Giáo án Lịch sử 8 (Kết nối tri thức) - Bài 10: Sự hình thành chủ nghĩa đế quốc ở các nước Âu-Mỹ (Cuố thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX)

 CHƯƠNG 4: CHÂU ÂU VÀ NƯỚC MỸ TỪ CUỐI THẾ KỈ XVIII ĐẾN ĐẦU 
 THẾ KỈ XX 
 BÀI 10: SỰ HÌNH THÀNH CHỦ NGHĨA ĐẾ QUỐC Ở CÁC NƯỚC ÂU – MỸ 
 (CUỐI THẾ KỈ XIX ĐẦU THẾ KỈ XX) 
Tiết 1, PPCT: 20 
I. MỤC ĐÍCH, YÊU CẦU 
 Sau bài học này, giúp HS: 
1. Về kiến thức 
– Mô tả được những nét chính về quá trình hình thành của chủ nghĩa đế quốc. 
– Nhận biết được những chuyển biển lớn về kinh tế chính sách đối nội, đối ngoại của 
các đế quốc Anh, Pháp, Đức, Mỹ từ cuối thế kỉ XIX đến đầu thế kỉ XX. 
2. Về năng lực 
* Năng lực chung: 
- Giải quyết được những nhiệm vụ học tập một cách độc lập, theo nhóm và thể hiện sự 
sáng tạo. 
- Góp phần phát triển năng lực giao tiếp và hợp tác qua hoạt động nhóm và trao đổi 
công việc với giáo viên. 
*Năng lực riêng: 
- Khai thác và sử dụng thông tin của tư liệu dưới sự hướng dẫn của GV để nhận thức 
những nét chính về quá trình hình thành của chủ nghĩa do quốc những chuyển biến lớn 
về kinh tế chính sách đối ngoại của các đế quốc Anh, Pháp Đức, Mỹ từ cuối thế kỉ XIX 
đến đầu thế kỉ XX. 
- Từ kiến thức trong bài về nước Đức giai đoạn chuyển sang chủ nghĩa đế quốc. HS sưu 
tầm tư liệu về Obto Phon Bixmác (Otto von Bismarck) để hiểu một vấn đề thực tế: Tại 
sao Bixmác là nhân vật có nhiều tượng để tôn vinh nhất ngày nay ở Đức. 
.3. Về phẩm chất 
Nhân ái: Đồng cảm với đời sống người lao động tại các quốc gia công nghiệp trong thời 
đại chủ nghĩa đế quốc. 
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU 
1. Giáo viên. 
- Giáo án soạn theo định hướng phát triển năng lực, phiếu học tập dành cho HS. 
- Các kênh hình (phóng to). 
- Máy tính, máy chiếu (nếu có). 
2. Học sinh 
- SGK - Tranh ảnh, tư liệu sưu tầm liên quan đến bài học (nếu có) và dụng cụ học tập theo yêu 
cầu của GV. 
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC 
HOẠT ĐỘNG 1. KHỞI ĐỘNG 
a) Mục tiêu: Giúp HS 
- Kết nối kiến thức từ cuộc sống vào nội dung bài học. Giúp khơi gợi tính tò mò của HS, 
tạo tâm thế cho học sinh đi vào tìm hiểu bài mới. 
b) Nội dung: 
GV: Giao nhiệm vụ cho HS 
HS quan sát nghe bài hát, hoạt động cá nhân để trả lời câu hỏi của GV 
c) Sản phẩm: HS hoàn thành tìm hiểu kiến thức 
d) Tổ chức thực hiện: 
B1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV) 
GV cho HS xem 1 số hình ảnh và đặt câu hỏi 
? Đây là đất nước nào 
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập. 
- HS trả lời câu hỏi. 
- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động 
- GV mời đại diện HS trả lời câu hỏi. 
- GV mời HS khác nhận xét, bổ sung. 
B4: Kết luận, nhận định (GV) 
- Nhận xét câu trả lời của HS, chốt kiến thức, chuyển dẫn vào hoạt động hình thành kiến 
thức mới. 
- Viết tên bài, nêu mục tiêu chung của bài và dẫn vào HĐ tiếp theo. 
 Sau gần một thế kỉ phát triển mạnh mẽ ở giai đoạn tự do cạnh tranh, vào cuối thế kỉ 
 XIX - đầu thế kỉ XX, chủ nghĩa tư bản chuyển sang giai đoạn đế quốc chủ nghĩa. Em 
 hiểu thế nào về chủ nghĩa đế quốc? Hãy kể tên một số nước đế quốc và chia sẽ những 
 điều em biết về các nước đế quốc đó thông qua bài học hôm nay. 
HOẠT ĐỘNG 2. HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI 
1. Những nét chính về quá trình hình thành của chủ nghĩa đế quốc 
 a. Mục tiêu: Mô tả được những nét chính về quá trình hình thành của chủ nghĩa đế 
quốc. 
b. Nội dung: HS quan sát máy chiếu, sử dụng SGK để tìm hiểu nội dung kiến thức theo 
yêu cầu của GV. 
c. Sản phẩm: HS hoàn thành tìm hiểu kiến thức 
d. Tổ chức thực hiện 
 Hoạt động dạy – học Sản phẩm dự kiến 
B1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV) 1. Những nét chính về quá 
GV cho HS thảo luận thep cặp đôi và viết câu trả lời vào bảng trình hình thành của chủ 
nhóm nghĩa đế quốc 
? Sự xuất hiện của chủ nghĩa tư bản độc quyền như thế nào? - Sự cạnh tranh gay gắt dẫn 
? Sự hình thành tư bản tài chính như thế nào? tới quá trình tập trung sản 
? Việc mở rộng thị trường và xâm chiếm thuộc địa cuối thế xuất và tư bản, dần hình 
kỉ XIX Diễn ra như thế nào? thành các công ti độc 
B2: Thực hiện nhiệm vụ quyền lớn, dưới các hình 
GV hướng dẫn HS trả lời thức khác nhau. 
HS: Quan sát ngữ liệu trong SGK để trả lời câu hỏi. - Cái công ti độc quyền đa 
GV hướng dẫn HS khai thác các tư liệu để nhận thức về lũng đoạn thị trưởng và 
hoạt động xuất khẩu tư bản của tư bản các nước Anh Pháp nền kinh tế, chi phối đời Mỹ một biểu hiện của quá trình hình thành Chủ nghĩa đế sống chính trị, xã hội các 
quốc ở các nước này. nước đế quốc. 
- Xác định các biểu hiện chính gồm: - Các nước đế quốc đều 
1. Sự xuất hiện của các tổ chức độc quyền. dậy mạnh xâm lược, khai 
 thác và bóc lột thuộc địa. 
2. Sự ra đời của tư bản tài chính. 
 Chủ nghĩa đế quốc ra đời. 
3. Hoạt động xuất khẩu tư bản và tranh giành thuộc địa 
- GV hướng dẫn HS xác định thời điểm xuất hiện chủ nghĩa 
đế quốc: 30 năm cuối thế kỉ XIX hoặc cụ thể hơn là từ những 
năm 1870 đến trước Chiến tranh thế giới thứ nhất (1914). 
- Thời điểm xuất hiện của chủ nghĩa đế quốc có thể được tính 
từ khi các công ty độc quyền xuất hiện. Tại các nước châu 
Âu và Mỹ với quy mô và hình thức khác nhau như các -ten 
ở Đức, xanh-đi-ca ở Pháp, tờ-rớt ở Mỹ) và kết thúc khi mâu 
thuẫn giữa sắc nước đế quốc bộc phát thành Chiến tranh thế 
giới thứ nhất (năm 1994) là mốc thời gian thống kê các số 
liệu đầu tư của các nước đế quốc ) 
B3: Báo cáo kết quả hoạt động. 
GV yêu cầu HS trả lời. 
HS trả lời câu hỏi của GV. 
Dự kiến sản phẩm 
? Sự xuất hiện của các tổ chức độc quyền như thế nào? 
Trong khoảng 30 năm cuối thế kỉ XIX, bắt đầu xuất hiện các 
công ty độc quyền, chiếm và kiểm soát gần như hoàn toàn 
đối với một ngành công nghiệp từ khâu sản xuất, phân phối 
hàng hoá đến dịch vụ. Tiêu biểu là các-ten (cartel) ở Đức, 
xanh-đi-ca (syndicat) ở Pháp, tơ-rớt (trust) ở Mỹ được hình 
thành. 
? Sự hình thành tư bản tài chính như thế nào? 
Sự tập trung sản xuất, tập trung nguồn vốn lớn đã dẫn đến 
đến sự hình thành những ngân hàng lớn trực tiếp tham gia kinh doanh công nghiệp. Sự kết hợp giữa tư bản ngân hàng 
với tư bản công nghiệp tạo nên tầng lớp tư bản tài chính. 
? Việc mở rộng thị trường và xâm chiếm thuộc địa cuối thế 
kỉ XIX Diễn ra như thế nào? 
Cuối thế kỉ XIX, các nước tư bản Âu – Mỹ đẩy mạnh mở 
rộng thị trường và xâm chiếm thuộc địa. Anh và Pháp đã có 
nhiều thuộc địa nhưng vẫn muốn mở rộng thêm. Đức và Mỹ 
đang trên đà phát triển nhanh, nhưng lại có quá ít thuộc địa, 
rất khao khát thị trưởng. Mâu thuẫn giữa các nước tư bản 
trong giai đoạn này diễn ra gay gắt. 
B4: Kết luận, nhận định (GV) 
GV bổ sung phần phân tích nhận xét, đánh giá, kết quả thực 
hiện nhiệm vụ học tập của học sinh. Chính xác hóa các kiến 
thức đã hình thành cho học sinh. 
2. Các nước đế quốc Anh, Pháp, Đức, Mỹ từ cuối thế kỉ XIX đến đầu thế kỉ XX 
a. Mục tiêu: Nhận biết được những chuyển biển lớn về kinh tế chính sách đối nội, đối 
ngoại của các đế quốc Anh, Pháp, Đức, Mỹ từ cuối thế kỉ XIX đến đầu thế kỉ XX. 
b. Nội dung: HS quan sát máy chiếu, sử dụng SGK để tìm hiểu nội dung kiến thức theo 
yêu cầu của GV. 
c. Sản phẩm: HS hoàn thành tìm hiểu kiến thức 
d. Tổ chức thực hiện 
 Hoạt động dạy – học Sản phẩm dự kiến 
B1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV) 2. Các nước đế quốc Anh, 
Nhiệm vụ 1: Anh Pháp, Đức, Mỹ từ cuối 
GV yêu cầu HS thảo luận cặp đôi và trả lời câu hỏi thế kỉ XIX đến đầu thế kỉ 
? Vì sao tư sản Anh lại chú trọng đầu tư vào thuộc địa ? XX 
? Vì sao tốc độ phát triển kinh tế Anh chậm lại và tụt xuống a. Anh 
thứ 3 thế giới? - Kinh tế: Từ vị trí dẫn đầu 
? Em hãy cho biết sau cách mạng tư sản nước Anh theo thể thế giới về công nghiệp. 
chế chính trị gì ? Cuối thế kỉ XIX, công ? Chính phủ Anh đã thi hành chính sách đối ngoại như thế nghiệp phát triển chậm, tụt 
nào ? xuống đứng thứ 3 thế giới . 
B2: Thực hiện nhiệm vụ - Đối nội: 
GV hướng dẫn HS trả lời + Chế độ Quân chủ lập 
HS: Quan sát ngữ liệu trong SGK để trả lời câu hỏi. hiến. Hai Đảng, Đảng tự 
GV hướng dẫn HS thảo luận do và Đảng Bảo thủ cầm 
Tư liệu hình ảnh quyền. 
 + Đều bảo vệ quyền lợi 
 giai cấp tư sản, đàn áp 
 phong trào đấu tranh của 
 công nhân. 
 - Đối ngoại: Nước Anh tiếp 
 tục đẩy mạnh xâm chiếm 
 thuộc địa và trở thành đế 
 quốc có nhiều thuộc địa 
 nhất thế giới. 
B3: Báo cáo kết quả hoạt động. 
GV yêu cầu HS trả lời. 
HS trả lời câu hỏi của GV. 
B4: Kết luận, nhận định (GV) GV bổ sung phần phân tích nhận xét, đánh giá, kết quả thực 
hiện nhiệm vụ học tập của học sinh. Chính xác hóa các kiến 
thức đã hình thành cho học sinh. 
HOẠT ĐỘNG 3. LUYỆN TẬP 
a) Mục tiêu: Vận dụng kiến thức của bài học vào việc làm bài tập cụ thể. 
b) Nội dung: HS suy nghĩ cá nhân trả lời câu hỏi của GV 
c) Sản phẩm: Câu trả lời đúng của HS 
d) Tổ chức thực hiện 
B1: Chuyển giao nhiệm vụ: 
 GV đưa ra các câu hỏi dang trắc nghiệm để HS ôn tập 
Câu 1: Cuối TK XIX, công nghiệp Anh đứng thứ mấy trên thế giới? 
 A. 1 
 B. 2 
 C. 3 
 D. 4 
 Câu 2: Nguyên nhân cơ bản nhất dẫn đến sự hình thành các công ti độc quyền là 
 gì? 
 A. Các ngành kinh tế chuyển từ tự do cạnh tranh sang tổ chức độc quyền 
 B. Do sử dụng năng lượng mới trong sản xuất công nghiệp 
 C. Do tiến bộ của khoa học - kĩ thuật sản xuất công nghiệp các nước Âu – Mĩ tăng 
 nhanh dẫn đến tích tụ tư bản. 
 D. Tất cả các nguyên nhân trên. 
 Câu 3: Sự ra đời của các tổ chức độc quyền đã đánh dấu bước chuyền biến như 
 thế nào? 
 A. Từ chủ nghĩa tư bản tự do cạnh tranh sang giai đoạn chủ nghĩa tư bản độc quyền. 
 B. Từ chủ nghĩa tư bản nguyên thuỷ sang chủ nghĩa tư bản hiện đại 
 C. Từ chủ nghĩa tư bản sang giai đoạn để quốc chủ nghĩa. 
 D. Từ chủ nghĩa tư bản sang chủ nghĩa tư bản lũng đoạn nhà nước. 
 Câu 4: Đặc điểm nổi bật của các nước Anh, Pháp cuối TK XIX – đầu TK XX là: 
 A. Tập trung phát triển kinh tế 
 B. Củng cố nền chính trị C. Phát triển ngân hàng 
 D. Hình thành công ty độc quyền, xâm lược thuộc địa. 
B2: Thực hiện nhiệm vụ 
- HS xác định yêu cầu của GV 
- GV hướng dẫn cho HS trả lời câu hỏi 
B3: Báo cáo kết quả hoạt động 
- GV yêu cầu HS trả lời câu hỏi. 
- HS trình bày, theo dõi, nhận xét, đánh giá và bổ sung cho bài của bạn (nếu cần) 
Sản phẩm dự kiến 
Câu hỏi 1 2 3 4 
Đáp án B C C D 
B4: Kết luận, nhận định: GV nhận xét bài làm của HS. 
HOẠT ĐỘNG 4. VẬN DỤNG 
a) Mục tiêu: Củng cố và mở rộng kiến thức nội dung của bài học cho HS 
b) Nội dung: GV giao nhiệm vụ, HS thực hiện nhiệm vụ. 
c) Sản phẩm: Bài làm của HS. 
d) Tổ chức thực hiện 
B1: Chuyển giao nhiệm vụ: (GV giao bài tập) 
Bài tập: 
Tìm hiểu thông tin từ sách, báo và internet, hãy kể tên một số công ti đa quốc gia có 
phạm vi ảnh hưởng lớn đối với nền kinh tế nhiều nước trên thế giới hiện nay. 
B2: Thực hiện nhiệm vụ 
- GV hướng dẫn các em tìm hiểu yêu cầu của đề. 
- HS đọc và xác định yêu cầu của bài tập. 
B3: Báo cáo kết quả hoạt động 
- GV hướng dẫn các em cách nộp sản phẩm cho GV sau khi hoàn thành. 
- HS làm bài tập ra giấy và nộp lại cho GV theo hướng dẫn. 
B4: Kết luận, nhận định (GV) 
- Nhận xét ý thức làm bài của HS, nhắc nhở những HS không nộp bài hoặc nộp bài 
không đúng qui định (nếu có). 
- Dặn dò HS những nội dung cần học ở nhà và chuẩn bị cho bài học sau.