Giáo án Ngữ văn 9 - Tuần 20, Tiết 83-87
Bạn đang xem trước 20 trang mẫu tài liệu Giáo án Ngữ văn 9 - Tuần 20, Tiết 83-87, để tải tài liệu gốc về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
Ngày soạn : Ngày dạy : 9A: 9B: Tiết 83: MÙA XUÂN NHO NHỎ (Tiếp) - Thanh Hải I. MỤC TIÊU BÀI HỌC 1. Kiến thức: - Vẻ đẹp của mùa xuân thiên nhiên và mùa xuân đất nước. - Lẽ sống cao đẹp của một con người chân chính. 2. Năng lực: - Năng lực chung: năng lực giải quyết vấn đề, năng lực tự quản bản thân - Năng lực chuyên biệt: + Đọc hiểu một văn bản thơ trữ tình hiện đại: thể loại, hình ảnh thơ đặc sắc, giá trị nội dung và nghệ thuật + Đọc mở rộng văn bản trữ tình hiện đại + Viết: Trình bày những suy nghĩ cảm nhận về một hình ảnh thơ, một khổ thơ, một văn bản thơ. 3. Phẩm chất: -Yêu thiên nhiên, đất nước, tự ý thức góp một phần công sức nhỏ bé của bản thân bằng những việc làm thiết thực để cống hiến cho quê hương, đất nước. II. CHUẨN BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU: 1.Giáo viên: - Kế hoạch bài học - Học liệu: Đồ dùng dạy học, phiếu học tập, bài tập ra kỳ trước (nếu có) 2.Học sinh: - Nội dung kiến thức học sinh chuẩn bị trước ở nhà. III. TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC: A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG a. Mục tiêu: - Tạo tâm thế hứng thú cho HS. - Kích thích HS tìm hiểu về mùa xuân, cảm xúc của người nghệ sĩ về mùa xuân. HĐ cá nhân, HĐ cả lớp. b) Nội dung: HS quan sát SGK để tìm hiểu nội dung kiến thức theo yêu cầu của GV c) Sản phẩm - HS trả lời miệng d) Tổ chức thực hiện: - Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: Cho Hs nghe bài hát “Một mùa xuân nho nhỏ” và yêu cầu HS trình bày ngắn gọn cảm nhận của bản thân. - Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: - Học sinh nghe, cảm nhận - Giáo viên: Quan sát hướng dẫn - Dự kiến sản phẩm: - Bước 3: Báo cáo, thảo luận: - Bước 4: Kết luận, nhận định: - Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá - Giáo viên nhận xét, đánh giá: B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS NỘI DUNG CẦN ĐẠT ND2: II. TÌM HIỂU VĂN BẢN a. Mục tiêu: Cảm nhận được cảm 1. Cảm xúc trước mùa xuân thiên xúc trước mùa xuân đất nước, mùa nhiên, đất trời xuân cách mạng. 2. Cảm xúc trước mùa xuân của đất b. Nội dung: HS quan sát SGK để nước, Cách mạng tìm hiểu nội dung kiến thức theo yêu - Hình ảnh: cầu của GV. + Người cầm súng c. Sản phẩm: Phiếu hoạt động của +Người ra đồng cặp đôi =>2 nhiệm vụ chính: bảo vệ và xây dựng d. Tổ chức thực hiện: đất nước - Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: + Lộc: có 2 tầng nghĩa GV giới thiệu, yêu cầu HS trả lời Nghĩa đen:Cành non, lá mới, cành câu hỏi: lá ngụy trang trên lưng người * Chuyển giao nhiệm vụ: HĐ cặp chiến sĩ, là mạ non theo chân đôi người nông dân ra đồng ruộng a. Hình ảnh mùa xuân đất nước Nghĩa ẩn dụ: Niềm tin, sức sống, được gợi lên qua hình ảnh thơ nào? sự trẻ trung vươn lên quyết giành Em có nhận xét gì về hình ảnh ấy? chiến thắng, giành lấy những kết b. Xác định biện pháp nghệ thuật quả tốt đẹp, đem sự bình yên đến độc đáo trong đoạn thơ và nêu tác mọi nhà; Tượng trưng cho sự ấm dụng của biện pháp nghệ thuật ấy? no, bội thu của công việc sản xuất. c. Qua những hình ảnh, nghệ thuật - Điệp ngữ: Tất cả như: nhấn mạnh đây đó em cảm cảm nhận được gì về tâm là nhiệm vụ chung của mỗi người trạng cảm xúc của nhà thơ? -Từ láy hối hả, xôn xao; nhịp thơ rộn rã- - Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: > Khí thể tưng bừng, nhộn nhịp của đất - Học sinh: Đọc yêu cầu, hoạt động nước vào xuân. cá nhân, hoạt động cặp đôi - Nhân hóa: Đất nước ...vất vả, gian lao: - Giáo viên: Quan sát trợ giúp HS Hình ảnh đất nước trở nên gần gũi, mang - Bước 3: Báo cáo, thảo luận: vóc dáng người mẹ, người chị tần tảo, HS lên bảng trình bày kết quả thảo cần cù. Từ ngữ giản dị còn tái hiện được luận của nhóm. cuộc hành trình lịch sử của dân tộc ta khi (Trình trên bảng phụ) chiến tranh cũng như thiên tai “sáng - Bước 4: Kết luận, nhận định: HS chống bão going chiều ngăn nắng lửa”, nhóm khác phản biện, nhận xét, bổ đói nghèo không buông. sung - So sánh: Đất nước như vì sao : Hình - Giáo viên nhận xét, đánh giá kết ảnh đất nước hiện lên thật gần gũi, bình quả thảo luận của các nhóm dị,khiêm nhường nhưng cũng rất tráng ->Giáo viên chốt kiến thức và ghi lệ, một vì sao lấp lánh không chói lọi bảng nhưng bền vững, trường tồn... - Vì sao cứ đi lên phía trước: Từ “cứ” khẳng định quy luật tất yếu của dân tộc Việt Nam: Tuy nhỏ bé nhưng chưa bao giờ chịu lùi bước, khuất phục => qua đó ta thấy niềm tin của tác giả vào sức sống của dân tộc, vào sự phát triển không ngừng của đất nước. => Khổ thơ thể hiện tình cảm tự hào, mến yêu cuộc sống và đất nước 3. Tâm niệm của nhà thơ - Từ cảm xúc trước thiên nhiên, đất ND3: nước, mạch thơ chuyển 1 cách tự nhiên a. Mục tiêu: Cảm nhân được khát sang bày tỏ suy ngẫm và tâm niệm của vọng đẹp đẽ của nhà thơ muốn dâng nhà thơ trước mùa xuân của đất nước. hiến cho cuộc đời. - Ước: Ta làm con chim hót b. Nội dung: HS quan sát SGK để Ta làm một cành hoa tìm hiểu nội dung kiến thức theo yêu Ta nhập vào hòa ca cầu của GV. Một nốt trầm xao xuyến c. Sản phẩm : Phiếu hoạt động của => Ước nguyện chân thành,giản dị, tha nhóm theo tổ thiết, muốn được cống hiến phần nhỏ bé d) Tổ chức thực hiện: nhưng có ích cho cuộc đời, muốn được - Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: hoà nhập vào cuộc sống của đất nước. GV giới thiệu, yêu cầu HS trả lời - Đại từ: “tôi”-> “ta”: “Ta” ở đây là câu hỏi: nhà thơ và cũng chính là tất cả mọi a. Trước vẻ đẹp của mùa xuân đất người. nước mùa xuân cách mạng nhà thơ - Hình ảnh mùa xuân nho nhỏ: ẩn dụ cho đã bộc lộ nguyện ước gì? lý tưởng, lẽ sống đẹp. Đó là sáng tạo bất b. Chỉ ra nghệ thuật độc đáo mà nhà ngờ, độc đáo, tự nhiên, bởi mùa xuân thơ sử dụng trong đoạn thơ? Nêu vốn là khái niệm chỉ thời gian, nhưng ở tác dụng? đây lại có khối, có hình nho nhỏ, xinh ? Nêu nhận xét của em về điều tâm xắn. “Lặng lẽ dâng” thể hiện ước vọng niệm của nhà thơ? tha thiết được dâng hiến, cho đi mà GV phát phiếu HT cho HS không hề đòi hỏi được đáp lại, đó là hành - Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: động âm thầm, tự nguyện, không ồn ào, - Học sinh: Đọc yêu cầu, hoạt động không cần mọi người ghi nhận. cá nhân, nhóm theo tổ -> thảo - Điệp ngữ “ta làm” + “dù là”: luận khẳng định khát vọng dâng hiến miệt - Giáo viên: Quan sát trợ giúp HS mài, không mệt mỏi của tác giả. Đặt - Bước 3: Báo cáo, thảo luận: trong hoàn cảnh riêng của Thanh Hải, HS lên bảng trình bày kết quả thảo chúng ta lại càng thêm cảm động trước luận của nhóm mình. khát vọng của nhà thơ. (Trình trên bảng phụ) => Ước nguyên cống hiến, hòa - Bước 4: Kết luận, nhận định: nhập của nhà thơ: Muốn được cống hiến HS nhóm khác phản biện, nhận xét, phần nhỏ bé, tốt đẹp, hữu ích cho cuộc bổ sung đời cho đất nước. Nguyện ước của nhà - Giáo viên nhận xét, đánh giá kết thơ thật đáng trân trọng bởi diễn ra bền quả thảo luận của các nhóm bỉ, cống hiến trọn đời ->Giáo viên chốt kiến thức và ghi bảng GV bình C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP a. Mục tiêu: Vận dụng hiểu biết về văn bản để làm bài b. Nội dung: Cho HS hoàn thành các bài tập bài tập và trả lời câu hỏi GV c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS d) Tổ chức thực hiện: - Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: Trình bày ngắn gọn những suy ngẫm và tâm niệm của nhà thơ trước đất nước, cuộc đời. - Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: - Học sinh: thực hiện cá nhân - Giáo viên: theo dõi, hướng dẫn - Dự kiến sản phẩm - Bước 3: Báo cáo, thảo luận: HS trình bày - Bước 4: Kết luận, nhận định: - Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá - Giáo viên nhận xét, đánh giá ->Giáo viên chốt kiến thức D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG 1. Mục đích: HS biết vận dụng kiến thức đã học áp dụng vào cuộc sống thực tiễn. b) Nội dung : HS sử dụng SGK và vận dụng kiến thức đã học để trả lời câu hỏi. c) Sản phẩm : Câu trả lời của HS d) Tổ chức thực hiện: - Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: Em biết bài thơ nào cũng thể hiện khát vọng được hòa nhập, được cống hiến cho đất nước? - Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ + Đọc yêu cầu. - Bước 3: Báo cáo, thảo luận: + Suy nghĩ trả lời. + 2 HS trả lời. - Bước 4: Kết luận, nhận định: - GV nhận xét câu trả lời của HS. * HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ - Bài cũ: + Học bài, nắm vững nội dung cơ bản của bài học. + Hoàn thiện các bài tập -Bài mới: Chuẩn bị nội dung tiếp theo: “Mùa xuân nho nhỏ” (tiếp) – Lời ngợi ca quê hương, đất nước của nhà thơ. IV. RÚT KINH NGHIỆM Ngày soạn : Ngày dạy : 9A: 9B: Tiết 84: MÙA XUÂN NHO NHỎ (Tiếp) - Thanh Hải I. MỤC TIÊU BÀI HỌC 1. Kiến thức: - Vẻ đẹp của mùa xuân thiên nhiên và mùa xuân đất nước. - Lẽ sống cao đẹp của một con người chân chính. 2. Năng lực: - Năng lực chung: năng lực giải quyết vấn đề, năng lực tự quản bản thân - Năng lực chuyên biệt: +Đọc hiểu một văn bản thơ trữ tình hiện đại: thể loại, hình ảnh thơ đặc sắc, giá trị nội dung và nghệ thuật +Đọc mở rộng văn bản trữ tình hiện đại + Viết: Trình bày những suy nghĩ cảm nhận về một hình ảnh thơ, một khổ thơ, một văn bản thơ. 3. Phẩm chất: -Yêu thiên nhiên, đất nước, tự ý thức góp một phần công sức nhỏ bé của bản thân bằng những việc làm thiết thực để cống hiến cho quê hương, đất nước. II. CHUẨN BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU: 1.Giáo viên: - Kế hoạch bài học - Học liệu: Đồ dùng dạy học, phiếu học tập, bài tập ra kỳ trước (nếu có) 2.Học sinh: - Nội dung kiến thức học sinh chuẩn bị trước ở nhà. III. TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC: A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG a. Mục tiêu: - Tạo tâm thế hứng thú cho HS. - Kích thích HS tìm hiểu về mùa xuân, cảm xúc của người nghệ sĩ về mùa xuân. HĐ cá nhân, HĐ cả lớp. b) Nội dung: HS quan sát SGK để tìm hiểu nội dung kiến thức theo yêu cầu của GV c) Sản phẩm - HS trả lời miệng d) Tổ chức thực hiện: - Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: Kể tên những bài thơ viết về mùa xuân mà em biết. Bài thơ em thích nhất? Vì sao? - Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: - Học sinh tìm hiểu, trả lời: - Giáo viên: Quan sát hướng dẫn - Dự kiến sản phẩm: - Bước 3: Báo cáo, thảo luận: Mùa xuân chín - Hàn Mặc Tử, Mùa xuân xanh- Nguyễn Bính Mùa xuân nho nhỏ của Thanh Hải... Mùa xuân luôn là đề tài bất tận của thi ca. Dưới con mắt của các thi sĩ, mùa xuân hiện lên có màu sắc có âm thanh sống động. Em thích nhất bài thơ MXNN bởi nó cho thấy vẻ đẹp mùa xuân cùng cảm xúc cuả con người - Bước 4: Kết luận, nhận định: - Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá - Giáo viên nhận xét, đánh giá: Mùa xuân luôn là nguồn cảm hứng, đề tài bất tận của thi ca. Dưới con mắt của các thi sĩ, mùa xuân hiện lên với những màu sắc, dáng vẻ khác nhau. Bức tranh mùa xuân trong bài thơ Mùa xuân nho nhỏ của Thanh Hải được hiện lên như thế nào, cảm xúc của thi sĩ ra sao bài học hôm nay sẽ giúp các em trả lời được câu hỏi ấy ... HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS NỘI DUNG CẦN ĐẠT II. TÌM HIỂU VĂN BẢN 4. Lời ngợi ca quê hương, ND4 đất nước a. Mục tiêu: Cảm nhân được khát vọng đẹp đẽ của * Âm hưởng của khúc dân nhà thơ muốn cất cao tiếng hát ngơi ca quê hương. ca xứ Huế: Làn điệu Nam b. Nội dung: HS quan sát SGK để tìm hiểu nội ai, Nam bình ngọt ngào sâu dung kiến thức theo yêu cầu của GV. lắng c. Sản phẩm: HS trình bày miệng => Niềm tin yêu, lòng tự d) Tổ chức thực hiện: hào, sự gắn bó sâu nặng của - Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: tác giả với quê hương, đất GV giới thiệu, yêu cầu HS trả lời câu hỏi: nước. ? Nhận xét về âm hưởng của đoạn thơ? Tình cảm * Đặt trong hoàn cảnh ra đời mà tác giả gửi gắm ở đây là gì? khi nhà thơ đang nằm trên ? Đặt bài thơ trong hoàn cảnh ra đời, em có suy giường bệnh và không lâu nghĩ gì về lí tưởng sống của tác giả? sau thì qua đời -> Lí tưởng - Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: sống cao đẹp của nhà thơ - Học sinh: nghe, hoạt động cá nhân suy nghĩ để của một con người trọn đời trả lời- đi theo cách mạng trọn đời - Giáo viên: Quan sát trợ giúp HS cống hiến... - Bước 3: Báo cáo, thảo luận: III. TỔNG KẾT HS lên trình bày suy nghĩ của m?nh. 1. Nghệ thuật : - Bước 4: Kết luận, nhận định: - Thể thơ năm chữ, làn điệu HS khác nhận xét, bổ sung dân ca miền Trung, âm - Giáo viên nhận xét, đánh giá kết hưởng nhẹ nhàng tha thiết. ->Giáo viên chốt kiến thức và ghi bảng - Hình ảnh thơ tự nhiên, NV5: giản dị. a. Mục tiêu: Giúp học sinh khái quát được những - Cấu tứ bài thơ chặt chẽ. nét đặc sắc về nghệ thuật và nội dung của văn bản. - Giọng điệu bài thơ thể hiện b.Nội dung: HS thực hiện yêu cầu của GV tâm trạng, cảm xúc của tác c. Sản phẩm: câu trả lời của HS giả. d) Tổ chức thực hiện: 2.Nội dung - Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: - Bài thơ thể hiện tâm niệm GV giới thiệu, yêu cầu HS trả lời câu hỏi: chân thành, tha thiết mà hết Nêu nội dung và nghệ thuật của bài thơ? sức khiêm tốn của nhà thơ - Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: muốn cống hiến trọn đời + Đọc yêu cầu. cho đất nước. + HS làm việc cá nhân. - Bài thơ là lời kêu gọi, thúc - GV nhận xét câu trả lời của HS. giục mọi thế hệ hãy sống - GVchốt trên bảng phụ bằng bản đồ tư duy đẹp, có ích cho cuộc đời, cho đất nước. C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP (5 PHÚT) a. Mục tiêu: Vận dụng hiểu biết về văn bản để làm bài b. Nội dung: Cho HS hoàn thành các bài tập bài tập và trả lời câu hỏi GV c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS d) Tổ chức thực hiện: - Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: Trong bài thơ, tác giả sử dụng nhiều biện pháp nghệ thuật đắc sắc. em ấn tượng với hình ảnh nào nhất? Hãy lựa chọn và phân tích. - Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: - Học sinh: thực hiện cá nhân - Giáo viên: theo dõi, hướng dẫn - Dự kiến sản phẩm - Bước 3: Báo cáo, thảo luận: HS lựa chọn và phân tích. - Bước 4: Kết luận, nhận định: - Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá - Giáo viên nhận xét, đánh giá ->Giáo viên chốt kiến thức D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG a) Mục đích: HS biết vận dụng kiến thức đã học áp dụng vào cuộc sống thực tiễn. b) Nội dung : HS sử dụng SGK và vận dụng kiến thức đã học để trả lời câu hỏi. c) Sản phẩm : Câu trả lời của HS d) Tổ chức thực hiện: - Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: GV giới thiệu, yêu cầu HS trả lời câu hỏi:? Sau khi học xong văn bản này em có suy nghĩ gì về lẽ sống của tuổi trẻ hiện nay? - Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ + Đọc yêu cầu. - Bước 3: Báo cáo, thảo luận: + Suy nghĩ trả lời. + 2 HS trả lời. - Bước 4: Kết luận, nhận định: - GV nhận xét câu trả lời của HS. - GV khái quát ( có thể chiếu clip, tranh ảnh thể hiện lẽ sống của con người VN, của tuổi trẻ VN hiện nay) -> nhắc nhở HS lí tưởng sống của bản thân * HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ - Bài cũ: + Học bài, nắm vững nội dung cơ bản của bài học. + Hoàn thiện các bài tập -Bài mới: Chuẩn bị bài tiếp theo: Viếng lăng Bác ( Đọc SGK, đọc tài liệu, tìm hiểu thông tin về tác giả, tác phẩm, đọc diễn cảm bài thơ, bố cục...) IV. RÚT KINH NGHIỆM . Ngày soạn : Ngày dạy : 9A: 9B: Tiết 85: VIẾNG LĂNG BÁC Viễn Phương I. MỤC TIÊU CẦN ĐẠT: 1.Kiến thức: - Những tình cảm thiêng liêng của tác giả, của một ngừoi con từ miền Nam ra viếng lăng Bác. Những đặc sắc về hình ảnh, tứ thơ, giọng điệu của bài thơ 2. Năng lực: - Năng lực chung: năng lực giải quyết vấn đề, năng lực tự quản bản thân - Năng lực chuyên biệt: + Đọc hiểu một văn bản thơ trữ tình: nhận biết đặc điểm về thể thơ, mach cảm xúc Có khả năng trình bày những suy nghĩ, cảm nhận về một hình ảnh thơ, khổ thơ, tác phẩm thơ. + Đọc mở rộng một văn bản trữ tình cùng đề tài. + Viết: cảm thụ và nhận ra những nét giống và khác trong việc khai thác hình ảnh thơ. 3. Phẩm chất -Biết ơn công lao của Chủ tịch Hồ Chí Minh, học tập theo gương Bác -Trân trọng những tình cảm nhân văn cao đẹp của con người. II. CHUẨN BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU: 1.Giáo viên: + Kế hoạch bài học + Học liệu: Đồ dùng dạy học, phiếu học tập, tranh ảnh về Bác, hình ảnh lăng Bác 2.Học sinh: + Nội dung kiến thức học sinh chuẩn bị trước ở nhà về tác giả, văn bản III. CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC: A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG a. Mục tiêu: : - Tạo tâm thế hứng thú cho HS. - Kích thích HS tìm hiểu Bác, về tình cảm của nhà thơ của mọi người Vn đối với Bác HĐ cá nhân, HĐ cả lớp. b. Nội dung: HS quan sát SGK để tìm hiểu nội dung kiến thức theo yêu cầu của GV. c. Sản phẩm: - HS trả lời miệng d) Tổ chức thực hiện: - Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: GV giới thiệu, yêu cầu HS trả lời câu hỏi: - GV cho HS nghe bài hát "Viếng lăng Bác" ? Bài hát này của ai, viết về ai? Em biết gì về bài hát này? ? Qua bài hát em có cảm nhận được gì về tình cảm người nhà thơ? - Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: - Học sinh tìm, hiểu trả lời: - Giáo viên: Quan sát hướng dẫn - Bước 3: Báo cáo, thảo luận: HS trình bày theo ý kiến của cá nhân + Bài hát của Hoàng Hiệp viết về Bác Hồ về tình cảm của nhân dân ta với lãnh tụ. + Bài hát được phổ nhạc từ bài thơ Viếng lăng Bác của Viễn Phương. + Bài hát đã thể hiện được tình cảm yêu mến tự hào, lòng biết ơn sâu sắc của nhà thơ đối với Bác... - Bước 4: Kết luận, nhận định: - Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá - Giáo viên nhận xét, đánh giá:. Bác Hồ vị lãnh tụ muôn vàn kính yêu của dân tộc VN luôn là nguồn cảm hứng, đề tài bất tận của thi ca. Mặc dù Người không còn nữa nhưng hình ảnh của Bác vẫn còn sống mãi trong trái tim của người dân đất Việt. Cho đến bây giờ người yêu nhạc vẫn nhớ mãi đến một bài hát dạt dào xúc động, càng nghe càng thấm thía, càng thương nhớ Bác Hồ khôn nguôi. Đó là bài hát "Viếng lăng Bác" của nhạc sĩ Hoàng Hiệp, phổ thơ của Viễn Phương. Bài hát đã diễn tả được tình cảm của đồng bào miền Nam ra Bắc viếng lăng Bác thông qua xúc cảm của nhà thơ VP. Tình cảm được thể hiện như thế nào cô trò mình sẽ cùng đi tìm hiểu qua bài học hôm nay B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS NỘI DUNG CẦN ĐẠT HOẠT ĐỘNG 1: TÌM HIỂU I. TÌM HIỂU CHUNG CHUNG 1. Tác giả: a. Mục tiêu: HS nắm được những nét - Tên thật là Phan Thanh Viễn (1928 chính về tác giả và văn bản. - 2005) b. Nội dung: HS đọcSGK để tìm hiểu - Quê An Giang. nội dung kiến thức theo yêu cầu của - Là một trong những cây bút có mặt GV. sớm nhất của lực lượng văn nghệ giải c. Sản phẩm: Phiếu học tập của cá phóng ở miền Nam thời kỳ chống Mĩ nhân cứu nước. d. Tổ chức thực hiện: - Ngôn ngữ thơ dung dị, cảm xúc sâu - Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: lắng thiết tha, đậm đà màu sắc Nam ? Giới thiệu vài nét về nhà thơ Viễn Bộ. Phương mà các em đã chuẩn bị? - Tác phẩm chính: “Mắt sáng học ? Bài thơ ra đời trong hoàn cảnh nào? trò”, ”Nhớ lời di chúc”, “Như mây - Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: mùa xuân”, - Học sinh lên trình bày 2. Văn bản - Giáo viên quan sát, lắng nghe a. Xuất xứ, thể loại: ? Nêu mạch cảm xúc của bài thơ? Bài - Viết 4/1976. Cuộc kháng chiến thơ có bố cục mấy phần? Nêu nội dung chống Mĩ mới thắng lợi. Lăng Chủ của từng phần tịch Hồ Chí Minh vừa khánh thành. - Bước 3: Báo cáo, thảo luận: HS lên - In trong tập “Như mây mùa xuân” trình bày - Thể thơ : 8 chữ. Học sinh khác nhận xét, bổ sung, đánh giá b. Đọc – chú thích – Bố cục - Bước 4: Kết luận, nhận định: * Đọc - Giáo viên nhận xét, đánh giá *Chú thích ->Giáo viên chốt kiến thức và ghi bảng * Bố cục: 4 phần - GV hướng dẫn HS đọc: Giọng trang - Cảm xúc trước không gian, cảnh vật nghiêm, tha thiết, chậm, sâu lắng. bên ngoài lăng (K1). - GV đọc mẫu khổ thơ đầu, gọi HS đọc - Cảm xúc trước cảnh đoàn người tiếp đến hết. vào lăng(K2). - Gọi một HS đọc lại toàn bài thơ. - Cảm xúc khi vào trong lăng(K3). - Cảm xúc trước khi ra về(K4). II. ĐỌC- HIỂU VĂN BẢN 1. Khổ thơ 1 - Tình cảm chân thành mà giản dị của đồng bào miền Nam muốn nhắn gửi, nhờ Viễn Phương nói hộ cùng Bác. - Câu thơ “con ở miền Nam ra thăm lăng Bác” chỉ gỏn gọn trong một lời thông báo nhưng lại gợi ra tâm trạng xúc động của một người từ chiến trường miền Nam sau HĐ 2. HƯỚNG DẪN HS TÌM HIỂU bao nhiêu năm mong mỏi bây giờ VĂN BẢN. mới được ra viếng Bác. a. Mục tiêu: HS nắm được tâm trạng - Cách dùng đại từ xưng hô xúc động của nhà thơ khi đứng trước “con” rất gần gũi, thân thiết, ấm áp cảnh vật bên ngoài lăng Bác. tình thân thương, diễn tả tâm trạng b) Nội dung: HS đọcSGK để tìm hiểu của người con ra thăm cha sau bao nội dung kiến thức theo yêu cầu của nhiêu năm mong mỏi. GV. - Cách nói giảm nói tránh : Từ c) Sản phẩm: Phiếu hoạt động của “thăm” thay cho từ viếng, giảm nhẹ nhóm nỗi đau thương mất mát, Bác Hồ còn d) Tổ chức thực hiện: sống mãi trong tâm hồn mỗi con - Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: người Việt Nam bây giờ mới được ra GV giới thiệu, yêu cầu HS trả lời câu viếng Bác. hỏi: - Hình ảnh hàng tre: vừa mang a. Tìm từ ngữ xưng hô trong đoạn thơ tính chất tượng trưng, giàu ý nghĩa trên? Cách xưng hô ấy đem lại hiệu quả liên tưởng sâu sắc, hàng tre là hình gì? ảnh thân thuộc của làng quê, đất b. Ra thăm lăng Bác vào thời điểm nào, nước Việt Nam, đã thành một biểu hình ảnh nào gây ấn tượng nhất với nhà tượng của dân tộc. Cây tre mang biểu thơ? Hình ảnh ấy có ý nghĩa như thế tượng của tâm hồn thanh cao, sức nào? sống bền bỉ, kiên cường của dân tộc - Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: (“Xanh xanh Việt Nam .bão táp - Học sinh: Đọc yêu cầu, hoạt động cá mưa xa đứng thẳng hàng”). nhân, nhóm theo bàn -> thảo luận - “Ôi” là từ cảm than, biểu thị - Giáo viên: Quan sát trợ giúp HS niềm xúc động tự hào trước hình ảnh - Bước 3: Báo cáo, thảo luận: hàng tre. HS lên bảng trình bày kết quả thảo luận 2. Khổ thơ 2 của nhóm. Khổ thơ thứ hai được tạo nên từ cặp (Trình trên bảng phụ), hoặc trên máy câu với những hình ảnh thực và ẩn dụ chiếu song đôi là hình ảnh thực: một mặt - Bước 4: Kết luận, nhận định: trời thiên nhiên rực rỡ, vĩnh hằng, HS nhóm khác phản biện, nhận xét, bổ ngày ngày đi qua trên lăng. Câu dưới sung là hình ảnh ẩn dụ - hình ảnh Bác Hồ. - Giáo viên nhận xét, đánh giá kết quả Mặt trời của thiên nhiên đem lại ánh thảo luận của các nhóm sáng và sự sống cho muôn loài, còn ->Giáo viên chốt kiến thức và ghi bảng mặt trời Bác Hồ đem lại ánh sáng soi đường chỉ lối cuộc sống ấm no, hạnh phúc cho dân tộc. Màu sắc “rất đỏ” làm cho câu thơ có hình ảnh đẹp, ấn NV2: tượng sâu xa hơn, nói lên tư tưởng a. Mục tiêu: Cảm nhận được cảm xúc cách mạng, lòng yêu nước nồng nàn của nhà thơ khi hòa cùng dòng người của Bác. vào lăng viếng Bác. Thông qua hình ảnh ẩn dụ trên, tác b) Nội dung: HS quan sát SGK để tìm giả vừa nói lên sự vĩ đại của Bác hiểu nội dung kiến thức theo yêu cầu Hồ(như mặt trời), vừa thể hiện được của GV. sự tôn kính của nhân dân, của nhà c) Sản phẩm: Phiếu hoạt động của thơ đối với Bác. nhóm - Hình ảnh “dòng người đi trong d) Tổ chức thực hiện: thương nhớ”:là hình ảnh thực, ngày - Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: ngày dòng người đi trong nỗi xúc GV giới thiệu, yêu cầu HS trả lời câu động, bồi hồi trong lòng tiếc thương hỏi: kính cẩn, trong lòng nặng trĩu nỗi a. Chỉ ra nghệ thuật độc đáo được sử nhớ thương. Nhịp thơ chậm, giọng dụng trong khổ thơ 2? Phân tích hiệu thơ trầm như bước chân của dòng quả của những biện pháp nghệ thuật đó người vào Lăng viếng Bác. trong việc thể hiện nội dung của đoạn Dòng người vào lăng viếng Bác kêt thơ? thành những tràng hoa không chỉ là b. Qua đó, em cảm cảm nhận được gì về hình ảnh tả thực, so sánh với những tâm trạng cảm xúc của nhà thơ? dòng nguời xếp thành hàng dài vào - Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: lăng Bác trong những tràng hoa vô - Học sinh: Đọc yêu cầu, hoạt động cá tận, mà còn là một ẩn dụ đẹp, sáng nhân, hoạt động nhóm theo kĩ thuật tạo của nhà thơ: cuộc đời của họ đã khăn phủ bàn nở hoa dưới ánh sáng của Bác. - Giáo viên: Phát phiếu học tập cho HS, Những bông hoa tươi thắm đó đang Quan sát trợ giúp HS đến dâng lên người những gì tốt đẹp - Bước 3: Báo cáo, thảo luận: HS lên nhất. bảng trình bày kết quả thảo luận của - Dâng “Bảy mươi chín mùa nhóm. xuân”: hình ảnh hoán dụ mang ý (Trình trên bảng phụ) nghĩa tượng trưng: con người bảy - Bước 4: Kết luận, nhận định: HS mươi chín mùa xuân ấy đã sống một nhóm khác phản biện, nhận xét, bổ sung cuộc đời đẹp như những mùa xuân và - Giáo viên nhận xét, đánh giá kết quả đã làm nên những mùa xuân cho đất thảo luận của các nhóm nước, cho con người. ->Giáo viên chốt kiến thức và ghi bảng C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP a. Mục tiêu: Vận dụng hiểu biết về văn bản để làm bài b. Nội dung: HS quan sát SGK để tìm hiểu nội dung kiến thức theo yêu cầu của GV. 3. Sản phẩm: Câu trả lời của HS d) Tổ chức thực hiện: - Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: GV giới thiệu, yêu cầu HS trả lời câu hỏi: * Trao đổi cặp đôi Viết đoạn văn khoảng 10 dòng trình bày cảm nhận về cảm xúc của tác giả trước khung cảnh, không gian trong khổ 1.Trong đó có sử dụng thành phần cảm thán. - Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: - Học sinh: thực hiện cá nhân, trao đổi với bạn - Giáo viên: theo dõi, hướng dẫn - Bước 3: Báo cáo, thảo luận: HS trình bày HS tự do trình bảy theo cảm nhận của cá nhân GV khuyến khích những cảm nhận có sáng tạo thể hiện những cảm nhận sâu sắc - Bước 4: Kết luận, nhận định: - Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá - Giáo viên nhận xét, đánh giá ->Giáo viên chốt kiến thức D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG 1. Mục đích: HS biết vận dụng kiến thức đã học áp dụng vào cuộc sống thực tiễn. 2. Nội dung: HS suy nghĩ, trình bày 3. Sản phẩm: Câu trả lời của HS 4. Tổ chức thực hiện: - Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: GV giới thiệu, yêu cầu HS trả lời câu hỏi: Kể tên những tác phẩm khác cùng đề tài. Em thích tác phẩm nào nhất? Vì sao? - Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: + Xác định yêu cầu. + Suy nghĩ trả lời. + 2 HS trả lời. - GV nhận xét câu trả lời của HS. * HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ - Bài cũ: + Học bài, nắm vững nội dung cơ bản của bài học. + Hoàn thiện các bài tập -Bài mới: Chuẩn bị bài tiếp theo: Viếng lăng Bác ( Đọc SGK, đọc tài liệu, tìm hiểu thông tin về tác giả, tác phẩm, đọc diễn cảm bài thơ, bố cục...) IV. RÚT KINH NGHIỆM Ngày soạn : Ngày dạy : 9A: 9B: Tiết 86: VIẾNG LĂNG BÁC (Tiếp) Viễn Phương I. MỤC TIÊU CẦN ĐẠT: 1/Kiến thức: - Những tình cảm thiêng liêng của tác giả, của một ngừoi con từ miền Nam ra viếng lăng Bác. Những đặc sắc về hình ảnh, tứ thơ, giọng điệu của bài thơ 3/ Năng lực: - Năng lực chung: năng lực giải quyết vấn đề, năng lực tự quản bản thân - Năng lực chuyên biệt: + Đọc hiểu một văn bản thơ trữ tình: nhận biết đặc điểm về thể thơ, mach cảm xúc Có khả năng trình bày những suy nghĩ, cảm nhận về một hình ảnh thơ, khổ thơ, tác phẩm thơ. + Đọc mở rộng một văn bản trữ tình cùng đề tài. + Viết: cảm thụ và nhận ra những nét giống và khác trong việc khai thác hình ảnh thơ. 2. Phẩm chất -Biết ơn công lao của Chủ tịch Hồ Chí Minh, học tập theo gương Bác -Trân trọng những tình cảm nhân văn cao đẹp của con người. II. CHUẨN BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU: 1.Giáo viên: - Kế hoạch bài học - Học liệu: Đồ dùng dạy học, phiếu học tập, bài tập ra kỳ trước (nếu có) 2.Học sinh: - Nội dung kiến thức học sinh chuẩn bị trước ở nhà về tác giả, văn bản III. CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC: A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG a. Mục tiêu: : - Tạo tâm thế hứng thú cho HS. - Kích thích HS tìm hiểu Bác, về tình cảm của nhà thơ của mọi người Việt Nam đối với Bác - HĐ cá nhân, HĐ cả lớp. b. Nội dung: HS quan sát SGK để tìm hiểu nội dung kiến thức theo yêu cầu của GV. c. Sản phẩm: - HS trả lời miệng d) Tổ chức thực hiện: GV dẫn dắt, giới thiệu: Nếu ở khổ thơ trước, nhà thơ Viễn Phương đã thể hiện tình cảm xúc động thiêng liêng của mình khi được vào lăng viếng Bác, thì đến những khổ cuối, mạch cảm xúc đã phát triển đến cao trào, không kìm nén được. Mặc dù tác giả không một lần xưng con nhưng khổ thơ vẫn diễn tả được tình cảm lưu luyến, chân thành của người con đến thăm Bác và sắp phải xa Bác. B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC HĐ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC NỘI DUNG CẦN ĐẠT SINH NV3. Khổ thơ 3 II. ĐỌC- HIỂU VĂN BẢN a. Mục tiêu: Cảm nhân cảm xúc của 3. Khổ thơ 3 nhà thơ khi vào trong lăng viếng Bác. Niềm biết ơn thành kính đã chuyển b) Nội dung: HS quan sát SGK để tìm sang niềm xúc động nghẹn ngào khi hiểu nội dung kiến thức theo yêu cầu tác giả nhìn thấy Bác. của GV. “Bác nằm trong lăng giấc ngủ bình c) Sản phẩm: Câu trả lời của HS yên Giữa một vầng trăng sang trong d) Tổ chức thực hiện: dịu hiền” - Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: Bác đang ngủ giấc ngủ bình yên, thanh GV giới thiệu, yêu cầu HS trả lời câu thản giữa vầng trăng sáng dịu hiền. hỏi: - Ánh sáng dịu nhẹ trong lăng gợi a, Hai câu thơ đầu K3 gợi cho em sự liên tưởng thật là thú vị: Ánh trăng những liên tưởng nào? Những liên (hình ảnh ẩn dụ) tưởng ấy được khơi gợi từ hình thức - Những vần thơ của Bác tràn đầy nghệ thuật nào? ánh trăng, trăng với Bác đã từng vào b. Chỉ ra nghệ thuật độc đáo mà nhà thơ Bác trong nhà lao, trên chiến trận, thơ sử dụng trong 2 câu thơ cuối? Nêu giờ đây đến để dỗ giấc ngủ ngàn thu tác dụng? cho người. * Thực hiện nhiệm vụ - Với hình ảnh vầng trăng, nhà - Học sinh: phân tích câu hỏi và dự thơ còn muốn tạo ra một hệ thống hình kiến trả lời ảnh vũ trụ để ví với Bác. Hình ảnh - Giáo viên: Quan sát trợ giúp HS “vầng trăng” dịu hiền lại gợi cho ta - Bước 3: Báo cáo, thảo luận: nghĩ đến tâm hồn cao đẹp, trong sáng - HS trình bày ý kiến của bản thân, HS của Bác. Người có lúc như mặt trời ấm khác nhận xét đánh giá, bổ sung áp, có lúc dịu hiền như ánh trăng rằm. - Bước 4: Kết luận, nhận định: Đó cũng là sự biểu hiện rực rỡ, vĩ đại, - Giáo viên nhận xét, đánh câu trả sao siêu của con người và sự nghiệp lờicủa HS của Bác. ->Giáo viên chốt kiến thức trên bảng - Tâm trạng xúc động của nhà thơ phụ; HS ghi vở được biểu hiện bằng một hình ảnh ẩn GV bình: Vào lăng viếng Bác đứng dụ sâu xa: “vẫn biết trời xanh là mãi trước di hài của Bác lí trí của nhà thơ mãi”. Bác ra đi nhưng hóa thân vào vẫn tự nhủ rằng Bác chưa mất Bác chỉ thiên nhiên đất trời của dân tộc, sống đi ngủ thôi nhưng từ trong sâu thẳm mãi trong sự nghiệp và tâm trí của trái tim của nhà thơ vẫn trào lên cảm nhân dân như bầu trời xanh vĩnh viễn xúc đau đớn xót xa đến thắt lòng vì sự trên cao(Tố Hữu đã từng viết “Bác thật Bác đã đi rồi. Nhói đau vốn được sống như trời đất của ta”). cảm nhận bằng xúc giác nhưng nhà thơ - Dù vẫn tin như thế nhưng không lại cảm nhận cảm giác đó bằng thính thể không đau xót vì sự ra đi của giác – một sự chuyển đổi thật tinh tế người. Nỗi đau xót đã được nhà thơ của VP. Phải là người có tình cảm sâu bộc lộ rất cụ thể, trực tiếp: “Mà sao sắc với Bác nhà thơ mới cảm nhận nghe nhói ở trong tim” Nỗi đau quặn được cảm xúc ấy. thắt tê tái trong đáy sâu tâm hồn như hàng nghìn mũi kim đâm vào trái tim thổn thức khi đứng trước thi thể của NV 4. Hướng dẫn hs tìm hiểu khổ Người. Đó là sự rung cảm chân thành cuối của nhà thơ. a) Mục đích: Cảm nhân được ước 4. Khổ thơ cuối nguyện đẹp đẽ, tấm lòng thủy chung Khổ thơ thứ tư diễn tả tâm trạng lưu son sắt của nhà thơ với Bác..... luyến của nhà thơ muốn được ở mãi b) Nội dung: HS quan sát SGK để tìm bên lăng Bác. hiểu nội dung kiến thức theo yêu cầu - Câu thơ: “Mai về miền Nam dâng của GV. trào nước mắt” như một lời giã biệt. c) Sản phẩm: HS trình bày miệng + Lời nói giản dị diễn tả tình cảm sâu d) Tổ chức thực hiện: lắng. - Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: + Lời “trào” diễn tả cảm xúc thật GV giới thiệu, yêu cầu HS trả lời câu mãnh liệt, luyến tiếc, bịn rịn, không hỏi: muốn xa nơi Bác nghỉ. Được gần Bác ? Chỉ ra nghệ thuật đặc sắc trong khổ dù chỉ trong giây phút nhưng không thơ cuối của bài thơ? Những nghệ bao giờ ta muốn xa. Bởi Người ấm áp thuật đó có tác dụng trong việc thể quá, rộng lớn quá. hiện tình cảm của tác giả? + Ước nguyện thành kính của Viễn ? Mở đầu bài thơ là hình ảnh hàng tre Phương cũng là mong ước chung của kết thúc bài thơ là cây tre, việc lặp lại những người hoặc chưa một lần nào cấu trúc ấy có tác dụng thế nào? được gặp Bác. - Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: + Muốn làm con chim hót -> âm thanh - Học sinh: nghe, hoạt động cá nhân của thiên nhiên, đẹp đẽ, trong lành. suy nghĩ để trả lời- + Muốn làm đóa hoa -> tỏa hương - Giáo viên: Quan sát trợ giúp HS thơm thanh cao nơi Bác yên nghỉ. - Bước 3: Báo cáo, thảo luận: Đại + Muốn làm cây tre trung hiếu giữ mãi diện nhóm lên báo cáo kết quả giấc ngủ bình yên cho Người. HS nhóm khác nhận xét, bổ sung. Điệp từ “muốn làm” biểu cảm trực
File đính kèm:
giao_an_ngu_van_9_tuan_20_tiet_83_87.pdf



