Giáo án Lịch sử 7 (Kết nối tri thức) - Bài 14: Ba lần kháng chiến chống quân xâm lược Mông-Nguyên (Tiết 2+3) - Năm học 2023-2024

 Ngày soạn: 2/03/2024 
Ngày dạy: 
 BÀI 14. BA LẦN KHÁNG CHIẾN CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC MÔNG – 
 NGUYÊN ( 4 tiết) 
Tiết 2( PPCT: 34) 
I. Mục tiêu 
1.Kiến thức: 
- Lập được sơ đồ diễn biến chính của ba lần kháng chiến chống quân xâm lược Mông 
Nguyên. 
- Phân tích được nguyên nhân thắng lợi, nêu ý nghĩa lịch sử của ba lần kháng chiến 
chống quân xâm lược Mông Nguyên, nhận thức được sâu sắc tinh thần đoàn kết và 
quyết tâm chống giặc ngoại xâm của quân và dân Đại Việt. 
- Đánh giá được vai trò của các nhân vật lịch sử tiêu biểu thời Trần: Trần Thủ Độ, 
Trần Quốc Tuấn, Trần Nhân Tông 
2. Năng lực 
 - Năng lực chung: 
+ Năng lực giao tiếp và hợp tác; tự học; giải quyết vấn đề. 
 - Năng lực chuyên biệt 
+ Rèn luyện kĩ năng quan sát, sử dụng bản đồ trong khi học và trả lời câu hỏi 
+ Biết phân tích, so sánh, đối chiếu diễn biến giữa ba lần kháng chiến. 
+ Biết trình bày, suy luận, phản biện, tranh luận về một vấn đề lịch sử, rèn luyện 
năng lực nhận thức và tư duy lịch sử. 
3. Phẩm chất: 
- Bồi dưỡng cho HS tinh thần yêu nước, ý thức bảo vệ độc lập dân tộc trước nguy cơ 
bị xâm lược. 
II. Thiết bị dạy học và học liệu 
 1. Giáo viên : 
- Giáo án biên soạn theo định hướng phát triển năng lực, Phiếu HS dành cho HS. 
- Một số tư liệu có liên quan. 
- Máy tính, máy chiếu (nếu có) 
2. Học sinh 
- Đọc trước sách giáo khoa và hoàn thành các nhiệm vụ được giao. 
III. Tiến trình dạy học 
Hoạt động 1: Khởi động 
a. Mục tiêu: Giúp khơi gợi tính tò mò của HS, tạo tâm thế cho học sinh đi vào tìm 
hiểu bài mới. b. Nội dung: HS quan sát máy chiếu, sử dụng SGK để tìm hiểu nội dung kiến thức 
theo yêu cầu của GV. 
c. Sản phẩm: HS hoàn thành tìm hiểu kiến thức 
d. Tổ chức thực hiện 
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập. 
GV cho HS xem hình ảnh và hỏi: 
? Đây là câu chuyện lịch sử nào mà em đã học? 
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập. 
- HS trả lời câu hỏi. 
- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết. 
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động 
- GV mời đại diện HS trả lời câu hỏi. 
- GV mời HS khác nhận xét, bổ sung. 
Bước 4: Đánh giá, chuẩn kiến thức 
GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức, bổ sung, chuyển sang nội dung mới. 
Sản phẩm dự kiến 
Câu chuyện: Bóp nát quả cam. 
Hoạt động 2. Hình thành kiến thức 
2. Cuộc kháng chiến chống quân Nguyên năm 1285. 
a. Mục tiêu: Lập được sơ đồ diễn biến chính của ba lần kháng chiến chống quân 
xâm lược Mông - Nguyên. 
b. Nội dung: HS quan sát máy chiếu, sử dụng SGK để tìm hiểu nội dung kiến thức 
theo yêu cầu của GV. 
c. Sản phẩm: HS hoàn thành tìm hiểu kiến thức 
d. Tổ chức thực hiện 
 Hoạt động dạy – học Sản phẩm dự kiến Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ học tập II. Cuộc kháng chiến chống 
Nhiệm vụ 1: Âm mưu xâm lược Cham-pa và quân Nguyên năm 1285. 
Đại Việt của nhà Nguyên. a. Âm mưu xâm lược Cham-
GV yêu cầu HS đọc SGK trả lời câu hỏi pa và Đại Việt của nhà 
? Hốt Tất Liệt chủ trương xâm lược Chăm-pa và Nguyên. 
Đại Việt để làm gì? - Sau khi đánh chiếm phần lớn 
? Để xâm lược nước ta quân nhà Nguyên đã Trung Quốc. Hốt Tất Liệt ráo 
chuẩn bị những gì? riết xâm lược Đại Việt và 
? Tại sao quân Nguyên đánh Chăm-pa trước Đại Chăm –pa. 
Việt? b. Nhà Trần chuẩn bị kháng 
Nhiệm vụ 2: Nhà Trần chuẩn bị kháng chiến. chiến. 
? Nhà Trần đã chuẩn bị những gì? - Về chính trị: Mời các bậc 
? Theo em, hội nghị Diên Hồng có tác dụng như phụ lão có uy tín trong nước ở 
thế nào đến việc chuẩn bị cho cuộc kháng chiến? hội nghị Diên Hồng 1285. 
? Việc quân sĩ chích vào cánh tay hai chữ “Sát - Về quân sự: 
thát”chứng tỏ điều gì? + Triệu tập các quan, vương 
Nhiệm vụ 3: Diễn biến hầu họp bàn kế đánh giặc ở 
GV cho HS Xem đoạn video sau và ghi lại những Bình Than. 
điểm quan trọng về diễn biến cuộc kháng chiến + Cử các tướng duyệt binh, 
chống Nguyên năm 1285? đóng giữ nơi hiểm yếu. 
Câu 1: Ai là người dẫn 50 vạn quân Nguyên c. Diễn biến: (sgk) 
tiến hành xâm lược nước ta? d. Kết quả 
A. Tào Tháo - Thoát Hoán chui vào ống 
B. Toa Đô đồng trốn về nước, Toa Đô bị 
C. Ô Mã Nhi chém đầu. 
D. Thoát Hoan - Nền độc lập của nước ta 
Câu 2: "Bệ hạ chém đầu thần rồi hãy hàng” được giữ vững 
là câu nói của ai? 
A. Trần Quốc Toản. 
B. Trần Quang Khải. 
C. Trần Khánh Dư. 
D. Trần Quốc Tuấn. 
Câu 3: Khi quân Nguyên tiến vào thành Thăng 
Long nhân dân ta đã thực hiện kế hoạch gì? 
A. Vườn không nhà trống 
B. Nghi binh C. Đánh trực tiếp 
D. Du kích 
Câu 4: Trước thế giặc mạnh quân nhà Trần 
đã rút về đâu? 
A. Nghệ An. 
B. Hoa Lư. 
C. Thiên Trường. 
D. Thanh Hoá. 
Câu 5: Sau khi không tiêu diệt được lực lượng 
và bắt sống được vua Trần , Quân Nguyên rơi 
vào tình cảnh gì? 
A. Không bị gì. 
B. Vẫn chiến đấu hăng say . 
C. Chuyển sang thế tấn công. 
D. Thế bị động.Cạn kiệt lương thực. 
Câu 6: Trước tình trạng thiếu thốn lương 
thực, quân sĩ hoang mang Thoát Hoan đã làm 
gì? 
A. Rút về Cham - pa 
B. Rút về Thăng Long 
C. Tiếp tục tấn công 
D. Rút quân lên Vạn Kiếp 
Câu 7: Tháng 5-1285, quân Trần tổ chức phản 
công đánh bại giặc Nguyên ở đâu? 
A. Tây Kết 
B. Vân Đồn 
C. Tây Kết, Tương Dương, Hàm Tử. 
D. Đông Bộ Đầu 
Nhiệm vụ 4: Kết quả 
? Nêu kết quả của cuộc kháng chiến chống quân 
Nguyên năm 1285. 
Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ học tập 
- HS đọc SGK và thực hiện yêu cầu. 
- GV khuyến khích học sinh hợp tác với nhau khi 
thực khi thực hiện nhiệm vụ học tập. 
Bước 3. Báo cáo kết quả hoạt động - HS lần lượt trả lời các câu hỏi 
 - HS khác nhận xét và bổ sung (nếu có) 
 Bước 4. Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ 
 học tập 
 GV bổ sung phần phân tích nhận xét, đánh giá, 
 kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập của học sinh. 
 Chính xác hóa các kiến thức đã hình thành cho 
 học sinh. 
Hoạt động 3: Luyện tập 
a. Mục tiêu: Nhằm củng cố, hệ thống hóa, hoàn thiện kiến thức mới mà HS đã được 
lĩnh hội ở hoạt động hình thành kiến thức 
b. Nội dung: HS quan sát máy chiếu, sử dụng SGK để tìm hiểu nội dung kiến thức 
theo yêu cầu của GV. 
c. Sản phẩm: HS hoàn thành tìm hiểu kiến thức 
d.Tổ chức thực hiện: 
Bước 1: GV giao nhiêm vụ cho HS 
GV mời HS tham gia trò chơi giải ô chữ 
Hàng ngang thứ 1 gồm 9 ô chữ: Đây là nơi mà nhà Trần tập trung binh lính? 
Hàng ngang thứ 2 gồm 11 ô chữ: Nơi nhà Trần lui quân sau khi rót khái Thăng 
Long? 
Hàng ngang thứ 3 gồm 12 ô chữ: Tên anh hùng đã bóp nát trái cam 
Hàng ngang thứ 4 gồm 5 ô chữ: Nơi nhà Trần phản công và giành thắng lợi lớn? 
Hàng ngang thứ 5 gồm 7 ô chữ: Binh sĩ đã khắc chữ gì trên tay? 
Hàng ngang thứ 6 gồm 9 ô chữ: Tên tướng giặc phải chui vào ống đồng chạy về 
nước? 
Hàng ngang thứ 7 gồm 5 ô chữ: Tên tướng giặc bị quân ta chém đầu? 
Hàng ngang thứ 8 gồm 8 ô chữ: Một trong những hội nghị lớn để chuẩn bị kháng 
chiến? 
B2: Thực hiện nhiệm vụ 
- HS xác định yêu cầu của GV 
- GV hướng dẫn cho HS trả lời câu hỏi 
B3: Báo cáo kết quả hoạt động 
- GV yêu cầu HS trả lời câu hỏi. 
- HS trình bày, theo dõi, nhận xét, đánh giá và bổ sung cho bài của bạn (nếu cần). 
B4: Kết luận, nhận định: GV nhận xét bài làm của HS. 
Bước 4: GV nhận xét, chuẩn kiến thức. Dự kiến sản phẩm 
 1. Đông Bộ Đầu 
 2. Thiên Trường 
 3. Trần Quốc Toản 
 4. Hàm Tử 
 5. Sát thát 
 6. Thoát Hoan 
 7. Toa Đô 
 8. Diên Hồng 
Hoạt động 4. Vận dụng 
a. Mục tiêu: Giúp học sinh nắm lại các kiến thức vừa tìm hiểu để vận dụng 
b. Nội dung: : HS quan sát máy chiếu, sử dụng SGK và vận dụng kiến thức đã học 
để trả lời câu hỏi. 
c. Sản phẩm: Bài làm của HS 
d. Tổ chức thực hiện 
Bước 1: GV giao nhiêm vụ 1 cho HS 
Bài tập: Theo em bài học kinh nghiệm về cách đánh giặc của dân tộc ta trong cuộc 
kháng chiến chống quân Mông Cổ lần thứ hai là gì? 
Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ: 
Bước 3: HS trình bày 
Bước 4: GV nhận xét, chuẩn kiến thức. 
- Học bài, hoàn thành các bài tập và câu hỏi trong sách giáo khoa 
Tiết 3( PPCT: 35) 
III. Tiến trình dạy học 
Hoạt động 1: Khởi động 
a. Mục tiêu: Giúp khơi gợi tính tò mò của HS, tạo tâm thế cho học sinh đi vào tìm 
hiểu bài mới. 
b. Nội dung: HS quan sát máy chiếu, sử dụng SGK để tìm hiểu nội dung kiến thức 
theo yêu cầu của GV. 
c. Sản phẩm: HS hoàn thành tìm hiểu kiến thức 
d. Tổ chức thực hiện 
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập. 
GV cho HS Nghe đoạn nhạc và cho biết tên bài hịch và do ai soạn? 
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập. 
- HS trả lời câu hỏi. - GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết. 
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động 
- GV mời đại diện HS trả lời câu hỏi. 
- GV mời HS khác nhận xét, bổ sung. 
Bước 4: Đánh giá, chuẩn kiến thức 
GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức, bổ sung, chuyển sang nội dung mới. 
Sản phẩm dự kiến 
Hịch Tướng Sĩ 
Hoạt động 2. Hình thành kiến thức 
3. Cuộc kháng chiến chống quân Nguyên năm 1287 – 1288. 
a. Mục tiêu: Lập được sơ đồ diễn biến chính của ba lần kháng chiến chống quân 
xâm lược Mông - Nguyên. 
b. Nội dung: HS quan sát máy chiếu, sử dụng SGK để tìm hiểu nội dung kiến thức 
theo yêu cầu của GV. 
c. Sản phẩm: HS hoàn thành tìm hiểu kiến thức 
d. Tổ chức thực hiện 
 Hoạt động dạy – học Sản phẩm dự kiến 
 Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ học tập 3. Cuộc kháng chiến chống 
 Nhiệm vụ 1: Âm mưu xâm lược Cham-pa và quân Nguyên năm 1287 – 1288. 
 Đại Việt của nhà Nguyên. - Sau hai lần thất bại vua Nguyên 
 GV yêu cầu HS đọc SGK trả lời câu hỏi theo tiếp tục cử Thoát Hoan chỉ huy 
 công thức 4W+1H quân tấn công Đại Việt lần thứ 
 Why: Tại sao lại diễn ra cuộc kháng chiến ba. 
 chống quân Nguyên lần 3 - Đoán được dã tâm và ý đồ xâm 
 When: Diễn ra khi nào? lược của kẻ thù nhà trên tích cực 
 Who: Ai là người lãnh đạo cuộc kháng chiến? ngày đêm chuẩn bị kháng chiến. 
 Where: Diễn ra ở đâu? - Cuối năm 1287 quân Nguyên ồ 
 How: Diễn ra như thế nào? (trận Vân Đồn và ạt tấn công Đại Việt. Quân dân 
 Bạch Đằng) nhà Trần đã tổ chức đánh chặn 
 Nhiệm vụ 2: So sánh điểm giống và khác nhau các hướng tấn công của quân 
 trong cách tổ chức đánh giặc của 3 lần kháng Nguyên. 
 chiến chống Mông Nguyên của nhà Trần? - Với những chiến thắng tiêu 
 Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ học tập biểu ở Vân Đồn và sông Bạch 
 - HS đọc SGK và thực hiện yêu cầu. Đằng đã quét sách quân Nguyên 
 - GV khuyến khích học sinh hợp tác với nhau ra khỏi đất nước. 
 khi thực khi thực hiện nhiệm vụ học tập. Bước 3. Báo cáo kết quả hoạt động 
 - HS lần lượt trả lời các câu hỏi 
 - HS khác nhận xét và bổ sung (nếu có) 
 Bước 4. Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm 
 vụ học tập 
 GV bổ sung phần phân tích nhận xét, đánh giá, 
 kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập của học 
 sinh. Chính xác hóa các kiến thức đã hình 
 thành cho học sinh. 
Hoạt động 3: Luyện tập 
a. Mục tiêu: Nhằm củng cố, hệ thống hóa, hoàn thiện kiến thức mới mà HS đã được 
lĩnh hội ở hoạt động hình thành kiến thức 
b. Nội dung: HS quan sát máy chiếu, sử dụng SGK để tìm hiểu nội dung kiến thức 
theo yêu cầu của GV. 
c. Sản phẩm: HS hoàn thành tìm hiểu kiến thức 
d.Tổ chức thực hiện: 
Bước 1: GV giao nhiêm vụ cho HS 
GV mời HS tham gia trò chơi Vòng quay may mắn 
Câu 1: Chủ trương đánh giặc nào được nhà Trần thực hiện trong cả ba lần 
kháng chiến chống quân Mông – Nguyên. 
A. Thực hiện “vườn không nhà trống” 
B. Chặn đánh ngay từ khi quân giặc vừa tiến vào nước ta. 
C. Kiên quyết giữ Thăng Long, đào chiến lũy để chống giặc. 
D. Tiêu diệt đoàn thuyền lương của giặc. 
Câu 2. Tướng nào của Mông Cổ chỉ huy 30 vạn quân xâm lược Đại Việt? 
A. Ô Mã Nhi 
B. Thoát Hoan 
C. Hốt Tất Liệt 
D. Ngột Lương Hợp Thai 
Câu 3. Người làm nên chiến thắng ở Vân Đồn vào cuối năm 1287 là ai? 
A. Trần Khánh Dư 
B. Trần Bình Trọng 
C. Trần Quang Khải 
D. Trần Nhật Duật 
Câu 4. Với chiến thắng Bạch Đằng năm 1288, quân ta đã bắt sống tướng nào 
của quân Nguyên? A. Thoát Hoan 
B. Toa Đô 
C. Ô Mã Nhi 
D. Hốt Tất Liệt 
Câu 5. Ý nghĩa của cuộc chiến thắng Bạch Đằng (4-1288) là gì? 
A. Thể hiện tài năng lãnh đạo của Trần Quốc Tuấn 
B. Thể hiện ý chí quyết chiến, quyết thắng của quân dân nhà Trần 
C. Đập tan ý đồ xâm lược Đại Việt của quân Nguyên 
D. Tất cả các câu trên đúng 
B2: Thực hiện nhiệm vụ 
- HS xác định yêu cầu của GV 
- GV hướng dẫn cho HS trả lời câu hỏi 
B3: Báo cáo kết quả hoạt động 
- GV yêu cầu HS trả lời câu hỏi. 
- HS trình bày, theo dõi, nhận xét, đánh giá và bổ sung cho bài của bạn (nếu cần). 
B4: Kết luận, nhận định: GV nhận xét bài làm của HS. 
Dự kiến sản phẩm 
 Câu hỏi 1 2 3 4 5 
 Đáp án A B A C B 
Hoạt động 4. Vận dụng 
a. Mục tiêu: Giúp học sinh nắm lại các kiến thức vừa tìm hiểu để vận dụng 
b. Nội dung: : HS quan sát máy chiếu, sử dụng SGK và vận dụng kiến thức đã học 
để trả lời câu hỏi. 
c. Sản phẩm: Bài làm của HS 
d. Tổ chức thực hiện 
Bước 1: GV giao nhiêm vụ cho HS 
Bài tập: So sánh cách đánh giặc trên sông Bạch Đằng 1288 với cách đánh của Ngô 
Quyền năm 938 và Lê Hoàn ? 
Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ: 
Bước 3: HS trình bày 
Bước 4: GV nhận xét, chuẩn kiến thức. 
- Học bài, hoàn thành các bài tập và câu hỏi trong sách giáo khoa