Giáo án Khoa học tự nhiên 7 - Bài 31: Trao đổi nước và chất dinh dưỡng ở động vật - Năm học 2023-2024

 Ngày soạn:24/3/2024 
 BÀI 31: TRAO ĐỔI NƯỚC VÀ CHẤT DINH DƯỠNG Ở ĐỘNG VẬT 
I. Mục tiêu: 
1. Kiến thức: 
 - Con đường thu nhận và tiêu hóa thức ăn trong ống tiêu hóa ở động vật 
 - Nhu cầu sử dụng nước và con đường trao đổi nước ở động vật 
 - Sự vận chuyển các chất ở động vật 
 - Vận dụng hiểu biết về trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng ở động vật 
 vào thực tiễn 
2. Năng lực: 
2.1. Năng lực chung: 
 - Năng lực tự chủ và tự học: tìm kiếm thông tin, đọc sách giáo khoa, quan 
sát hinh ảnh để tìm hiểu con đường thu nhận và tiêu hóa thức ăn trong ống tiêu 
hóa ở động vật, tìm hiểu nhu cầu nước và con đường trao đổi nước ở động vật; 
quá trình vận chuyển các chất trong cơ thể động vật 
 - Năng lực giao tiếp và hợp tác: thảo luận nhóm để mô tả được con đường 
trao đổi nước ở một số loài động vật. 
 - Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: GQVĐ trong thực hiện bài tập 
nhóm. 
2.2. Năng lực khoa học tự nhiên: 
 - - Năng lực nhận biết KHTN: Dựa vào sơ đồ khái quát, mô tả được con đường 
thu nhận và tiêu hóa thức ăn trong ống tiêu hóa ở động vật (đại diện ở người). 
- Trình bày được con đường trao đổi nước và nhu cầu sử dụng nước ở động 
vật. 
 - - Năng lực tìm hiểu tự nhiên Mô tả được quá trình vận chuyển các chất ở 
động vật, lấy ví dụ cụ thế hai vòng tuán hoàn ở người. 
 - - Vận dụng kiến thức, kỹ năng đã học: Vận dụng những hiểu biết về trao đổi 
chất và chuyến hoá năng lượng ở động vật vào thực tiễn (ví dụ vể dinh dưỡng và 
vệ sinh ăn uống, ...). 
3. Phẩm chất: 
 - Thông qua thực hiện bài học sẽ tạo điều kiện để học sinh: 
 - Chăm học, chịu khó tìm tòi tài liệu và thực hiện các nhiệm vụ cá nhân 
nhằm tìm hiểu về trao đổi nước và chất dinh dưỡng ở động vật 
 - Có trách nhiệm trong hoạt động nhóm, chủ động nhận và thực hiện 
nhiệm vụ được giao trong khi thảo luận nhóm. 
 - Trung thực, nghiêm túc, cẩn thận khi quan sát và ghi chép tiến trình hoạt 
động của động vật từ các video. II. Thiết bị dạy học và học liệu 
 1. Giáo viên: 
 Hình ảnh vể các bữa ăn của con người. 
 Tranh ảnh vế sự biến đổi thức ăn qua hệ tiêu hoá ở động vật. 
 Đoạn phim ngắn về động vật ăn thịt săn mồi, động vật ăn cỏ. 
 Tranh ảnh vẽ hai vòng tuần hoàn ở người. 
 Video hoạt động của hệ tuần hoàn ở người. 
 Hình ảnh, video minh hoạ về tình trạng thiếu hoặc thừa chất dinh dưỡng ở 
người, một số tác nhân gây bệnh cho hệ tiêu hoá ở ngưởi. 
 2. Học sinh: 
 - Đọc nghiên cứu và tìm hiểu trước bài ở nhà. 
 III. Tiến trình dạy học 
 Tiết 101 
 1. Hoạt động 1: Mở đầu: (Xác định vấn đề học tập là quá trình trao đổi 
nước và chất dinh dưỡng ở động vật). 
 a) Mục tiêu: 
 - Kích thích sự tò mò khám phá, tìm hiểu về quá trình tiêu hóa thức ăn ở 
người và động vật. 
 b) Nội dung: 
 - Học sinh thực hiện nhiệm vụ cá nhân trả lời câu hỏi về quá trình tiêu hóa 
thức ăn trong cơ thể. Điền thông tin vào phiếu KWL 
 c) Sản phẩm: 
 - Câu trả lời của học sinh về quá trình tiêu hóa thức ăn 
 d) Tổ chức thực hiện: 
 Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung 
*Chuyển giao nhiệm vụ học tập 
- Chiếu hình ảnh con bò đang ăn cỏ, con chim 
đang bắt sâu. 
- GV đặt vấn đề: cỏ đi vào trong bụng bò, sâu 
vào trong bụng chim sẽ được tiêu hóa như thế 
nào? 
*Thực hiện nhiệm vụ học tập - HS hoạt động cá nhân trả lời theo hiểu biết 
của bản thân 
- Giáo viên: Theo dõi và nhận xét. 
*Báo cáo kết quả và thảo luận 
- GV gọi ngẫu nhiên học sinh trình bày đáp án. 
GV liệt kê đáp án của HS trên bảng 
*Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ 
- Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá: 
- Giáo viên nhận xét, đánh giá: 
->Giáo viên gieo vấn đề cần tìm hiểu trong bài 
học Để trả lời câu hỏi trên đầy đủ và chính xác 
nhất chúng ta vào bài học hôm nay. 
->Giáo viên nêu mục tiêu bài học: 
 2. Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới 
 a) Mục tiêu: 
 - Tìm hiểu con đường thu nhận và tiêu hóa thức ăn trong ống tiêu hóa ở 
động vật ( đại diện là con người) 
 - Trình bày được con đường trao đổi nước và nhu cầu sử dụng nước ở 
động vật 
 - Mô tả được quá trình vận chuyển các chất ở động vật, lấy ví dụ cụ thế 
hai vòng tuần hoàn ở người. 
 - - Vận dụng những hiểu biết về trao đổi chất và chuyến hoá năng lượng ở động 
vật vào thực tiễn (ví dụ vể dinh dưỡng và vệ sinh ăn uống,...). 
 b) Nội dung: 
 - Học sinh làm việc nhóm, cặp đôi nghiên cứu thông tin trong SGK, quan 
sát hình ảnh liên hệ kiến thức thực tế và trả lời câu hỏi H1. Động vật lấy thức ăn 
từ môi trường ngoài thông qua hoạt động nào? Kể tên các dạng thức ăn chủ yếu 
của động vật? 
 HS hoạt động nhóm quan sát Hình 31.1 hoặc xem video về quá trình tiêu 
hoá thức ăn ở người và trả lời câu hỏi H2. Con đường thu nhận và tiêu hóa thức 
ăn ở người gồm có những giai đoạn nào? Mô tả quá trình tiêu hóa thức ăn qua 
các giai đoạn đó? 
 Quan sát hình ảnh, video trả lời câu hỏi H3. Mô tả về con đường trao đổi 
nước trong cơ thể động vật (đại diện ở người) ? HS làm việc theo nhóm, các nhóm tìm hiểu thông tin trong SGK, quan sát 
Hình 31.5 và quan sát video hoạt động của hệ tuần hoàn ở người để trả lời các 
câu hỏi: 
H4.Nguyên liệu và sản phẩm cùa quá trình trao đổi chất ở tế bào là gì? Các nguyên 
liệu này lấy từ đâu và sản phẩm trao đổi chất của tế bào được thải ra khỏi cơ thể 
như thế nào? 
H5. Hệ cơ quan nào thực hiện sự vận chuyển các chất trong cơ thể động vật? 
Mô tả con đường vận chuyển các chất qua 2 vòng tuần hoàn ở người? 
 HS hoạt động nhóm, vận dụng các kiến thức đã học để đưa ra được chế độ 
dinh dưỡng phù hợp với lứa tuổi. 
 c) Sản phẩm: 
 - HS qua hoạt động cá nhân, hoạt động nhóm quan sát hình vẽ, vi deo, thảo 
luận nhóm để trả lời. 
 d) Tổ chức thực hiện: 
 Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung 
Hoạt động 2.1: Tìm hiểu con đường thu nhận và tiêu hóa thức ăn trong ống tiêu 
hóa ở động vật 
*Chuyển giao nhiệm vụ học tập I. Con đường thu nhận và tiêu 
 hóa th ng tiêu hóa 
 - GV giao nhiệm vụ học tập cặp đôi, tìm hiểu ức ăn trong ố
 ng v t 
thông tin SGK, liên hệ kiến thức thực tế trả lời câu ở độ ậ
hỏi H1. ĐV lấy thức ăn từ môi trường ngoài thông Động vật đưa chất dinh dưỡng 
qua hoạt động nào? Kể tên các dạng thức ăn chủ vào cơ thể thông qua hoạt động 
yếu của động vật? Để cơ thể hấp thụ được các chất ăn. 
 ng c c bi i ra sao? 
dinh dưỡ ần đượ ến đổ Các chất dinh dưỡng được biến 
 - GV chia nhóm, cho HS quan sát video quá trình 
 đổi thành các chất đơn giản hơn 
tiêu hóa th i và tr l i câu h i SGK 
 ức ăn ở ngườ ả ờ ỏ nhờ hoạt động tiêu hóa trong ống 
*Thực hiện nhiệm vụ học tập tiêu hóa. 
 HS thảo luận cặp đôi, thống nhất đáp án và ghi 
chép n i dung ho ng ra nháp. 
 ộ ạt độ Con đường thu nhận và tiêu hoá 
Ăn là hoạt động cần thiết để động vật đưa các thức ăn trong ổng tiêu hoá ở 
chất dinh dưỡng vào cơ thể. người gồm ba giai đoạn: 
Các dạng thức ăn chủ yếu của động vật. Giai đoạn 1: Thức ăn vào miệng 
+ Động vật ăn cỏ: ăn thực vật. và bắt đầu biến đồi trong ống tiêu 
+ Động vật ăn thịt: ăn các động vật khác. hoá. 
+ Động vật ăn tạp: ăn cả thực vật và động vật. Giai đoạn 2: Thức ăn được biến 
 đổi trở thành các chất đơn giản - Các chất dinh dưỡng cần được biến đổi thành dọc theo ống tiêu hoá (hầu, thực 
các chất đơn giản để cơ thể có thể hấp thụ được quản, dạ dày, ruột non, ruột già) 
 HS hoạt động nhóm đưa ra phương án trả lời và được hấp thụ chủ yếu ở ruột 
 non. 
Con đường thu nhận và tiêu hoá thức ăn trong 
 Giai đoạn 3: Các chất cặn bã được 
ổng tiêu hoá ở người gồm ba giai đoạn: 
 thải ra ngoài dưới dạng phân qua 
Giai đoạn 1: Thức ăn được đưa vào miệng và bắt 
 hậu môn. 
đầu biến đồi trong ống tiêu hoá. 
Giai đoạn 2: Thức ăn được biến đổi để trở thành 
các chất đơn giản dọc theo ống tiêu hoá (hầu, 
thực quản, dạ dày, ruột non, ruột già) và được 
hấp thụ chủ yếu ở ruột non. 
Giai đoạn 3: Các chất cặn bã còn lại được thải ra 
ngoài dưới dạng phân qua hậu môn. 
*Báo cáo kết quả và thảo luận 
 GV gọi ngẫu nhiên một HS đại diện cho một 
nhóm trình bày, các nhóm khác bổ sung (nếu có). 
*Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ 
- Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá. 
- Giáo viên nhận xét, đánh giá. 
- GV nhận xét và chốt nội dung con đường thu 
nhận và tiêu hóa thức ăn trong ống tiêu hóa ở 
động vật ( đại diện là con người) 
Hoạt động 2.2: Tìm hiểu nhu cầu sử dụng nước và con đường trao đổi nước ở 
động vật 
*Chuyển giao nhiệm vụ học tập II. Nhu cầu sử dụng nước và 
 c 
 - GV yêu cầu HS hoạt động nhóm nghiên cứu tài con đường trao đổi nướ ở
 ng v t 
liệu và quan sát hình ảnh 31.2, 31.3, 31.4 trả lời độ ậ
các câu hỏi trong SGK tr.133 - Mỗi sinh vật có nhu cầu sử 
 d c khác nhau tùy thu c 
*Thực hiện nhiệm vụ học tập ụng nướ ộ
 vào đặc điểm sinh học, tuổi, môi 
 HS hoạt động nhóm trả lời câu hỏi trường sống 
 Những cách bổ sung nước cho cơ thể: uống - Động vật lấy nước vào cơ 
nước( nước lọc, sữa, nước canh ) ăn các loại quả thể thông qua hoạt động ăn 
chứa nhiều nước, truyền "nước" (VD) uống. Thải nước ra môi trường -GV chiếu hình, mô tả con đường trao đổi nước ngoài thông qua nước tiểu và 
ở động vật (đại diện là người) tuyến mồ hôi. 
Nước đào thài ra khỏi cơ thể chủ yếu bằng việc 
thoát mồ hôi qua da và thải nước tiểu ra ngoài cơ 
thể nhờ quá trình lọc máu tạo thành nước tiểu ở 
thận. (H) 
GV hướng HS cách tính: 
 Lượng nước cần mỗi ngày = Cân nặng của cơ thể 
(kg) x 40 (ml,). (VD) 
 -GV lưu ý HS uống đủ nước theo nhu cầu của cơ 
thể, ưu tiên uống nước lọc, hạn chế nước ngọt, đồ 
uống có ga, không sử dụng đồ uống chứa cồn, chia 
nhỏ lượng nước cơ thể cần mỗi ngày, tránh uống 
quá nhiều nước trong một lần 
*Báo cáo kết quả và thảo luận 
 GV gọi ngẫu nhiên một HS đại diện cho một 
nhóm trình bày, các nhóm khác bổ sung (nếu có). 
*Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ 
- Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá. 
- Giáo viên nhận xét, đánh giá. 
- GV nhận xét và chốt nội dung nhu cầu sử dụng 
nước và con đường trao đổi nước ở động vật 
Hướng dẫn về nhà: Học mục II, II và đọc trước mục III, IV.