Giáo án Toán 8 (Kết nối tri thức) - Tiết 1+2, Bài 18: Thu thập và phân loại dữ liệu - Năm học 2023-2024 - Dương Thị Phượng

 Gv: Dương Thị Phượng – THCS Quang Minh – HH - BG 
Ngày soạn: 11/10/2023 
 CHƯƠNG V: DỮ LIỆU VÀ BIỂU ĐỒ 
 Tiết 1+2. BÀI 18: THU THẬP VÀ PHÂN LOẠI DỮ LIỆU 
 Thời gian thực hiện: 02 tiết 
I. MỤC TIÊU: 
1. Kiến thức 
- Ôn tập lại các phương pháp thu thập dữ liệu đã học 
- Phân loại dữ liệu 
2. Năng lực 
2.1. Năng lực chung 
- Năng lực tự chủ và tự học: tìm kiếm thông tin, đọc sách giáo khoa, quan sát tranh ảnh 
để tìm hiểu về các phương pháp thu thập dữ liệu đã học, phân loại dữ liệu. 
- Năng lực giao tiếp và hợp tác: thảo luận nhóm để tìm ra cách thu thập dữ liệu phù hợp. 
- Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: GQVĐ trong thực hiện các vấn đề nảy sinh 
khi thu thập và phân loại dữ liệu. 
2.2. Năng lực đặc thù 
- Năng lực tư duy và lập luận toán học: Thực hiện được việc lập luận hợp lí khi giải 
quyết bài toán thu thập dữ liệu. 
- Năng lực giải quyết vấn đề toán học: Vận dụng được các kiến thức về thu thập và xử 
lí dữ liệu để làm bài tập thu thập và phân loại dữ liệu. 
- Năng lực giao tiếp toán học: Trình bày, diễn đạt, nêu câu hỏi, thảo luận, tranh luận 
các nội dung, ý tưởng, giải pháp để giải các bài tập về thu thập và phân loại dữ liệu. 
3. Phẩm chất 
Bồi dưỡng hứng thú học tập, ý thức làm việc nhóm, ý thức tìm tòi, khám phá, sáng tạo 
cho học sinh qua các bài tập tự luận . 
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU 
1 – Chuẩn bị của GV: 
Bài giảng, giáo án, Máy chiếu. 
2 – Chuẩn bị của HS: 
+) SGK; đồ dùng học tập. 
+) Ôn lại các phương pháp thu thập dữ liệu và phân loại dữ liệu đã học trong chương 
trình lớp 7. 
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC 
 TIẾT 1 
1. Hoạt động 1: Mở đầu 
a) Mục tiêu: 
Gợi động cơ đưa ra một số tình huống dẫn đến khái niệm kết quả có thể của hành động, 
thực nghiệm. 
b) Nội dung 
Tổ chức cho HS tìm hiểu Video về tỉ lệ thua khi chơi lô đề 
 xem và trả lời câu hỏi: 
Video thống kê về vấn đề gì? Qua video em có nhận xét gì về kết quả của hiện tượng lô 
đề? 
c) Sản phẩm Gv: Dương Thị Phượng – THCS Quang Minh – HH - BG 
Mục đích của trực quan hóa dữ liệu là có cái nhìn sâu sắc về dữ liệu, không phải để có 
một bức tranh. 
d) Tổ chức thực hiện: 
 Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung 
 * Giao nhiệm vụ Mục đích của trực quan hóa dữ 
 - GV tổ chức cho học sinh theo dõi video phần mở liệu là có cái nhìn sâu sắc về dữ 
 bài liệu, không phải để có một bức 
 *Thực hiện nhiệm vụ tranh. 
 - HS theo dõi video phần mở bài 
 - GV tổ chức thảo luận. 
 - Video thống kê về vấn đề gì? Qua video em có 
 nhận xét gì về kết quả của hiện tượng lô đề? 
 * Đánh giá kết quả 
 - GV, HS đánh giá, 
 - GV tổng hợp, chốt vấn đề: Mục đích của trực quan 
 hóa dữ liệu là có cái nhìn sâu sắc về dữ liệu, không 
 phải để có một bức tranh 
2. Hoạt động 2. Hình thành kiến thức mới 
2.1. Thu thập dữ liệu 
a) Mục tiêu 
- Ôn tập và hệ thống lại các phương pháp thu thập dữ liệu đã được học. 
b) Nội dung 
- Tổ chức cho HS tìm hiểu, phân tích, tổng hợp kiến thức thông qua các HĐ1 (SGK-
trang 90) 
c) Sản phẩm 
Có 2 cách thu thập dữ liệu: 
Cách 1: Thu thập dữ liệu trực tiếp là việc thu thập dữ liệu thông qua quan sát, làm thí 
nghiệm, lập bảng hỏi, phỏng vấn, ... 
Cách 2: Thu thập dữ liệu gián tiếp là việc thu thập dữ liệu từ những nguồn có sẵn như 
sách phải báo phẩi mạng internet, ... 
Để có thể đưa ra các kết quả hợp lý, dữ liệu thu thập được phải đảm bảo tính đại diện 
cho toàn bộ đối tượng đang được quan tâm. 
d) Tổ chức thực hiện 
 Hoạt động của giáo viên Nội dung 
 * Giao nhiệm vụ Có 2 cách thu thập dữ liệu: 
 - GV tổ chức HS (HĐ nhóm) thực hiện Cách 1: Thu thập dữ liệu trực tiếp là việc 
 nhiệm vụ HĐ1, (SGK-trang 90) và ghi kết thu thập dữ liệu thông qua quan sát, làm 
 quả thực hiện vào vở. thí nghiệm, lập bảng hỏi, phỏng vấn, ... 
 *Thực hiện nhiệm vụ Cách 2: Thu thập dữ liệu gián tiếp là việc 
 - GV tổ chức thảo luận các yêu cầu của thu thập dữ liệu từ những nguồn có sẵn 
 HĐ1 (SGK-trang 90) như sách phải báo phẩi mạng internet, ... 
 - Hướng dẫn hỗ trợ: có những cách nào để 
 thu thập dữ liệu? Theo em thu thập dữ liệu 
 thông qua quan sát, làm thí nghiệm, lập Gv: Dương Thị Phượng – THCS Quang Minh – HH - BG 
 bảng hỏi, phỏng vấn là thu thập trực tiếp 
 hay gián tiếp? Thu thập dữ liệu từ những 
 nguồn có sẵn như sách phải báo phẩi mạng 
 internet là thu thập trực tiếp hay gián tiếp? 
 * Báo cáo, thảo luận 
 - GV chọn đại diện 2 nhóm HS lên trình 
 bày kết quả (chọn nhóm làm tốt và chưa 
 tốt). 
 - Cả lớp quan sát và nhận xét. 
 *Đánh giá kết quả 
 - GV kết luận về các cách thu thập dữ liệu. 
 - Giáo viên nhấn mạnh để có thể đưa ra 
 các kết luận hợp lý, dữ liệu thu thập được 
 phải đảm bảo tính đại diện cho toàn bộ đối 
 tượng đang được quan tâm. 
 * GV giao nhiệm vụ học tập Ví dụ 1 
 - GV tổ chức HS thực hiện cá nhân tìm a) để thu thập dữ liệu về xếp hạng FIFA 
 hiểu tình huống Ví dụ 1. của bóng đá nam Việt Nam trong thời 
 * HS thực hiện nhiệm vụ gian gần đây, cách tốt nhất là vào website 
 - HS thảo luận theo nhóm, thống nhất ý của liên đoàn bóng đá thế giới (FIFA) tại 
 kiến. địa chỉ fifa.com/ fifa -world-ranking/vie 
 - Cá nhân làm bài tập vào vở. để thu thập. Đây là phương pháp thu thập 
 *Báo cáo, thảo luận dữ liệu gián tiếp. 
 - Gv tổ chức HS báo cáo nhiệm vụ b) để có số liệu về sự phát triển chiều cao 
 - Đại diện HS báo cáo của một giống cây mới theo thời gian, ta 
 * Kết luận, nhận định trồng cây và định kỳ đo chiều cao, ghi lại 
 - GV khẳng định kết quả đúng, đánh giá kết quả. Đây là phương pháp thu thập dữ 
 mức độ hoàn thành của HS. liệu trực tiếp. 
HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ: 
- Làm “Luyện tập 1) 
 - Đọc trước phần 2 
 TIẾT 2 
2.2. Phân loại dữ liệu 
a) Mục tiêu 
- Giúp học sinh hiểu được rằng có đại lượng (như chiều cao) có thể nhận giá trị bất kỳ 
trong một khoảng nào đó trong khi có đại lượng (như số môn thể thao học sinh biết 
chơi) chỉ nhận một số giá trị. 
- Giúp học sinh hiểu được thế nào là số liệu rời rạc, số liệu liên tục và các trường hợp 
hay gặp của hai loại số liệu này. 
b) Nội dung 
- Tổ chức cho HS tìm hiểu, phân tích, tổng hợp kiến thức thông qua các HĐ2 (SGK-
trang 91) 
c) Sản phẩm 
Dữ liệu được phân loại theo sơ đồ sau: Gv: Dương Thị Phượng – THCS Quang Minh – HH - BG 
 Dữ liệu
 Dữ liệu là số ( số liệu ) Dữ liệu không là số
 Dữ liệu không là số, Dữ liệu không là số,
 Số liệu rời rạc Số liệu liên tục không thể sắp thứ tự có thể sắp thứ tự
- Số liệu có thể nhận giá trị tùy ý trong một khoảng nào đó được gọi là số liệu liên tục. 
- Số liệu không phải là số liệu liên tục được gọi là số liệu rời rạc. 
*Chú ý: 
- Dạng hay gặp của số liệu liên tục là số liệu thu được từ các phép đo như chiều cao, cân 
nặng, nhiệt độ, ... 
- Dạng hay gặp của số liệu rời rạc là số liệu đếm số phần tử của một tập nào đó, chẳng 
hạn số học sinh trong lớp học, số sản phẩm một công nhân làm được trong ngày, ... 
d) Tổ chức thực hiện 
 Hoạt động của giáo viên Nội dung 
 * Giao nhiệm vụ 2. Phân loại dữ liệu 
 - GV tổ chức HS (HĐ nhóm) thực hiện - Số liệu có thể nhận giá trị tùy ý trong 
 nhiệm vụ HĐ2, (SGK-trang 90) và ghi kết một khoảng nào đó được gọi là số liệu 
 quả thực hiện vào vở. liên tục. 
 *Thực hiện nhiệm vụ - Số liệu không phải là số liệu liên tục 
 - GV tổ chức thảo luận các yêu cầu của được gọi là số liệu rời rạc. 
 HĐ2 (SGK-trang 90) 
 - Hướng dẫn hỗ trợ: 
 + Hai dãy dữ liệu có phải là số liệu không? 
 + Đo chiều cao (ký hiệu là h) một học sinh 
 khác và hỏi về số môn thể thao (ký hiệu n) 
 mà bạn đó đi chơi ghi lại số liệu. 
 + Số liệu chiều cao của bạn bên cạnh nằm 
 trong khoảng nào? 
 + Số môn thể thao mà bạn bên cạnh chơi 
 được là mấy? 
 * Báo cáo, thảo luận 
 - GV chọn đại diện 2 nhóm HS lên trình 
 bày kết quả (chọn nhóm làm tốt và chưa 
 tốt). 
 - Cả lớp quan sát và nhận xét *Đánh giá 
 kết quả 
 - GV kết luận về cách xác định dữ liệu liên 
 tục và dữ liệu rời rạc. 
 - GV chốt lại sơ đồ phân loại dữ liệu. 
 * GV giao nhiệm vụ học tập Ví dụ 2 
 - GV tổ chức HS thực hiện cá nhân tìm hiểu a) Dữ liệu thu được là số liệu rời rạc. Giá 
 tình huống Ví dụ 2. trị 52 không hợp lý 
 * HS thực hiện nhiệm vụ b) Dữ liệu thu được là số liệu liên tục. Gv: Dương Thị Phượng – THCS Quang Minh – HH - BG 
 - HS thảo luận theo nhóm, thống nhất ý 
 kiến. 
 - Cá nhân làm bài tập vào vở. 
 *Báo cáo, thảo luận 
 - Gv tổ chức HS báo cáo nhiệm vụ 
 - Đại diện HS báo cáo 
 * Kết luận, nhận định 
 - GV khẳng định kết quả đúng, đánh giá 
 mức độ hoàn thành của HS. 
3. Hoạt động 3. Luyện tập 
a) Mục tiêu 
- Học sinh luyện tập xác định phương pháp thu thập dữ liệu 
- Học sinh tự thực hiện việc phân loại dữ liệu, nhận ra được giá trị không hợp lý. 
b) Nội dung 
- Tổ chức cho HS làm các bài tập Luyện tập 1, 2 và các bài tập Luyện tập 5.1, 5.2, 5.3 
(SGK – 92) 
c) Sản phẩm 
Luyện tập 1,2 
Bài 5.1: 
a) Số liệu liên tục 
b) Dữ liệu không phải là số, không thể sắp theo thứ tự 
c) Số liệu rời rạc. 
Bài 5.2: a-C; b-B; c-D; d-A. 
Bài 5.3: Đây là câu hỏi mà học sinh có thể đưa ra các phương án khác nhau 
d) Tổ chức thực hiện: 
 Hoạt động của giáo viên Nội dung 
 * GV giao nhiệm vụ học tập Luyện tập 1: 
 - GV yêu cầu học sinh hoạt động nhóm 2 làm a) Nam đã thu thập dữ liệu bằng 
 luyện tập 1,2 – HS thực hiện thu thập dữ liệu phương pháp thu thập gián tiếp phải từ 
 trong nhóm 6-8 hoàn thành Luyện tập 1 website của Tổng cục Thống kê. 
 * HS thực hiện nhiệm vụ b) Thầy giáo đã thực hiện thu thập dữ 
 - Các nhóm HS thực hiện bài tập theo yêu liệu theo phương pháp thu thập trực 
 cầu. tiếp bằng cách làm thí nghiệm 
 - HS làm bài tập luyện tập 1,2 vào vở. 
 * Báo cáo, thảo luận Luyện tập 2: 
 - GV chọn đại diện 2 nhóm HS lên trình bày a) Số liệu liên tục 
 kết quả (chọn nhóm làm tốt và chưa tốt). b) Số liệu rời rạc 
 - Cả lớp quan sát và nhận xét. giá trị không hợp lý trong dãy số liệu a) 
 * Kết luận, nhận định là 145 
 - GV khẳng định kết quả đúng, đánh giá mức 
 độ hoàn thành của HS. 
 * GV giao nhiệm vụ học tập 1 Bài 5.1: 
 - GV tổ chức cho học sinh HĐ nhóm cặp làm a) Số liệu liên tục 
 làm Bài tập 5.1, 5.2, 5.3 (SGK – 92) b) Dữ liệu không phải là số, không thể 
 * HS thực hiện nhiệm vụ 1 sắp theo thứ tự 
 c) Số liệu rời rạc. Gv: Dương Thị Phượng – THCS Quang Minh – HH - BG 
 - Các nhóm HS thực hiện bài tập theo yêu Bài 5.2: a-C; b-B; c-D; d-A. 
 cầu. Bài 5.3: Đây là câu hỏi mà học sinh có 
 * Báo cáo, thảo luận thể đưa ra các phương án khác nhau 
 - GV chọn đại diện 2 nhóm HS lên trình bày 
 kết quả (chọn nhóm làm tốt và chưa tốt). 
 - Cả lớp quan sát và nhận xét. 
 * Kết luận, nhận định 1 
 - GV khẳng định kết quả đúng, đánh giá mức 
 độ hoàn thành của HS. 
 - GV có thể hỏi thêm HS các kiến thức đã sử 
 dụng trong bài toán. 
4. Hoạt động 4. Vận dụng 
a) Mục tiêu: 
- Giúp học sinh vận dụng được kiến thức và rèn luyện kỹ năng liên quan đến phương 
pháp thu thập dữ liệu vào thực tế cuộc sống. 
b) Nội dung 
- Tổ chức cho HS làm Vận dụng ( SGK – 92). 
c) Sản phẩm 
Vận dụng ( SGK – 92). 
d) Tổ chức thực hiện: 
 Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung 
 * GV giao nhiệm vụ học tập Vận dụng: 
 - GV tổ chức cho học sinh HĐ nhóm cặp Có thể phỏng vấn hoặc lập bảng hỏi. Dữ 
 làm làm bài tập tình huống Vận dụng liệu thu được là số liệu liên tục. 
 * HS thực hiện nhiệm vụ 
 - HS thảo luận theo nhóm, thống nhất ý 
 kiến. 
 - Cá nhân làm bài tập vào vở. 
 * Báo cáo, thảo luận 
 - GV chọn đại diện 2 nhóm HS lên trình bày 
 kết quả (chọn nhóm làm tốt và chưa tốt). 
 - Cả lớp quan sát và nhận xét. 
 * Kết luận, nhận định 
 - GV khẳng định kết quả đúng, đánh giá 
 mức độ hoàn thành của HS và chính xác hoá 
 kiến thức: 
 Dãy dữ liệu trong tình huống không phải là 
 dãy số liệu. 
* Nhiệm vụ học tập ở nhà 
Giáo viên giao nhiệm vụ: 
a) Nhiệm vụ bắt buộc: 
- Biết các phương pháp thu thập dữ liệu đã học và phân loại dữ liệu 
- Làm lại bài tập 5.3 SGK/92. 
- Tìm hiểu nội dung bài mới: Bài 19. Biểu diễn dữ liệu bằng bảng và biểu đồ. Gv: Dương Thị Phượng – THCS Quang Minh – HH - BG 
b) Nhiệm vụ khuyến khích: 
Bài tập: Nêu phương án thu thập dữ liệu trực tiếp và gián tiếp để thu thập dữ liệu thống 
kê cho các bài tập về nhà.