Giáo án Địa lí 8 (Kết nối tri thức) - Tiết 18+19, Bài 5: Thực hành vẽ và phân tích biểu đồ khí hậu - Năm học 2023-2024

 Ngày soạn: 25/11/2023 
 Tiết 18,19: Bài 5: THỰC HÀNH: 
 VẼ VÀ PHÂN TÍCH BIỂU ĐỒ KHÍ HẬU 
I. MỤC TIÊU BÀI HỌC 
1. Kiến thức 
Nhận xét biểu đồ khí hậu của một số trạm thuộc các vùng khí hậu khác nhau. 
2. Năng lực 
* Năng lực chung: 
- Năng lực tự học: Khai thác được tài liệu phục vụ cho bài học. 
- Năng lực giao tiếp và hợp tác: Làm việc nhóm có hiệu quả. 
- Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: Biết phân tích và xử lí tình huống. 
* Năng lực địa lí: 
- Nhận thức và tư duy địa lí: Vẽ và phân tích được biểu đồ khí hậu của một số 
trạm thuộc các vùng khí hậu khác nhau. 
- Tìm hiểu địa lí: Sử dụng bảng số liệu trong SGK để vẽ và phân tích được biểu 
đồ khí hậu của các trạm khí tượng. 
3. Phẩm chất 
- Chăm chỉ: HS chăm chỉ học tập. 
- Trách nhiệm: HS có trách nhiệm trong quá trình học tập như đóng góp ý kiến 
khi cùng làm việc nhóm. 
 II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU 
1. Thiết bị: 
- Ti vi, máy tính, phiếu học tập 
- Giấy Ao, bút màu, bút chì 
2. Học liệu: sách giáo khoa, sách giáo viên, sách bài tập 
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC 
1. Hoạt động khởi động 
a. Mục tiêu: Tạo tâm thế cho học sinh đi vào tìm hiểu bài mới. 
b. Nội dung: HS trả lời 4 câu hỏi trắc nghiệm trong trò chơi “Vòng quay may 
mắn”. 
c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS. 
d. Tổ chức thực hiện: 
* Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: 
GV tổ chức cho HS chơi trò chơi “Vòng quay may mắn” 
Luật chơi: 
- GV chiếu câu hỏi, học sinh nào giơ tay nhanh nhất sau khi giáo viên đọc xong 
câu hỏi sẽ giành được quyền trả lời câu hỏi đó. 
- Học sinh trả lời đúng sẽ được quay vòng quay may mắn để nhận được phần 
quà tương ứng. - Nếu học sinh trả lời sai, giáo viên gọi một học sinh bất kì khác trả lời. 
Các câu hỏi trắc nghiệm trong trò chơi Vòng quay may mắn: 
Câu 1: Lượng mưa trung bình năm của nước ta là bao nhiêu? 
A. 1500 – 2000 mm. 
B. 2000 – 2500 mm. 
C. 2500 – 3000 mm. 
D. 3000 – 3500 mm. 
Câu 2: Tính chất nhiệt đới của khí hậu nước ta được quy định bởi yếu tố 
nào? 
A. Vị trí địa lí. 
B. Vai trò của Biển Đông. 
C. Sự hiện diện của các khối khí . 
D. Hoạt động của gió mùa. 
Câu 3: Ở nước ta, gió mùa mùa hạ hoạt động trong khoảng thời gian nào? 
A. Từ tháng 6 đến tháng 10. 
B. Từ tháng 5 đến tháng 9. 
C. Từ tháng 5 đến tháng 10. 
D. Từ tháng 6 đến tháng 11. 
Câu 4: Ranh giới giữa hai miền khí hậu Bắc và Nam là dãy núi nào? 
A. Hoàng Liên Sơn. 
B. Bạch Mã. 
C. Trường Sơn. 
D. Tam Đảo. 
* Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: 
HS suy nghĩ và giơ tay để giành quyền trả lời câu hỏi. 
* Bước 3: Báo cáo, thảo luận: 
- Ở từng câu hỏi, GV mời HS giơ tay nhanh nhất trả lời câu hỏi. 
- Nếu HS trả lời sai, GV gọi một HS khác trả lời. 
* Bước 4: Kết luận, nhận định: 
- GV công bố đáp án sau mỗi câu hỏi, cho HS trả lời đúng quay thưởng và nhận 
phần quà. 
- GV dẫn dắt vào bài mới: Bài học hôm nay các em vẽ thực hành vẽ và phân tích 
biểu đồ khí hậu của các trạm Láng (thành phố Hà Nội), Tân Sơn Hòa (Thành 
phố Hồ Chí Minh), Trường Sa (tỉnh Khánh Hòa). 
2. Hoạt động hình thành kiến thức 
* Hoạt động 1: Vẽ và phân tích biểu đồ khí hậu của các trạm Láng (thành phố 
Hà Nội), Tân Sơn Hòa (Thành phố Hồ Chí Minh), Trường Sa (tỉnh Khánh Hòa). 
2.1. Tìm hiểu về Vẽ biểu đồ khí hậu 
a. Mục tiêu Vẽ được biểu đồ khí hậu của một số trạm thuộc các vùng khí hậu khác nhau 
b. Nội dung 
HS làm việc cá nhân/cặp nhóm để trả lời các câu hỏi của GV 
c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS 
d. Cách thức tổ chức 
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ 
HS làm việc cá nhân (2 phút) 
- GV có thể cho HS quan sát một số biểu đồ khí hậu và đưa ra một số cầu hỏi 
gợi mở: Biểu đồ gồm những yếu tố nào? Nhiệt độ, lượng mưa được thể hiện như 
thế nào?... 
- GV hướng dẫn HS phần tích các yếu tố của biểu đồ để rút ra được cách vẽ. Sau 
đó, GV chốt kiến thức: Đây là biểu đồ kết hợp cột và đường. Trong đó: 
+ Trục tung bên trái thể hiện nhiệt độ, đường nhiệt độ màu đỏ. 
+ Trục tung bên phải thể hiện lượng mưa, cột lượng mưa màu xanh. 
+ Trục hoành thể hiện thời gian (các tháng trong năm). 
HS làm việc nhóm (7 phút) 
- GV chia lớp thành 3 nhóm, dựa vào bảng số liệu trong SGK để vẽ biểu đồ khí 
hậu. 
+ Nhóm 1,3: trạm khí tượng Láng 
+ Nhóm 2,5: trạm khí tượng Tân Sơn Hoà 
+ Nhóm 4.6: trạm khí tượng Trường Sa 
- GV hướng dẫn HS các bước vẽ biểu đồ khí hậu: 
Bước 1: Xác định các giá trị cao nhất trong bảng số liệu để tiến hành xây dựng 
hệ trục tọa độ. 
Ví dụ: Trạm Tân Sơn Hòa (TPHCM) có nhiệt độ tháng cao nhất là 29,8°C, lượng 
mưa tháng cao nhất là 315,8mm. 
Bước 2: xây dựng hệ trục tọa độ, bao gồm 1 trục hoành và 2 trục tung 
- Trục hoành thể hiện các tháng trong năm: Chia đủ 12 cột (12 tháng) 
- Trục tung: (2 trục) 
+ Một trục nhiệt độ: Ta sẽ lấy giá trị cao nhất trên trục thể hiện nhiệt độ là khoảng 
35°C để cân xứng với trục lượng mưa. 
+ Một trục lượng mưa: Ta sẽ lấy giá trị cao nhất trên trục thể hiện lượng mưa là 
khoảng 350mm. 
Bước 3: Vẽ biểu đồ lượng mưa 
- Vẽ lần lượt tuần tự các cột lượng mưa từ tháng 1 cho đến tháng 12. 
- Tháng 1 và tháng 12 sẽ vẽ liền với trục 
- Ví dụ: Tháng 1 lượng mưa là 22,9mm, tháng 2 là 11,1mm. 
Bước 4: Vẽ đường biểu diễn nhiệt độ 
- Xác định các điểm nhiệt độ giữa các tháng. - Nối các điểm lại thành một đường liên tục. 
Bước 5: Hoàn thiện biểu đồ 
Bổ sung bảng chú giải, tên biểu đồ 
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ 
- Các nhóm cùng thảo luận cách vẽ và hoàn thành vẽ biểu đồ. 
- Giáo viên quan sát, giúp đỡ HS. 
Bước 3: Báo cáo kết quả, thảo luận 
- Đại diện các nhóm trình bày. 
- Các nhóm còn lại nhận xét và bổ sung. 
Bước 4: Đánh giá và chốt kiến thức 
Sau khi các nhóm hoàn thành và trình bày kết quả, GV chuẩn kiến thức và kĩ 
năng cho HS, lưu ý và chỉnh sửa những lỗi HS hay mắc phải khi vẽ biểu đồ khí 
hậu. 
GV nhận xét đánh giá quá trình thực hiện của học sinh về thái độ, tinh thần học 
tập, khả năng giao tiếp, trình bày và đánh giá kết quả cuối cùng của học sinh. 
 Nhiệt độ Lượng mưa 
 Biểu đồ thể hiện nhiệt độ và lượng mưa ở trạm Tân Sơn Hòa (TPHCM) 
- GV củng cố nội dung đã học 
Hướng dẫn chuẩn bị cho tiết sau 
 TIẾT 2 
2.2. Hoạt động 2: Tìm hiểu về Nhận xét biểu đồ khí hậu (30 phút) 
a. Mục tiêu: HS phân tích được biểu đồ khí hậu của một số trạm thuộc các vùng 
khí hậu khác nhau. 
b. Nội dung: Quan sát bảng số liệu kết hợp thác kênh chữ SGK tr118, suy nghĩ, 
thảo luận theo nhóm cặp để trả lời câu hỏi của GV. 
c. Sản phẩm: trả lời được câu hỏi của GV. d. Tổ chức thực hiện: 
Bước 1. Giao nhiệm vụ: 
- GV treo bảng số liệu SGK lên bảng. 
- GV yêu cầu HS đọc mục 2. 
- GV xác định vị trí của trạm Tân Sơn Hòa (TPHCM) trên bản đồ 
GV cho HS hoạt động theo cặp để hoàn thành phiếu học tập sau: 
 Phần câu hỏi Phần trả lời 
 1. Cho biết nhiệt độ trung bình năm của trạm 
 Tân Sơn Hòa (TPHCM) là bao nhiêu? 
 2. Cho biết biên độ nhiệt năm của trạm Trạm 
 Tân Sơn Hòa (TPHCM) là bao nhiêu? 
 3. Cho biết tổng lượng mưa trung bình năm của 
 trạm Tân Sơn Hòa (TPHCM) là bao nhiêu? 
 4. Cho biết thời gian mùa mưa (mùa mưa là thời 
 gian có 3 tháng liên tục trở lên có lượng mưa trên 
 100mm) 
 - GV gợi ý để HS nhắc lại một số công thức tính trước khi hoạt động nhóm: 
 + Biên độ nhiệt năm = nhiệt độ tháng cao nhất – nhiệt độ tháng thấp nhất 
 + Nhiệt độ trung bình năm = tổng nhiệt độ 12 tháng / 12 
 + Tổng lượng mưa trung bình năm = tổng lượng mưa 12 tháng 
Bước 2. HS thực hiện nhiệm vụ: 
- HS đọc yêu cầu mục 2 bài thực hành. 
- HS dựa vào bảng số liệu SGK và kênh chữ SGK tr118, suy nghĩ và làm việc cá 
nhân trong 2 phút. Sau đó, thảo luận với bạn cùng nhóm cặp để thống nhất câu trả 
lời. 
- GV quan sát, trợ giúp HS khi có yêu cầu. Đánh giá thái độ và khả năng thực hiện 
nhiệm vụ học tập của HS. 
Bước 3: Báo cáo kết quả và trao đổi, thảo luận: 
- Sau khi nhóm HS có sản phẩm, GV cho các nhóm HS trình bày sản phẩm của 
mình, đại diện các nhóm lên thuyết trình câu trả lời trước lớp: 
 Phần câu hỏi Phần trả lời 
 Cho biết nhiệt độ trung bình năm của 24,50C 
 trạm Tân Sơn Hòa (TPHCM) là bao 
 nhiêu? 
 Cho biết biên độ nhiệt năm của trạm Tân 2,90C 
 Sơn Hòa (TPHCM) là bao nhiêu? Cho biết tổng lượng mưa trung bình năm 1963,6 mm 
 của trạm Tân Sơn Hòa (TPHCM) là bao 
 nhiêu? 
 Cho biết thời gian mùa mưa (mùa mưa là Tháng 5, 6, 7, 8, 9, 10,11 
 thời gian có 3 tháng liên tục trở lên có 
 lượng mưa trên 100mm) 
- HS các nhóm còn lại lắng nghe, bổ sung, chỉnh sửa sản phẩm giúp nhóm bạn và 
sản phẩm của nhóm mình. 
GV: Lắng nghe, gọi HS nhận xét và bổ sung 
Bước 4. Đánh giá và chốt kiến thức 
GV đánh giá tinh thần thái độ học tập của HS, đánh giá kết quả hoạt động của HS và 
kiểm tra các phiếu học tập của các em. 
3. Hoạt đông luyện tập: 
a. Mục tiêu: 
- Nhằm củng cố, hệ thống hóa, hoàn thiện kiến thức mới mà HS đã được lĩnh hội 
ở hoạt động hình thành kiến thức. 
b. Nội dung: GV giao nhiệm vụ cho HS làm việc cá nhân để hoàn thành bài tập. 
c. Sản phẩm: Trả lời được câu hỏi mà GV giao. 
d. Tổ chức thực hiện: 
- Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: 
+ GV tổ chức cho HS chơi trò chơi “Ai nhanh hơn” 
Luật chơi: Có 5 câu hỏi trắc nghiệm, học sinh nào giơ tay nhanh nhất sau khi 
giáo viên đọc xong câu hỏi sẽ giành được quyền trả lời câu hỏi đó. Học sinh trả 
lời đúng sẽ được nhận quà. Nếu học sinh trả lời sai, cơ hội dành cho học sinh 
khác. 
Câu 1: Điền từ còn thiếu vào dấu ( ) sao cho đúng: Trong biểu đồ khí hậu 
nhiệt độ trung bình các tháng được thể hiện bằng ( ), lượng mưa thể hiện 
các tháng thể hiện bằng ( ): 
a. đường - cột 
b. cột - đường 
Câu 2: Khi vẽ biểu đồ nhiệt độ lượng mưa ta sẽ xây dựng hệ trục tọa độ, bao 
gồm: 
a. 1 trục hoành và 1 trục tung 
b. 1 trục hoành và 2 trục tung 
Câu 3: Nhiệt độ trung bình năm được tính như thế nào? 
a. Tổng nhiệt độ 12 tháng/12 
b. Tổng nhiệt độ 12 tháng 
Câu 4: Tổng lượng mưa trung bình năm được tính như thế nào? 
a. Tổng lượng mưa 12 tháng b. Tổng nhiệt độ 12 tháng/12 
Câu 5: Thời gian mùa mưa là: 
a. thời gian có 3 tháng liên tục trở lên có lượng mưa trên 100mm 
b. thời gian có 3 tháng liên tục trở lên có lượng mưa trên 200mm 
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ 
- HS dựa vào kiến thức đã học trong bài để tra lời câu hỏi. 
Bước 3: Báo cáo, thảo luận 
- Ở từng câu hỏi, GV mời HS giơ tay nhanh nhất trả lời câu hỏi. 
- Nếu HS trả lời sai, GV gọi một HS khác trả lời. 
Bước 4: Kết luận, nhận định 
- GV công bố đáp án sau mỗi câu hỏi, khen ngợi học sinh trả lời tốt. 
4. Hoạt động vận dụng và mở rộng 
a. Mục tiêu: Vận dụng kiến thức mới mà HS đã được học để vận dụng làm bài 
tập. 
b. Nội dung: GV hướng dẫn HS hoàn thành bài tập ở nhà. 
c. Sản phẩm: trả lời được câu hỏi mà GV giao. 
d. Tổ chức thực hiện: 
Bước 1. Giao nhiệm vụ: Vẽ và phân tích biểu đồ khí hậu của trạm khí hậu 
Trường Sa (Khánh Hòa). 
Bước 2. HS thực hiện nhiệm vụ: HS thực hiện nhiệm vụ ở nhà. 
Bước 3. Báo cáo kết quả và trao đổi, thảo luận: 
+ Sau khi cá nhân HS có sản phẩm, GV kiểm tra bài vẽ của học sinh vào tiết học 
sau tiếp theo. 
Bước 4. Đánh giá và chốt kiến thức: 
+ GV đánh giá tinh thần thái độ học tập của HS, đánh giá kết quả hoạt động của 
HS. 
- GV tổng kết toàn bài 
Hướng dấn HS tự học ở nhà