Giáo án Vật lí 9 - Tuần 14 - Năm học 2023-2024
Bạn đang xem nội dung tài liệu Giáo án Vật lí 9 - Tuần 14 - Năm học 2023-2024, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
Tiết 24. Bµi 42: ThÊu kÝnh héi tô Ngµy so¹n: 02/12/2023 I. Môc tiªu. 1. KiÕn thøc: - Nhận dạng được thấu kính hội tụ. - Mô tả được sự khúc xạ của các tia sáng đặc biệt (tia tới qua quang tâm, tia tới song song với trục chính và ta tới đi qua tiêu điểm) qua thấu kính hội tụ. 2. Năng lực: 2.1. Năng lực chung - Năng lực tự học: Đọc tài liệu, ghi chép cá nhân + Nhận biết được thấu kính hội tụ, đặc điểm của thấu kính hội tụ. + Hiểu được định nghĩa về quang tâm, trục chính, tiêu điểm, tiêu cự của thấu kính hội tụ. - Năng lực hợp tác nhóm: Thảo luận và phản biện trong các hoạt động nhóm nhận biết đặc điểm của thấu kính hội tụ. - Năng lực trình bày và trao đổi thông tin trước nhóm. 2.2. Năng lực đặc thù - Năng lực nhận thức, sử dụng ngôn ngữ vật lý. - Vd kiến thức kĩ năng đã học vẽ được các tia sáng đặc biệt qua thấu kính hội tụ. 3. Phẩm chất: - Chăm chỉ: Có ý thức vân dụng kiến thức học được vào làm bài tập, thực tế cuộc sống. Có ý thức học tốt bộ môn. - Trung thực, trách nhiệm trong việc đọc, báo cáo kết quả thí nghiệm, hợp tác trong hoạt động nhóm. II. ChuÈn bÞ - Đối với GV và mỗi nhóm học sinh: 1 thấu kính hội tụ, 1 giá quanh học, 1 màn hứng ảnh để quan sát đường truyền của chùm sáng. - 1 nguồn sáng phát ra 3 tia sáng song song III. Hoạt động dạy học 1. Ổn định tổ chức 2. KiÓm tra bài cũ - Thế nào là hiện tượng khúc xạ ánh sáng? - Nêu kết luận về sự truyền ánh sáng từ môi trường không khí ra môi trường nước? 3. Bµi míi: Ho¹t ®éng cña GV và HS Nội dung *Hoạt động 1: Nªu vÊn ®Ò - GV vào bài như sách giáo khoa - Học sinh đọc đoạn hội thoại theo hướng dẫn của GV *Hoạt động 2: NhËn biÕt ®Æc ®iÓm cña I. §Æc ®iÓm cña thÊu kÝnh héi tô: thÊu kÝnh héi tô 1. ThÝ nghiÖm: GV: Hướng dÉn häc sinh tiÕn hµnh thÝ C1: Chïm tia s¸ng khóc x¹ ra khái thÊu nghiÖm kÝnh lµ chïm tia héi tô. HS: TiÕn hµnh thí nghiệm theo nhãm GV: Y/c tr¶ lêi C1 HS: Tõ kết quả thÝ nghiÖm, nhËn xÐt tr¶ lêi c©u hái C1 GV: Th«ng b¸o tíi häc sinh c¸c kh¸i niÖm míi lµ tia tíi vµ tia lã Yªu cÇu häc sinh tr¶ lêi c©u C2 HS: Hoµn thµnh C2 GV nghe häc sinh tr×nh bµy sửa nh÷ng chç sai sãt nÕu cã. *Hoạt động 3: NhËn biÕt h×nh d¹ng cña 2. H×nh d¹ng cña thÊu kÝnh héi tô: thÊu kÝnh héi tô GV: Đưa ra mét sè thÊu kÝnh héi tô cho C3: Phần rìa của thấu kính hội tụ mỏng HS quan s¸t thÊu kÝnh råi tr¶ lêi C3 hơn phần giữa GV: Th«ng b¸o vÒ chÊt liÖu lµm thÊu kÝnh héi tô thường dïng trong thực tÕ. Vµ c¸ch KÝ hiÖu cña thÊu kÝnh héi tô: nhËn d¹ng thÊu kÝnh dựa vµo h×nh vÏ vµ ký hiÖu cña thÊu kÝnh héi tô *Hoạt động 4: T×m hiÓu c¸c kh¸i niÖm II. Trôc chÝnh, quang t©m, tiªu ®iÓm, trôc chÝnh, quang t©m, tiªu ®iÓm, tiªu cự tiªu cự cña thÊu kÝnh héi tô: cña thÊu kÝnh h«i tô: 1. Trôc chÝnh: GV: tiÕn hµnh thÝ nghiÖm yªu cÇu C4: häc sinh quan s¸t råi đưa ra dự ®o¸n tr¶ lêi C4: HS: Lµm TN vµ th¶o luËn tr¶ lêi C4 Δ GV: Yªu cÇu häc sinh kiÓm tra l¹i dự ®o¸n (cã thÓ dïng thước th¼ng) Δ: Trôc chÝnh HS: KiÓm tra dự ®o¸n 2. Quang t©m: GV: Th«ng b¸o kh¸i niÖm trôc chÝnh GV: Th«ng b¸o vÒ kh¸i niÖm quang t©m vµ lµm tiÕp thÝ nghiÖm chiÕu tia s¸ng ®i qua quang t©m➔ tia tíi ®i qua quang t©m O lã ra tiÕp tôc truyền th¼ng Δ GV: lµm thÝ nghiÖm chiÕu chïm tia s¸ng song song víi trục chÝnh häc sinh quan s¸t O: Quang t©m. nhËn xÐt chïm tia lã ra ®Ó tr¶ lêi C5 HS: th¶o luËn C5 3. Tiªu ®iÓm: GV: Lµm l¹i thÝ nghiÖm nhưng chiÕu ë bªn kia cña thÊu kÝnh häc sinh nhËn xÐt sau ®ã tr¶ lêi C6 O Δ HS: th¶o luËn C6 GV: Th«ng b¸o kh¸i niÖm tiªu ®iÓm? F F/ HS: quan s¸t tr¶ lêi HS: ghi vë Tiªu ®iÓm lµ g×? Mçi thÊu kÝnh cã bao nhiªu tiªu ®iÓm? Cã ®Æc ®iÓm g×? Δ GV lµm thÝ nghiÖm chiÕu tia s¸ng ®i qua F O F/ tiªu ®iÓm vµ tia s¸ng song song víi trục chÝnh GV: th«ng b¸o vÒ kh¸i niÖm tiªu cự 4. Tiªu cự HS: ghi vë OF =OF/ =f (f tiªu cự cña thÊu kÝnh) *Hoạt động 5: VËn dông: III. VËn dông: GV: Y/c HS Tr¶ lêi C7, C8 C8. Thấu kính hội tụ là thấu kính có HS: tù tr¶ lêi c©u C7, C8 phần rìa mỏng hơn phần giữa. Nếu chiếu chùm sáng tới song song với trục chính của thấu kính hội tụ thì chùm tia ló sẽ hội tụ tại tiêu điểm của thấu kính. 4. Cñng cè - Nªu c¸ch nhËn biÕt thÊu kÝnh héi tô? Nªu ®Æc ®iÓm đường truyÒn cña mét sè tia s¸ng ®Æc biÖt ®i qua thÊu kÝnh héi tô? - Nªu kh¸i niÖm vÒ trục chÝnh, quang t©m, tiªu ®iÓm, tiªu cự cña thấu kính hội tụ? 5. H íng dÉn vÒ nhµ - Häc bµi và lµm bµi tËp s¸ch bµi tËp. TIẾT 25 ẢNH CỦA MỘT VẬT TẠO BỞI THẤU KÍNH HỘI TỤ Ngµy so¹n: 02/12/2023 I. Mục tiêu 1. Kiến thức: - Nêu được trong trường hợp nào thấu kính hội tụ cho ảnh thật và cho ảnh ảo của một vật và chỉ ra được đặc điểm của các ảnh này. 2. Năng lực: 2.1. Năng lực chung - Năng lực tự học: Đọc tài liệu, ghi chép cá nhân biết được trường hợp nào thấu kính hội tụ cho ảnh thật và cho ảnh ảo của một vật và chỉ ra được đặc điểm của các ảnh này. - Năng lực hợp tác nhóm: Thảo luận và phản biện trong các hoạt động nhóm làm thí nghiệm nêu đặc điểm ảnh của vật tạo bới thấu kính hội tụ và cách dựng ảnh của một vật tạo bới thấu kính hội tụ. - Năng lực trình bày và trao đổi thông tin trước nhóm. 2.2. Năng lực đặc thù - Năng lực nhận thức, sử dụng ngôn ngữ vật lý: quang tâm, tiêu điểm, tiêu cự, tia tới, tia ló, thấu kính hội tụ. - Vận dụng kiến thức kĩ năng đã học làm các bài tập thấu kính hội tụ cơ bản. 3. Phẩm chất: - Chăm chỉ: Có ý thức vân dụng kiến thức học được vào làm bài tập, thực tế cuộc sống. Có ý thức học tốt bộ môn. - Trung thực, trách nhiệm trong việc đọc, báo cáo kết quả thí nghiệm, hợp tác trong hoạt động nhóm. II. Chuẩn bị - 1 thấu kính hội tụ có tiêu cự 12cm, 1 giá quang học, 1 cây nến, 1 màn hứng ảnh, 1 bao diêm. III. Tổ chức hoạt động dạy học 1. Ổn định lớp 2. Kiểm tra bài cũ (kết hợp trong bài) 3. Bài mới Ho¹t ®éng cña GV và HS Nội dung *Hoạt động 1: Tìm hiểu đÆc ®iÓm cña ¶nh I. §Æc ®iÓm cña ¶nh cña mét vËt cña mét vËt t¹o bëi thÊu kÝnh héi tô. t¹o bëi thÊu kÝnh héi tô. 1-ThÝ nghiÖm. Yªu cÇu häc sinh nªu bè trÝ thÝ nghiÖm TiÕn hµnh thÝ nghiÖm theo nhãm GV hướng dÉn häc sinh c¸c b íc tiÕn hµnh thÝ nghiÖm. a, §Æt vËt ngoµi kho¶ng tiªu cự GV hướng dÉn häc sinh lµm thªm thÝ a, §Æt vËt ngoµi kho¶ng tiªu cự nghiÖm quan s¸t h×nh ¶nh của cửa sæ trªn mµn hứng hướng dẫn học sinh quan sát và cách làm thí nghiệm. + ĐÆt mµn s¸t thÊu kÝnh sau ®ã dÞch chuyÓn mµn ra xa thÊu kÝnh. + Khi hứng được ¶nh râ nÐt trªn mµn quan s¸t. Đo kho¶ng c¸ch từ ¶nh ®Õn thÊu kÝnh so s¸nh kho¶ng c¸ch ®ã víi tiªu cự cña thÊu C1: ¶nh thËt ngược chiÒu so víi kÝnh. vËt DÞch chuyÓn vËt l¹i gÇn thÊu kÝnh sau ®ã C2: Dịch vật lại gần thấu kính quan s¸t ¶nh vµ rút ra nhËn xÐt. hơn, vẫn thu được ảnh của vật ở Tr¶ lêi C1, C2 trên màn. Đó là ảnh thật ngược b, §Æt vËt trong kho¶ng tiªu cự chiều với vật. Yªu cÇu häc sinh lµm thÝ nghiÖm đưa vËt vµo trong kho¶ng tiªu cự. Lµm thÕ nµo ®Ó b, §Æt vËt trong kho¶ng tiªu cự quan s¸t được ¶nh trong tr êng hîp nµy? Yªu cÇu häc sinh th¶o luËn đưa ra ph ¬ng HS th¶o luËn ghi nhËn xÐt vµo ¸n tr¶ lêi tr¶ lêi c©u C3. b¶ng GV hướng dÉn HS khi mét ®iÓm s¸ng n»m C3: ngay trªn trục chÝnh vµ ë rÊt xa th©u kÝnh. 2- H·y ghi nhËn xÐt vµo b¶ng 1 KÕt qu¶ §Æc ®iÓm cña ¶nh quan Kho¶ng c¸ch tõ Cïng chiÒu vËt ®Õn thÊu ThËt hay Lín h¬n hay nhá s¸t hay ngược kÝnh(d) ¶o h¬n vËt LÇn TN chiÒu so vËt 1 VËt ë rÊt xa TK ảnh thật ngược chiều nhỏ hơn vật 2 d > 2f ảnh thật ngược chiều nhỏ hơn vật 3 f < d < 2f ảnh thật ngược chiều lớn hơn vật 4 d < f ảnh ảo cùng chiều lớn hơn vật 5 d = 2f ảnh thật ngược chiều bằng vật Ho¹t ®éng 2: Dưng ¶nh cña mét vËt t¹o bëi thÊu kÝnh héi tô Ho¹t ®éng c¸ nh©n kÕt hîp víi ho¹t II- C¸ch dưng ¶nh: ®éng nhãm. 1. Dựng ¶nh cña mét ®iÓm s¸ng S Yªu cÇu häc sinh nh¾c l¹i c¸ch dựng 3 t¹o bëi thÊu kÝnh héi tô: tia ®Æc biÖt tíi thÊu kÝnh héi tô C4: Dïng 2 trong 3 tia ®ã ®Ó tr¶ lêi C4. 2. Dựng ảnh của một vật sáng AB -Yªu cÇu häc sinh lªn b¶ng lµm, nh÷ng tạo bởi thấu kính hội tụ. häc sinh kh¸c lµm viÖc c¸ nh©n. C5: Gäi häc sinh lªn nhËn xÐt bµi lµm cña III. Vận dụng. b¹n. C6: GV nhËn xÐt đưa ra ®¸p ¸n ®óng. C7: 4. Củng cố. (3’) - Củng cố lại đặc điểm của ảnh tạo bởi thấu kính hội tụ. - Cách dựng ảnh của một điểm, một vật sáng qua thấu kính hội tụ. 5. Hướng dẫn về nhà - Học bài làm bài tập trong sách bài tập.
File đính kèm:
giao_an_vat_li_9_tuan_14_nam_hoc_2023_2024.pdf
