Giáo án Khoa học tự nhiên 7 - Bài 18: Nam châm - Năm học 2023-2024

 Ngày soạn: 06/01/2024 
 BÀI 18. NAM CHÂM 
 Thời gian thực hiện: 03 tiết 
I. MỤC TIÊU: 
1. Kiến thức: 
- Tiến hành thí nghiệm để biết được tác dụng của nam châm đến các vật liệu khác 
nhau; sự định hướng của nam châm. 
- Xác định được cực Bắc và cực Nam của một thanh nam châm. 
2. Năng lực 
a. Năng lực chung : 
- Năng lực tự chủ và tự học: tìm kiếm thông tin, đọc sách giáo khoa, quan sát 
tranh ảnh để tìm hiểu về hai cực của một thanh nam châm đơn giản 
- Năng lực giao tiếp và hợp tác: thảo luận nhóm để tìm ra các bước tiến hành thí 
nghiệm. Từ đó nêu được các tính chất của nam châm, sự định hướng của nam 
châm, hợp tác trong quá trình tiến hành thínghiệm 
- Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: GQVĐ trong việc tìm ra các tính chất 
của nam châm và giải thích tác dụng của nam châm ở các trường hợp cụ thể 
trong đời sống. 
b. Năng lực khoa học tự nhiên: 
- Xác định được các tính chất của nam châm 
- Chỉ ra được sự tương tác giữa hai nam châm và tác dụng định hướng của nam 
châm lên kim nam châm tự do 
- Năng lực kiến thức vật lí 
- Năng lực phương pháp thực nghiệm. 
- Năng lực trao đổi thông tin. 
- Năng lực cá nhân của HS. 
3. Phẩm chất: 
- Bồi dưỡng hứng thú học tập,ý thức làm việc nhóm,ý thức tìm tòi, khám phá và 
sáng tạo cho HS => độc lập, tự tin và tự chủ. 
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU. 
1. Giáo viên: 
- Kế hoạch bài học. 
- Học liệu: Bộ thí nghiệm thực hành cho nhóm học sinh gồm: hai nam châm thẳng, 
 một nam châm chữ U, một kim nam châm, một số vật nhỏ làm bằng thép, nhôm, 
 đồng, gỗ, giá thí nghiệm. 
2. Học sinh: 
- Đồ dùng học tập 
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC: 
TIẾT 64 1. Hoạt động 1: Mở đầu 
a. Mục tiêu: Tạo hứng thú cho HS trong học tập, tạo sự tò mò của học sinh về 
nam châm. 
b. Nội dung: GV đặt câu hỏi như sgk, yêu cầu cá nhân học sinh suy nghĩ các 
phương án trả lời. 
c. Sản phẩm: Hiểu biết của học sinh về nam châm. 
d.Tổ chức thực hiện: 
 Hoạt động của GV và HS Nội Dung 
 Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: GV 
 đặt 2 câu hỏi: 
 1. Em đã nhìn thấy vật gọi là nam châm 1. Em đã nhìn thấy nam châm. 
 chưa? 
 2. Bằng cách nào có thể xác định được 2. Bằng cách: Đưa vật lại gần vụn sắt 
 một vật gọi là nam châm? nếu hút thì vật đó là nam châm 
 Gọi cá nhân HS trả lời 
 Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: HS tiếp 
 nhận và thực hiện nhiệm vụ, trả lời câu 
 hỏi: 
 Bước 3: Báo cáo, thảo luận: cá nhân 
 học sinh trả lời. Học sinh khác bổ sung. 
 Bước 4: Kết luận, nhận định: 
 GV đánh giá kết quả của HS, trên cơ 
 sở đó dẫn dắt HS vào bài học mới: 
 những vật có tính chất như trên gọi 
 là nam châm. Vậy nam châm có 
 những đặc điểm gì=> Bài mới. 
2. Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới 
Hoạt động 2.1: Khám phá các tính chất của nam châm 
a. Mục tiêu: 
 + Tiến hành TN để nêu được tác dụng của nam châm đến các vật liệu khác 
nhau; sự định hướng của nam châm. 
 + Xác định được cực Bắc và cực Nam của một thanh nam châm. 
b. Nội dung: Học sinh làm việc nhóm cặp đôi nghiên cứu thông tin trong SGK, 
trả lời các câu hỏi sau: 
? Nam châm được phát hiện khi nào? 
? Chúng có đặc điểm gì và được sử dụng với mục đích gì? 
c. Sản phẩm: Từ hoạt động nhóm và thí nghiệm học sinh đi đến kết luận: 
 + Nam châm hút được các vật bằng sắt và một số hợp kim của sắt 
 + Kim nam châm tự do ở trạng thái cân bằng thì một đầu luôn chỉ hướng bắc, 
đầu kia luôn chỉ hướng nam. 
d. Tổ chức thực hiện: 
 Hoạt động của GV và HS Nội dung 
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: I. Nam châm là gì? 
 GV yêu cầu hs tìm hiểu mục I sgk rồi Nam châm là vật có từ tính (hút được 
trả lời các câu hỏi sau: các vật bằng sắt hoặc một số hợp kim 
? Nam châm được phát hiện khi nào của sắt). 
? Chúng có đặc điểm gì và được sử dụng Vật liệu bị nam châm hút là vật liệu có 
với mục đích gì? tính chất từ. 
Chia hs thành 4 nhóm phát dụng cụ yêu 
 II. Tính ch t t c a nam châm 
cầu hs làm việc theo nhóm ấ ừ ủ
- Tiến hành TN1 trong mục II (Theo Thí nghiệm 1: 
hướng dẫn trong sgk) thảo luận nhóm và a, Nam châm thẳng và nam châm chữ U 
ghi lại hiện tượng xảy ra. chỉ hút các vật bằng sắt thép, không hút 
? Hai đầu thanh nam châm hút vật liệu các vật bằng đồng, gỗ, nhôm. 
nào và không hút vật liệu nào. b, Các vật bằng sắt thép đặt ở gần hai 
? Các vật liệu đặt ở đầu hay giữa của cực thì bị nam châm hút mạnh nhất. 
nam châm bị hút mạnh nhất? 
 Thí nghiệm 2: 
- Tiến hành TN2 thảo luận nhóm và ghi Kim nam châm chỉ hướng Bắc – Nam. 
lại hiện tượng xảy ra?( tr 87-sgk) 1. Một đầu kim nam châm chỉ hướng 
1. Một đầu kim luôn chỉ hướng nào và bắc và đầu kia chỉ hướng nam. 
đầu kia của kim luôn chỉ hướng nào 
(hướng Bắc hay hướng Nam)? 2. Kết luận: 
2. Từ các thí nghiệm trên có thể rút ra Nam châm hút được các vật bằng sắt và 
những tính chất gì của nam châm? một số hợp kim của sắt. Kim nam châm 
 tự do ở trạng thái cân bằng thì một đầu 
 luôn chỉ hướng bắc, đầu kia luôn chỉ 
 hướng nam. 
3. Dùng kim nam châm xác định các 
hướng đông tây nam bắc trong phòng 
học 
 HS tự xác định 
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: 
HS hoạt động theo nhóm tiến hành TN 
và trả lời theo yêu cầu của GV. 
GV: quan sát và trợ giúp HS. 
Bước 3: Báo cáo, thảo luận: HS cử đại 
diện nhóm báo cáo kết quả TN . Các 
nhóm khác nhận xét, bổ sung cho nhau. 
Bước 4: Kết luận, nhận định: Học 
sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá. 
Giáo viên nhận xét, đánh giá. >Giáo viên chốt kiến thức và ghi 
 bảng: GVhướng dẫn HS thảo luận 
 chung cả lớp đi đến kết quả chung 
*Hướng dẫn về nhà: Học mục I, II bài và làm bài tập mục ? trong sách giáo 
khoa. 
 TIẾT 65 
Hoạt động 2.2: Nghiên cứu sự tương tác giữa hai nam châm 
a. Mục tiêu: HS nắm được sựu tương tác giữa hai nam châm. 
b. Nội dung: GV yêu cầu học sinh tiến hành thí nghiệm sgk theo nhóm và rút ra 
kết luận về sự tương tác giữa hai nam châm. 
c. Sản phẩm: Qua thí nghiệm và thảo luận nhóm học sinh rút ra được: Giữa hai 
nam châm thì hai cực cùng tên thì đẩy nhau, khác tên thì hút nhau. 
d. Tổ chức thực hiện: 
 Hoạt động của GV và HS Nội dung 
 Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: III.Tương tác giữa hai nam châm 
 Gv yêu cầu hs làm việc theo nhóm tiến 
 hành thí nghiệm theo mục III sgk thảo Hai cực cùng tên thì đẩy nhau, khác 
 luận nhóm và ghi lại nhận xét hiện tên thì hút nhau 
 tượng xảy ra. 
 GV quan sát các nhóm tiến hành TN lưu 
 ý ở TN ko để thanh nam châm và kim 
 nam châm thẳng hàng, xoay giá TN sao 
 cho thanh nam châm nằm cân bằng và 
 hai dây treo song song với nhau. 
 Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: 
 HS hoạt động theo nhóm tiến hành TN 
 và trả lời theo yêu cầu của GV. 
 GV: quan sát và trợ giúp HS. 
 Bước 3: Báo cáo, thảo luận: HS cử đại 
 diện nhóm báo cáo kết quả TN . Các 
 nhóm khác Nhận xét, bổ sung cho nhau. 
 Bước 4: Kết luận, nhận định: GV cho 
 các nhóm báo cáo kết luận rút ra từ 
 kết quả TN 
 >Giáo viên chốt lại các kết luận về sự 
 tương tác giữa hai nam châm và cho hs 
 ghi bảng 
*Hướng dẫn về nhà: Học mục III bài và làm bài tập mục ? trong sách giáo 
khoa. 
 TIẾT 66 
Hoạt động 2.3: Nghiên cứu nam châm tác dụng định hướng lên kim nam 
châm tự do 
a. Mục tiêu: Giúp hs nắm được kim nam châm tự do đặt gần nam châm sẽ chịu 
tác dụng của nam châm làm cho kim nam châm nằm theo một hướng xác định. 
b. Nội dung: GV yêu cầu HS làm thí nghiệm sgk theo nhóm, thảo luận và rút ra 
kết luận về tác dụng của nam châm lên một kim nam châm tự do. 
c. Sản phẩm: HS tiến hành thí nghiệm, thảo luận và rút ra kết luận: Kim nam 
châm tự do đặt gần nam châm sẽ chịu tác dụng của nam châm làm cho kim nam 
châm nằm theo một hướng xác định. 
d.Tổ chức thực hiện: 
 Hoạt động của GV và HS Dự kiến sản phẩm 
 Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: IV. Định hướng của một kim nam 
 GV yêu cầu hs làm việc theo nhóm tiến châm tự do 
 hành TN trong mục IV sgk thảo luận Kim nam châm tự do đặt gần 
 nhóm và ghi lại nhận xét hiện tượng xảy nam châm sẽ chịu tác dụng của nam 
 ra. châm làm cho kim nam châm nằm 
 Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: theo một hướng xác định. 
 HS hoạt động theo nhóm tiến hành TN 
 và trl theo yêu cầu của GV. 
 GV: quan sát và trợ giúp HS. 
 Bước 3: Báo cáo, thảo luận: HS cử đại 
 diện nhóm báo cáo kết quả TN . Các 
 nhóm khác Nhận xét, bổ sung cho nhau. 
 Bước 4: Kết luận, nhận định: GV cho 
 các nhóm báo cáo kết luận rút ra từ 
 kết quả TN. 
 >Giáo viên chốt lại các kết luận về tác 
 dụng định hướng của thanh nam châm 
 lên kim nam châm tự do và cho hs ghi 
 bảng. 
3. Hoạt động 3: Luyện tập 
a. Mục đích:Học sinh củng cố lại kiến thức và luyện tập, vận dụng làm một số 
bài tập. 
b. Nội dung: GV yêu cầu HS hoàn thành các bài tập củng cố trên phiếu học tập. 
c. Sản phẩm: Phiếu học tập. 
b. Tổ chức thực hiện: 
 Hoạt động của GV và HS Nội dung 
 Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập GV yêu cầu HS thực hiện cá nhân các bài tập 
 trong phiếu học tập. 
 Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập 
 HS thực hiện theo yêu cầu của giáo viên. 
 Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận 
 GV gọi ngẫu nhiên 3 HS lần lượt trình bày ý 
 kiến cá nhân. 
 Bước 4: Kết luận, nhận định: GV nhận xét, 
 chốt lại đáp án đúng. 
4. Hoạt động 4: Hoạt động vận dụng 
a. Mục tiêu: Học sinh vận dụng kt đã học vào giải quyết tình huống thực tế. 
b. Nội dung: - Tìm hiểu thêm về ứng dụng của nam châm trong đời sống. 
c. Sản phẩm: HS biết ứng dụng kiến thức về nam châm vào thực tế cuộc sống. 
d. Tổ chức thực hiện: 
 Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung 
 Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập 
 GV yêu cầu HS thảo luận trả lời các câu hỏi: 
 ? Giải thích việc dùng khối nam châm có kích 
 thước lớn sức hút mạnh để dọn rác sắt vụn dưới 
 lòng sông, lòng kênh? 
 ? Nêu 1 số ứng dụng của NC trong thực tế? 
 Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập 
 Các nhóm HS phân công thực hiện theo nhóm 
 Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận 
 Đại diện nhóm HS trình bày, HS nhóm khác 
 nhận xét. 
 Bước 4: Kết luận, nhận định: GV: nhận xét, 
 thống nhất ý kiến. 
 GV giao BTVN: Ôn tập kiến thức về nam châm 
 và tìm hiểu thêm về nam châm vĩnh cửu. 
*Hướng dẫn về nhà: Học bài và làm bài tập mục ? trong sách giáo khoa.