV yêu cầu học sinh hoạt động theo Bài 1: Nguyên nhân chủ yếu gây ra hao 
nhóm làm bài 1. phí điện năng là do tỏa nhiệt trên đường 
- HS làm việc theo nhóm làm bài 1. dây tải điện. 
- Cho các nhóm thảo luận đưa ra câu Các cách làm giảm hao phí điện năng 
trả lời đúng nhất. trong quá trình truyền tải điện là: Bài 1. + Giảm điện trở của đường dây truyền 
 a) Nêu nguyên nhân gây hao phí điện tải điện. 
 năng khi truyền tải điện năng đi xa. + Tăng hiệu điện thế trên đường dây tải 
 Có thể làm giảm hao phí điện năng điện. 
 trên đường dây tải điện bằng cách - Cách tối ưu là tăng hiệu điện thế giữa 
 nào? Cách tối ưu nhất là gì? hai đầu đường dây. 
 b) Người ta muốn truyền tải một công - Công suất hao phí điện năng trên 
 suất điện P = 3.106 W bằng một P2 .R
 đường dây tải điện là Php = 2 
 đường dây có điện trở R4= và đặt U
 vào hai đầu đường dây một hiệu điện - Thay số: 
 2 6 2
 thế U = 150 000 V. Tính công suất P .R (3.10 ) .4
 Php =22 = = 1600 (W) 
 hao phí điện năng trên đường dây tải U 150000
 điện. 
 - GV yêu cầu học sinh hoạt động cặp 
 đôi làm bài 2. 
 - HS làm việc cặp đôi làm bài 2. 
 - Cho các nhóm thảo luận đưa ra câu 
 trả lời đúng nhất. 
 Bài 2. Máy biến thế này có tác dụng tăng 
 Bài 2: 
 thế vì số vòng của cuộn thứ cấp lớn hơn 
 Cho một máy biến thế, cuộn sơ cấp số vòng cuộn sơ cấp. 
 có 600 vòng và cuộn thứ cấp có Hiệu điện thế lấy ra ở hai đầu cuôn thứ 
 12000 vòng. Đặt vào hai đầu cuộn sơ cấp khi để hở là: 
 cấp một hiệu điện thế xoay chiều 220 Un 
 22= 
 V. 
 Un11
 a) Máy này có tác dụng tăng thế hay n2 12000
 Thay số: U21= U = .220 = 4400V. 
 hạ thế? Vì sao? n1 600
 b) Tính hiệu điện thế ở hai đầu cuộn 
 thứ cấp khi để hở. 
4. Hướng dẫn về nhà 
- Học nội dung kiến thức máy biến thế và truyền tải điện năng đi xa. 
- Làm bài tập trong đề cương ôn tập chuẩn bị thi giữa học kì II. 
- Đọc trước bài tổng kết chương điện từ học. 
 Ngày soạn: 24/03/2024 
 TIẾT 51. BÀI 39: TỔNG KẾT CHƯƠNG II: ĐIỆN TỪ HỌC (T1) 
I. Môc tiªu 
 1. KiÕn thøc: 
- ¤n tËp vµ hÖ thèng ho¸ nh÷ng kiÕn thøc vÒ nam ch©m, tõ tr êng, lùc tõ, ®éng c¬ 
®iÖn, dßng ®iÖn c¶m øng, dßng ®iÖn xoay chiÒu, m¸y biÕn thÕ. 
 2. Năng lực: 
2.1. Năng lực chung 
- Năng lực tự học: Nhớ lại kiến thức về nam châm, từ trường, lực từ, động cơ điện, 
dòng điện cảm ứng, dòng điện xoay chiều, máy biến thế. 
- Năng lực nêu và giải quyết vấn đề. 
- Năng lực hợp tác nhóm: Thảo luận và phản biện trong các hoạt động nhóm. 
- Năng lực trình bày và trao đổi thông tin trước nhóm. 
2.2. Năng lực đặc thù 
- Vận dụng kiến thức kĩ năng đã học để làm các bài tập về chương điện từ học. 
 3. Phẩm chất: 
- Chăm chỉ: Có ý thức vân dụng kiến thức học được vào làm bài tập, thực tế 
cuộc sống. Có ý thức học tốt bộ môn. 
II. ChuÈn bÞ: 
- §èi víi GV: §¸p ¸n bµi tæng kÕt ch ¬ng. 
- Häc sinh: Tr¶ lêi c¸c c©u hái ë môc tù kiÓm tra. 
III. Tổ chức hoạt động dạy học 
1. Ổn định tổ chức: 
2. KiÓm tra bài cũ: Kết hợp trong giờ 
3. Bµi míi: 
 Ho¹t ®éng cña GV và HS Nội dung 
 *Ho¹t ®éng 1: B¸o c¸o tr íc líp vµ trao I. Tù kiÓm tra: 
 ®æi kÕt qu¶ tù kiÓm tra (tõ c©u 1- c©u 9) 1. .lùc tõ . kim nam ch©m 
 GV: Gäi häc sinh tr¶ lêi c¸c c©u hái tù 2. C 
 kiÓm tra. 3. tr¸i ... ® êng søc tõ ... ngãn tay gi÷a 
 HS: Tr¶ lêi c©u hái GV ® a ra ... ngãn tay c¸i cho·i ra 900 
 C¸c häc sinh kh¸c bæ xung khi cÇn thiÕt. 4. D 
 GV: Nhấn mạnh câu trả lời của HS 5 c¶m øng xoay chiÒu ... sè ® êng søc 
 tõ xuyªn qua tiÕt diÖn S cña cuén d©y 
 biÕn thiªn. 
 6. Treo thanh nam ch©m b»ng mét sîi 
 chØ mÒm ë chÝnh gi÷a ®Ó cho thanh nam ch©m n»m ngang. §Çu quay vÒ h íng 
 b¾c ®Þa lý lµ cùc b¾c cña thanh nam 
 ch©m. 
 7. Quy t¾c SGK 
 8. Gièng: Cã hai bé phËn chÝnh lµ nam 
 c©m vµ cuén d©y. 
 Kh¸c: Mét lo¹i r« to lµ cuén d©y, mét 
 lo¹i r« to lµ nam ch©m. 
 9. lµ nam ch©m vµ khung d©y. 
*Ho¹t ®éng 2: HÖ thèng ho¸ mét sè kiÕn 
thøc, so s¸nh lùc tõ cña nam ch©m vµ II. VËn dông 
lùc tõ dßng ®iÖn trong mét sè tr êng 
hîp 
GV yêu cầu HS làm cá nhân câu 10. 
 C10
HS lên bảng làm câu 10 cá nhân. : Đường sức từ do cuộn dây của nam 
GV gọi HS khác nhận xét bài làm của châm điện tạo ra tại N hướng từ trái sang 
bạn. phải. Áp dụng quy tắc bàn tay trái lực từ 
GV: Nªu c¸ch x¸c ®Þnh lùc tõ do mét hướng từ ngoài vào trong và vuông góc 
thanh nam ch©m t¸c dông lªn cùc B¾c mét với mặt phẳng hình vẽ. 
thanh nam ch©m vµ lùc ®iÖn tõ cña thanh 
nam ch©m ®ã t¸c dông lªn dßng ®iÖn 
th¼ng. 
HS: th¶o luËn, cö ng êi tr¶ lêi. 
GV: So s¸nh lùc tõ do nam ch©m vÜnh cöu 
víi lùc tõ do nam ch©m ®iÖn ch¹y b»ng 
dßng ®iÖn xoay chiÒu t¸c dông lªn cùc 
B¾c cña mét kim nam ch©m. 
HS: th¶o luËn, cö ng êi tr¶ lêi. 
GV: Nªu qui t¾c t×m chiÒu ® êng søc tõ 
cña nam ch©m vÜnh cöu vµ cña nam ch©m 
®iÖn ch¹y b»ng dßng ®iÖn mét chiÒu. 
HS: §¹i diÖn ph¸t biÓu quy t¾c. 
GV 
 yêu cầu HS làm cặp đôi câu 11. 
Gọi từng cặp HS lên bảng trình bày. C11: 
GV cùng HS trong nhất thống nhất câu a. Để giảm hao phí do tỏa nhiệt trên 
trả lời đúng nhất. đường dây. 
 b. giảm đi 10000 lần. 
GV yêu cầu HS làm theo nhóm câu 12. c. Vận dụng công thức tính được 
Gọi từng nhóm HS lên bảng trình bày. U2= 6V GV cùng HS trong nhất thống nhất câu C12 : 
 trả lời đúng nhất. Dòng điện không đổi không tạo ra từ 
 trường biến thiên, số đường sức từ 
 xuyên qua tiết diện S của cuộn dây thứ 
 cấp không biến đổi nên trong cuộn này 
 không xuất hiện dòng điện cảm ứng. 
4. Cñng cè: 
 Mét khung d©y ®Æt trong tõ tr êng 
 (nh h×nh vÏ). Tr êng hîp nµo A 
 d íi ®©y khung d©y kh«ng xuÊt P Q 
 hiÖn dßng ®iÖn xoay chiÒu? H·y 
 gi¶i thÝch v× sao? 
 a. Khung d©y quay quanh trôc PQ. 
 b. Khung d©y quay quanh trôc B 
 AB. 
5. H íng dÉn vÒ nhµ: 
- Hoµn thµnh bµi tËp cñng cè 
- §äc tr íc bµi 40: HiÖn t îng khóc x¹ ¸nh s¸ng